Rial Iran rơi xuống 2,02 triệu/USD, Mỹ mở rộng trừng phạt sang tiền mã hóa

Sức ép kinh tế của Mỹ lên Iran đang lan từ mạng lưới tài chính, vận tải biển sang cả mạng lưới giao dịch tài sản mã hóa. Đồng rial Iran rơi xuống mức 2,02 triệu rial đổi 1 USD, trong khi Bộ Tài chính Mỹ tung lệnh trừng phạt mới nhằm thu hẹp kênh huy động ngoại tệ của Tehran.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent công bố lệnh trừng phạt nhằm vào Iran tại trụ sở Bộ Tài chính ở Washington ngày 24 (giờ miền Đông nước Mỹ). Theo hãng tin AP, ông Bessent cảnh báo mọi quốc gia đang giao thương với Iran phải cắt đứt quan hệ tài chính với nước này.

Đối tượng của đợt trừng phạt lần này là khoảng 60 tổ chức và cá nhân có liên hệ với Iran. Bộ Tài chính Mỹ cho rằng những đối tượng này dính líu đến chương trình hạt nhân, tên lửa, hoạt động không gian mạng và vận chuyển dầu mỏ của Iran.

Xét về bản chất, đây thiên về một lời cảnh báo trước hơn là chế tài thứ cấp được thực thi ngay lập tức. Ông Bessent giải thích rằng biện pháp này nhằm cho các đối tác thương mại của Iran cơ hội thay đổi hướng đi.

Khi được hỏi liệu Trung Quốc có bị nhắm tới hay không, ông Bessent nói “không ai đứng ngoài phạm vi trừng phạt của Mỹ”. Ông nói thêm: “Nếu anh là một phần của hệ sinh thái biến dầu Iran thành tiền bạc và đàn áp, anh sẽ trở thành mục tiêu.” Phát biểu này cho thấy Washington để ngỏ khả năng mở rộng diện trừng phạt tùy theo mức độ liên đới thực tế.

Dù vậy, Mỹ chưa nêu cụ thể quốc gia nào sẽ là đối tượng của chế tài thứ cấp. AP dẫn ra Trung Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) là những đối tác thương mại lớn của Iran.

Tiền mã hóa được xử lý như một trục trừng phạt riêng. Trong thông báo ngày 7, Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ cho biết chính quyền Iran đã rửa hàng tỷ USD qua các sàn giao dịch tài sản số, nhờ đó duy trì khả năng tiếp cận mạng lưới tài chính quốc tế và hỗ trợ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).

Cùng thời điểm đó, Bộ Tài chính Mỹ đưa vào danh sách trừng phạt hai sàn giao dịch tài sản số chính mà Tehran sử dụng, cùng những nhân vật chủ chốt trong mạng lưới công ty vỏ bọc trải khắp nhiều vùng tài phán. Danh sách trừng phạt gồm SHPS Shelbit đặt tại bang Georgia (Mỹ) và Aban Tether đặt tại Iran.

Bộ Tài chính Mỹ cho biết các địa chỉ tài sản số liên quan đến IRGC đã chuyển hơn 1 triệu USD (khoảng 1,4 tỷ won) đến địa chỉ của sàn Shelbit, trong khi ở chiều ngược lại, hơn 2 triệu USD (khoảng 2,8 tỷ won) được chuyển từ địa chỉ Shelbit sang IRGC. Cơ quan này cũng cho biết hàng chục triệu USD tài sản số từ một mạng lưới cờ bạc trực tuyến đã được rửa qua Shelbit.

Trong cùng thông báo, ông Bessent nói: “Dù là đô la, rial hay tiền mã hóa, Bộ Tài chính sẽ truy vết và triệt phá các mạng lưới tài chính bất hợp pháp đang nâng đỡ chính quyền này.” Phát biểu cho thấy Washington xem dòng chảy tài sản mã hóa cũng là một phần hạ tầng tài chính cần kiểm soát trong chiến dịch trừng phạt Iran, bên cạnh hệ thống ngân hàng và vận tải biển.

Áp lực trừng phạt cũng phản ánh rõ lên thị trường tiền tệ Iran. Ngay khi phiên giao dịch mở cửa ngày 24, đồng rial Iran rơi xuống mức 2,02 triệu rial đổi 1 USD. Tỷ giá chính thức do ngân hàng trung ương Iran công bố vào khoảng 1,5 triệu rial đổi 1 USD, nhưng trên thị trường tự do, tỷ giá thị trường mới là mốc được dùng phổ biến hơn.

Đà giảm của đồng rial được lý giải là hệ quả cộng hưởng giữa chiến sự kéo dài và áp lực giá cả. AP dẫn số liệu cho biết kể từ khi chiến sự nổ ra, giá gạo tại Iran đã tăng khoảng 60%, giá thịt bò tăng hơn 150%, trong khi Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự báo tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Iran sẽ giảm hơn 5%.

Eo biển Hormuz cũng là kênh có thể tác động đến thị trường Hàn Quốc thông qua giá năng lượng và chi phí logistics. Trước khi chiến sự nổ ra, lượng dầu thô đi qua eo biển này chiếm khoảng 1/5 tổng khối lượng thương mại dầu thô đường biển toàn cầu. TokenPost trước đó từng đưa tin về việc bất ổn tại eo biển Hormuz đẩy giá dầu quốc tế đi lên.

CryptoBriefing đưa tin giá trên các thị trường dự đoán chỉ biến động ở mức hạn chế trước khả năng Mỹ và Iran đạt thỏa thuận. Theo bài viết này, diễn biến trên được xem là tín hiệu cho thấy đợt trừng phạt mới không làm thay đổi hoàn toàn kỳ vọng đàm phán mà chỉ để lại sự bất định, dù báo cáo không nêu con số giá cụ thể trên các thị trường dự đoán.

Ngày 24, một phái đoàn Pakistan đã đến Iran để thúc đẩy Mỹ và Iran quay lại bàn đàm phán. Ngoại trưởng Oman dự kiến sẽ đến Iran vào ngày 25 để thảo luận về việc quản lý chung eo biển Hormuz.