Yên Nhật quay lại mốc 159, hiệu ứng can thiệp Mỹ-Nhật mất một nửa

Tỷ giá USD/JPY đã giảm về vùng 155 yên sau đợt can thiệp chung của Mỹ và Nhật, nhưng đến giữa tháng 8 lại tăng trở lại mốc 159 yên đổi 1 USD. Giới phân tích cho rằng nỗ lực phối hợp giữa hai nước chỉ tạo cú sốc ngắn hạn, còn chênh lệch lãi suất Mỹ-Nhật và giao dịch carry trade bằng đồng yên mới là yếu tố chi phối xu hướng tỷ giá về dài hạn.

Bộ Tài chính Nhật Bản (Ministry of Finance) cho biết trong tuyên bố ngày 3/8 rằng cơ quan này đã phối hợp với Bộ Tài chính Mỹ (U.S. Treasury) mua vào đồng yên vào ngày 31/7. Bộ Tài chính Nhật Bản giải thích đây là biện pháp đối phó với biến động quá mức và diễn biến thiếu trật tự gần đây của đồng yên, đồng thời để ngỏ khả năng tiếp tục can thiệp chung trong thời gian tới. Quy mô số tiền can thiệp không được công bố.

Ngay sau đợt can thiệp, tỷ giá USD/JPY giảm từ vùng 164 yên xuống còn 155,20 yên. Theo Reuters đưa tin, sau đó tỷ giá giao dịch quanh mức 156,92 yên. Tuy nhiên đến ngày 14/8, Reuters cho biết đồng yên đã giảm khoảng 0,9% tính theo tuần, lùi về mức 159,43 yên đổi 1 USD, qua đó trả lại khoảng một nửa phần tăng giá mà đồng yên có được ngay sau can thiệp.

Scott Bessent (Scott Bessent), Bộ trưởng Tài chính Mỹ, trả lời phỏng vấn CNBC nói rằng Mỹ sẽ tiếp tục ủng hộ nỗ lực ổn định đồng yên của Nhật Bản. Ông cho rằng việc đồng yên bị "định giá thấp đáng kể" có thể gây ra những vấn đề kinh tế khác hoặc kéo theo phá giá tiền tệ cạnh tranh. Phát biểu này cho thấy Mỹ nhìn nhận đồng yên yếu không chỉ là vấn đề giá cả nội bộ của Nhật Bản, mà còn có thể ảnh hưởng đến thương mại và thị trường tài chính Mỹ.

Vấn đề cốt lõi ở đây không nằm ở bản thân đợt can thiệp, mà ở cấu trúc khiến đồng yên suy yếu kéo dài. Reuters chỉ ra rằng lãi suất thấp của Nhật Bản trong thời gian dài, cùng chênh lệch lãi suất với Mỹ và hoạt động carry trade, là nguyên nhân nền tảng khiến đồng yên mất giá. Khi dòng vốn vay yên lãi suất thấp để đầu tư vào tài sản lãi suất cao vẫn tiếp diễn, áp lực bán ra đồng yên khó có thể biến mất nhanh chóng.

Carry trade bằng đồng yên là hình thức vay vốn bằng một đồng tiền có lãi suất thấp để đầu tư vào tài sản có kỳ vọng lợi suất cao hơn. Khi đồng yên yếu đi, kỳ vọng lợi nhuận từ chênh lệch tỷ giá của giao dịch này càng lớn. Nhưng nếu đồng yên bất ngờ mạnh lên nhanh, nhà đầu tư có thể đồng loạt tất toán vị thế để trả khoản vay. Đây là lý do vì sao các đợt can thiệp trên thị trường ngoại hối có thể lan sang cả tài sản rủi ro như cổ phiếu, trái phiếu và tiền mã hóa.

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (Bank of Japan) cũng đang nằm trong tầm ngắm của thị trường. Reuters cho biết trong phân tích ngày 13/8 rằng sau đợt can thiệp chung, thị trường đang phản ánh mạnh hơn khả năng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản tiếp tục tăng lãi suất. TokenPost cũng từng đưa tin rằng trọng tâm bảo vệ đồng yên đã chuyển sang tín hiệu lãi suất từ Ngân hàng Trung ương Nhật Bản.

Can thiệp ngoại hối thường là biện pháp mà cơ quan chức năng mua bán đồng nội tệ trên thị trường để ổn định giá trị của nó. Trong giai đoạn đồng yên yếu, giới chức Nhật Bản mua vào yên và bán ra USD nhằm làm chậm tốc độ tăng của tỷ giá USD/JPY. Tuy nhiên, can thiệp chủ yếu chỉ điều chỉnh tốc độ biến động giá, chứ không thể thay đổi các yếu tố cấu trúc như chênh lệch lãi suất hay triển vọng tăng trưởng kinh tế.

Lợi ích của chính phủ Nhật Bản trong vấn đề này cũng không đơn giản. Đồng yên yếu làm tăng giá hàng nhập khẩu và gánh nặng cho các hộ gia đình, nhưng lại có thể giúp doanh nghiệp xuất khẩu cạnh tranh tốt hơn về giá. Reuters cho biết chỉ số Nikkei 225 đã giảm 2,2% ngay sau đợt can thiệp chung.

Mỹ cũng không thể đứng ngoài theo dõi diễn biến của đồng yên. Nếu tình trạng đồng yên bị định giá thấp kéo dài, điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh về giá của doanh nghiệp Mỹ, cán cân thương mại và dòng chảy đồng USD. Phát biểu của Bộ trưởng Bessent cho thấy đợt can thiệp lần này không chỉ là chuyện bảo vệ tỷ giá riêng của Nhật Bản, mà còn gắn liền với chính sách kinh tế đối ngoại của Mỹ.

Thị trường tiền mã hóa nhìn nhận diễn biến này như một biến số về thanh khoản. CoinDesk cho biết đợt can thiệp chung của Mỹ và Nhật lần này đã khơi lại lo ngại về bất ổn của carry trade đồng yên. Nếu các giao dịch vay yên bị tất toán ồ ạt, biến động của nhóm tài sản rủi ro nói chung, bao gồm cả Bitcoin(BTC), có thể gia tăng.

Dù vậy, khó có thể khẳng định can thiệp tỷ giá đồng yên sẽ trực tiếp quyết định xu hướng của BTC. Can thiệp trên thị trường ngoại hối vận hành song song với thanh khoản USD, thị trường trái phiếu chính phủ Mỹ và kỳ vọng chính sách của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản. TokenPost cũng từng đưa tin rằng sau đợt bảo vệ đồng yên của Mỹ và Nhật, BTC vẫn duy trì đi ngang trong khi khả năng tất toán carry trade đồng yên còn là biến số cần theo dõi.

Bộ Tài chính Nhật Bản cũng cho biết có kế hoạch sử dụng FIMA Repo Facility của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) trong thời gian tới. Đây là kênh cho phép các cơ quan tiền tệ nước ngoài dùng trái phiếu chính phủ Mỹ đang nắm giữ làm tài sản thế chấp để huy động thanh khoản USD. Vì Nhật Bản có thể chuẩn bị nguồn vốn can thiệp mà không cần bán trực tiếp lượng trái phiếu Mỹ đang sở hữu, thị trường cũng đang theo dõi sát diễn biến này.

Trong các bản tin về thị trường ngoại hối ngày 24/8, đồng yên vẫn giao dịch quanh mốc 159 yên đổi 1 USD. Điều này cho thấy áp lực giảm giá của đồng yên chưa hoàn toàn biến mất dù đã có đợt can thiệp chung. Diễn biến tỷ giá sắp tới sẽ phụ thuộc vào tín hiệu lãi suất từ Ngân hàng Trung ương Nhật Bản, lộ trình lãi suất của Mỹ và tốc độ tất toán các giao dịch carry trade bằng đồng yên.