SpaceX chốt giá IPO 135 USD, Elon Musk nắm 82,4% quyền biểu quyết

SpaceX (SPCX) đã chốt giá chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) ở mức 135 USD mỗi cổ phiếu, chào bán 555.555.555 cổ phiếu phổ thông loại A vào tháng 6 năm 2026. Theo điều kiện chào bán ban đầu, quy mô đợt IPO đạt 75 tỷ USD, đưa định giá công ty lên khoảng 1.770 tỷ USD.

Theo hồ sơ công bố của Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) và thông báo từ công ty, SpaceX đã nộp đơn niêm yết trên Nasdaq và Nasdaq Texas với mã giao dịch “SPCX”, đồng thời chốt giá chào bán vào ngày 11 tháng 6. Cổ phiếu bắt đầu giao dịch từ ngày 12 tháng 6 và đợt chào bán dự kiến kết thúc vào ngày 15 tháng 6.

Toàn bộ lượng cổ phiếu chào bán lần này là cổ phiếu phát hành mới. Danh sách ngân hàng bảo lãnh phát hành gồm Goldman Sachs, Morgan Stanley, BofA Securities, Citigroup Global Markets và J.P. Morgan Securities.

Thương vụ này khó có thể xem đơn thuần là một đợt niêm yết của công ty phóng tàu vũ trụ. Theo hồ sơ nộp lên SEC, các công ty con chủ chốt của SpaceX bao gồm X Corp. và xAI LLC. Fortune đưa tin SpaceX bước vào thị trường IPO với tư cách một công ty gộp chung mảng internet vệ tinh Starlink và mảng trí tuệ nhân tạo (AI).

SpaceX vốn lớn mạnh nhờ hai trụ cột chính là phóng tên lửa và internet vệ tinh. Fortune nhận định việc hợp nhất với xAI cùng việc mở rộng hạ tầng tính toán AI đã đưa SpaceX ra thị trường IPO không chỉ như một công ty phóng tên lửa, mà như một tập đoàn sở hữu đồng thời hạ tầng viễn thông, dữ liệu và AI.

Cơ cấu quyền biểu quyết của SpaceX được thiết kế xoay quanh Elon Musk. Trong hồ sơ gửi SEC, công ty cho biết ngay sau khi hoàn tất IPO, Elon Musk sẽ nắm giữ khoảng 82,4% quyền biểu quyết của cổ phiếu phổ thông.

Với cơ cấu này, SpaceX trở thành “công ty do cổ đông kiểm soát” (controlled company) theo quy định quản trị doanh nghiệp của Nasdaq. Loại hình công ty này được phép áp dụng một số ngoại lệ đối với yêu cầu về tính độc lập của hội đồng quản trị vốn áp dụng cho các công ty niêm yết thông thường.

Lượng cổ phiếu lưu hành tự do sau niêm yết khá hạn chế. Fortune cho biết đợt chào bán này chỉ chiếm khoảng 4% tổng số cổ phiếu của công ty. So với quy mô định giá khổng lồ, tỷ lệ cổ phiếu thực sự được giao dịch trên thị trường ở mức thấp.

Tỷ lệ lưu hành tự do thấp đã làm dấy lên tranh luận xoay quanh việc đưa cổ phiếu vào các chỉ số lớn và nhu cầu từ dòng vốn đầu tư thụ động. Fortune cho biết Nasdaq đã điều chỉnh thời gian chờ để các công ty IPO quy mô lớn được đưa vào chỉ số Nasdaq 100, cùng với yêu cầu về tỷ lệ lưu hành tự do tối thiểu.

Nasdaq 100 là chỉ số gồm các công ty phi tài chính quy mô lớn niêm yết trên Nasdaq. Khi một cổ phiếu được đưa vào chỉ số này, các quỹ hoán đổi danh mục (ETF) và quỹ đầu tư thụ động theo dõi chỉ số buộc phải mua vào cổ phiếu đó, khiến tranh luận về cung cầu có thể trở nên gay gắt hơn.

Cơ cấu khóa cổ phiếu (lock-up) của SpaceX cũng không theo mô hình giải tỏa đồng loạt sau 180 ngày như thông thường. Fortune cho biết cổ đông nội bộ của SpaceX có thể bán tối đa 20% số cổ phiếu bị khóa sau khi công ty công bố kết quả kinh doanh quý đầu tiên, và có thể bán thêm 10% nếu giá cổ phiếu giao dịch cao hơn ít nhất 30% so với giá IPO.

Riêng bản thân Elon Musk chịu thời hạn hạn chế bán ra là 366 ngày. Công ty lựa chọn cơ chế giải tỏa khóa cổ phiếu theo từng giai đoạn nhằm tăng dần lượng cổ phiếu lưu hành sau niêm yết.

Thương vụ này cũng gắn với làn sóng niêm yết của các công ty AI. Trang tin của chúng tôi trước đó từng đưa tin các công ty liên quan đến AI chiếm hơn một nửa tổng giá trị huy động vốn qua IPO trong năm nay. Việc SpaceX chốt giá IPO là một ví dụ cho thấy mảng vũ trụ, internet vệ tinh và hạ tầng AI được định giá cùng nhau trong một công ty duy nhất.

Với nhà đầu tư Hàn Quốc, đợt niêm yết của SpaceX cũng mang ý nghĩa vượt ra ngoài một thương vụ IPO nước ngoài thông thường. Trang tin của chúng tôi trước đó đưa tin Tổng công ty Đầu tư Hàn Quốc (KIC) nắm giữ lượng cổ phiếu SpaceX trị giá 137,06 triệu USD tính đến cuối quý II.

Tuy nhiên, giá IPO và định giá công ty không đảm bảo diễn biến giá cổ phiếu sau khi niêm yết. Hồ sơ gửi SEC nêu riêng một mục về rủi ro đầu tư, trong đó liệt kê tỷ lệ quyền biểu quyết cao của Musk và tỷ lệ lưu hành tự do thấp là những yếu tố rủi ro liên quan đến quyền lợi cổ đông phổ thông và nhu cầu đưa vào các chỉ số.