2.000 tỷ USD được nhắc tới, Anthropic đối mặt phép thử văn hóa niêm yết

Anthropic, công ty vận hành chatbot Claude, đang đối mặt phép thử kép giữa kỳ vọng thưởng cổ phần của nhân viên và văn hóa “đặt sứ mệnh lên hàng đầu”, trong bối cảnh khả năng chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) với định giá lên tới 2.000 tỷ USD (khoảng 2.766 nghìn tỷ won) đang được nhắc tới. Quá trình chuẩn bị niêm yết của công ty trí tuệ nhân tạo (AI) này đang phơi bày rõ mối quan hệ giữa cơ cấu thưởng của các công ty công nghệ tăng trưởng nhanh và triết lý an toàn AI mà công ty theo đuổi.

Theo Fortune, Anthropic đang thăm dò khả năng niêm yết với định giá có thể lên tới 2.000 tỷ USD, kịch bản mà theo tạp chí này có thể mang lại khoản thưởng cổ phần đáng kể cho hơn 2.500 nhân viên. Tuy nhiên, thời điểm niêm yết, quy mô chào bán và mức định giá cuối cùng chưa được Anthropic công bố chính thức, mà mới chỉ dừng ở giai đoạn thông tin được báo chí đề cập.

Anthropic cho biết đã nộp bản đăng ký S-1 dạng không công khai lên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) vào ngày 1 tháng 6 để chuẩn bị phát hành cổ phiếu phổ thông ra công chúng. Công ty giải thích đây là bước đi giúp họ có quyền lựa chọn xúc tiến IPO, còn việc niêm yết thực tế còn tùy thuộc vào kết quả thẩm định của SEC và diễn biến thị trường. Số lượng cổ phiếu chào bán cũng như mức giá vẫn chưa được ấn định.

S-1 là bản đăng ký bắt buộc trong quy trình IPO tại Mỹ. Việc nộp dự thảo không công khai là bước đầu của quy trình niêm yết, giúp doanh nghiệp linh hoạt điều chỉnh thời điểm công bố chính thức và điều kiện chào bán tùy theo diễn biến thị trường và quá trình thẩm định của cơ quan quản lý. TokenPost trước đó cũng đã đưa tin về việc Anthropic nộp dự thảo S-1 không công khai lên SEC.

Kỳ vọng niêm yết của Anthropic bắt nguồn từ tốc độ tăng trưởng doanh thu nhanh cùng các vòng gọi vốn quy mô lớn. Trong vòng gọi vốn Series H công bố ngày 28 tháng 5, Anthropic được cho là huy động khoảng 65 tỷ USD (khoảng 89,895 nghìn tỷ won), đưa định giá sau vòng gọi vốn lên 965 tỷ USD (khoảng 1.334,595 nghìn tỷ won). Cùng thông báo này, công ty cho biết doanh thu quy đổi theo năm (annualized revenue) tính đến tháng 5 đã vượt 47 tỷ USD (khoảng 65 nghìn tỷ won).

Bloomberg đưa tin doanh thu quy đổi theo năm của Anthropic đã vượt 65 tỷ USD (khoảng 89,895 nghìn tỷ won) tính đến cuối tháng 7. Doanh thu quy đổi theo năm là chỉ số ước tính bằng cách nhân dòng doanh thu hiện tại lên thành một năm, khác với doanh thu thực tế cả năm, lợi nhuận hoạt động hay lợi nhuận ròng.

Reuters dẫn nguồn tin cho biết các cuộc thảo luận về mức giá niêm yết của Anthropic đang dựa trên dự báo doanh thu năm 2028 đạt khoảng 190-200 tỷ USD. Đây là thông tin từ nguồn tin, không phải công bố chính thức của công ty. Mức 190 tỷ USD tương đương khoảng 262,77 nghìn tỷ won, còn 200 tỷ USD tương đương khoảng 276,6 nghìn tỷ won.

Định giá của các công ty AI tăng trưởng nhanh thường phụ thuộc nhiều vào lộ trình doanh thu tương lai và tốc độ mở rộng hạ tầng hơn là doanh thu hiện tại. Đặc biệt với các công ty mô hình ngôn ngữ lớn, chi phí điện toán, năng lực trung tâm dữ liệu, nguồn cung chất bán dẫn và mức sử dụng mô hình đều cùng lúc tác động đến cách thị trường định giá. Đây cũng là lý do dù doanh thu quy đổi theo năm tăng nhanh, khả năng sinh lời và dòng tiền vẫn cần được xác nhận riêng.

Bên cạnh vấn đề tài chính, Anthropic còn đối mặt một câu hỏi khác. Theo Axios, trong vòng phỏng vấn về văn hóa công ty, ứng viên của Anthropic được hỏi họ sẽ cảm thấy thế nào nếu công ty từ bỏ kế hoạch AI vì lo ngại an toàn, khiến giá cổ phiếu về 0. Một ứng viên viết trên mạng cộng đồng công sở ẩn danh Blind rằng “nếu giá cổ phiếu về 0, tôi sẽ không thấy vui”.

Câu hỏi này chạm đúng vào bản sắc của Anthropic. Trong phần giới thiệu chính thức, công ty tự mô tả mình là công ty vì lợi ích công chúng (public benefit corporation) và tuyên bố xây dựng các hệ thống AI đáng tin cậy, có thể diễn giải và có thể kiểm soát được. Một trong những giá trị cốt lõi mà công ty đề ra là “đặt sứ mệnh lên hàng đầu”.

Mô hình công ty vì lợi ích công chúng thường yêu cầu doanh nghiệp cân nhắc cả lợi ích cổ đông lẫn mục tiêu công ích mà công ty đã tuyên bố. Với Anthropic, an toàn AI và khả năng kiểm soát mô hình luôn được đặt làm cốt lõi bản sắc kinh doanh. Khi niêm yết, áp lực từ nhà đầu tư và kỳ vọng thưởng của nhân viên càng lớn thì cách cơ cấu này vận hành trong thực tế càng trở nên quan trọng.

Cơ cấu thưởng của Anthropic càng khiến sự căng thẳng này rõ nét hơn. Tin tuyển dụng vị trí Staff Software Engineer của công ty niêm yết mức lương từ 320.000-405.000 USD (khoảng 442,56-560,12 triệu won). Cùng tin tuyển dụng này cũng ghi rõ tổng gói đãi ngộ có thể bao gồm cả thưởng cổ phần.

Thưởng cổ phần tại các công ty công nghệ Mỹ thường được dùng làm công cụ giữ chân nhân tài cấp cao mà lương tiền mặt khó đáp ứng được. Nhân viên tại các công ty chưa niêm yết càng nhạy cảm với khả năng hiện thực hóa giá trị cổ phiếu được thưởng. TokenPost trước đó cũng từng đề cập một trường hợp tương tự, khi tăng trưởng ngành bán dẫn AI kết hợp với thưởng cổ phần cho thấy logic đãi ngộ của các công ty công nghệ tăng trưởng nhanh gắn liền với câu chuyện đầu tư.

Với độc giả Việt Nam, câu chuyện của Anthropic không chỉ dừng ở vấn đề niêm yết của một công ty AI. Cách định giá Anthropic đang trở thành đề tài liên quan đến dòng vốn đầu tư hạ tầng AI tại Mỹ, nhu cầu chất bán dẫn, thị trường cổ phần chưa niêm yết và cả thị trường dự đoán. Tuy vậy, những gì được xác nhận đến hiện tại chỉ là quá trình chuẩn bị niêm yết, đà tăng doanh thu và câu hỏi phỏng vấn tuyển dụng đang được báo chí đưa tin; khả năng sinh lời hay tác động thị trường sau khi niêm yết vẫn chưa phải là sự thật đã được xác định.

Việc chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng của Anthropic còn phải trải qua quá trình thẩm định của SEC và diễn biến thị trường trước khi số lượng cổ phiếu chào bán và mức giá được ấn định. Khi công ty công bố hồ sơ chính thức cùng điều kiện chào bán, dự báo doanh thu, cơ cấu thưởng và bản sắc công ty vì lợi ích công chúng của Anthropic sẽ cùng lúc được thị trường kiểm chứng.