Theo CNBC đưa tin ngày 18 (giờ địa phương), nền tảng giao dịch chứng khoán và tiền mã hóa *“Robinhood(HOOD)”* đang đẩy mạnh kế hoạch mở rộng cơ hội đầu tư vào doanh nghiệp *“chưa niêm yết”* cho nhà đầu tư cá nhân. Quỹ *“Robinhood Ventures Fund I(RVI)”* niêm yết trên sàn New York(NYSE) đầu tháng 3 đã công bố các thương vụ đầu tiên, trong đó có cổ phần công ty thanh toán *“Stripe”* và startup *“AI giọng nói ElevenLabs”*. Động thái này được xem là bước đi mới trong xu hướng dân chủ hóa *“thị trường riêng lẻ (private market)”* trị giá hàng nghìn tỷ đô la.
Robinhood cho biết *“Robinhood Ventures Fund I(RVI)”* trong tháng 3 đã mua vào cổ phiếu *“Stripe”* trị giá khoảng 14,6 triệu đô la Mỹ (khoảng 217 tỷ đồng) và nắm giữ cổ phần ưu đãi của *“ElevenLabs”* trị giá 20 triệu đô la Mỹ (khoảng 297 tỷ đồng). Quỹ RVI bắt đầu giao dịch trên NYSE từ ngày 6-3, được thiết kế theo mô hình quỹ *“đóng (closed-end)”* – nhà đầu tư có thể mua bán chứng chỉ quỹ trên sàn giống cổ phiếu thông thường. Với cấu trúc này, Robinhood được đánh giá là đã hạ thấp rào cản tiếp cận *“private market”*, vốn trước đây gần như chỉ dành cho tổ chức và giới siêu giàu.
*“Stripe”* được thành lập năm 2010, là công ty phần mềm thanh toán – tài chính cung cấp giải pháp cho cả startup và tập đoàn lớn. Thương vụ với Stripe của Robinhood được thực hiện theo cấu trúc *“giao dịch thứ cấp (secondary)”*, tức Robinhood mua lại cổ phần từ các cổ đông hiện hữu, không bơm thêm vốn mới trực tiếp vào công ty. Ngược lại, *“ElevenLabs”* – startup AI ra mắt tại London năm 2022, chuyên về công nghệ tạo sinh giọng nói và âm thanh đa ngôn ngữ – lại nhận vốn từ Robinhood thông qua *“vòng gọi vốn sơ cấp (primary round)”*. Trong trường hợp này, dòng tiền đầu tư chảy thẳng vào bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp, góp phần mở rộng hoạt động phát triển sản phẩm AI, từ công cụ tạo giọng nói, xây dựng trợ lý hội thoại đến ứng dụng trong ngành truyền thông số.
*bình luận* Cùng là đầu tư *“công ty chưa niêm yết”* nhưng cách thức giao dịch – *“secondary”* hay *“primary”* – khiến vai trò của nhà đầu tư với doanh nghiệp rất khác nhau: một bên chủ yếu là chuyển nhượng quyền sở hữu, bên còn lại là cung cấp vốn tăng trưởng mới. Đối với nhà đầu tư cá nhân quan tâm đến *“công nghệ tài chính (fintech)”* hay *“AI”*, hiểu rõ sự khác biệt này là điều quan trọng khi đánh giá mức độ tác động của khoản vốn tới triển vọng dài hạn của doanh nghiệp.
Trong bối cảnh đó, Robinhood đang đặt cược vào sự thay đổi cơ bản của cấu trúc thị trường vốn Mỹ. Theo các báo cáo thị trường được CNBC tổng hợp ngày 18 (giờ địa phương), số lượng doanh nghiệp *“niêm yết”* tại Mỹ đã suy giảm trong hơn 20 năm qua, trong khi quy mô *“thị trường riêng lẻ (private market)”* được ước tính đã chạm ngưỡng khoảng 10.000 tỷ đô la Mỹ (tương đương khoảng 1,4844 triệu tỷ đồng). Giá trị của nhiều công ty công nghệ, từ *“fintech”* đến *“AI”*, hiện được hình thành chủ yếu ở giai đoạn trước khi lên sàn, khiến phần lớn nhà đầu tư nhỏ lẻ khó tiếp cận được các “đoạn tăng trưởng hấp dẫn” nhất.
Vlad Tenev (Vlad Tenev), Giám đốc điều hành Robinhood, từng nhấn mạnh rằng “trong nhiều thập kỷ, tầng lớp giàu có và các tổ chức đã có cơ hội đầu tư vào công ty chưa niêm yết, còn nhà đầu tư cá nhân thì bị đứng ngoài cuộc”. Với quỹ *“RVI”*, Robinhood khẳng định không áp dụng điều kiện *“nhà đầu tư chuyên nghiệp (accredited investor)”* như các quỹ đầu tư mạo hiểm truyền thống, đồng thời không thu *“phí hiệu quả (performance fee)”* – yếu tố thường thấy trong ngành quỹ. Cách thiết kế này theo Robinhood là nhằm hạ thấp đáng kể rào cản tham gia *“private market”* đối với nhà đầu tư đại chúng.
*bình luận* Động thái của Robinhood cho thấy một nỗ lực điển hình nhằm “niêm yết hóa” tài sản phi niêm yết: thay vì yêu cầu khách hàng trực tiếp tham gia vào các vòng gọi vốn kín, công ty đóng gói danh mục startup trong quỹ đóng niêm yết, giúp nhà đầu tư nhỏ lẻ tiếp cận gián tiếp chỉ với tài khoản chứng khoán thông thường. Tuy nhiên, giá chứng chỉ quỹ lại phụ thuộc đồng thời vào định giá tài sản chưa niêm yết và cung – cầu trên sàn, khiến mức chiết khấu hoặc premium so với giá trị tài sản ròng có thể dao động mạnh.
Danh mục của *“RVI”* hiện đã bao gồm các tên tuổi như *“Databricks”*, *“Revolut”*, *“Ramp”*, *“Oura”* cùng nhiều doanh nghiệp chưa niêm yết khác, và Robinhood dự kiến sẽ tiếp tục bổ sung tài sản mới theo thời gian. Việc bổ sung *“Stripe”* và *“ElevenLabs”* được thị trường coi là tín hiệu Robinhood muốn tập trung vào những lĩnh vực có kỳ vọng niêm yết cao như *“fintech”* và *“AI”*, từ đó tìm kiếm dư địa tăng trưởng khi các doanh nghiệp này tiến gần hơn đến IPO.
Trong quá khứ, Robinhood từng gây tranh cãi khi triển khai cho khách hàng châu Âu sản phẩm tiếp cận cổ phiếu các công ty chưa niêm yết thông qua *“cổ phiếu mã hóa (tokenized stock)”* trên nền tảng blockchain. Sản phẩm này nhanh chóng thu hút sự chú ý không chỉ từ nhà đầu tư mà còn từ cơ quan quản lý, bởi câu hỏi về cấu trúc pháp lý và tính bảo vệ nhà đầu tư trong trường hợp tài sản cơ sở gặp rủi ro. Lần này, Robinhood lựa chọn mô hình “truyền thống” hơn: sử dụng hạ tầng tài chính đã quen thuộc – *“quỹ đóng niêm yết trên NYSE”* – để mở rộng đường vào *“private market”* cho nhà đầu tư cá nhân.
*bình luận* Đối với thị trường tiền mã hóa và nhà đầu tư tiền mã hóa, hướng đi mới của Robinhood có ý nghĩa đặc biệt. Thay vì dùng token để mô phỏng quyền sở hữu cổ phần – mô hình dễ va chạm với khung pháp lý chứng khoán – Robinhood đang ưu tiên kênh tài sản truyền thống, qua đó giảm rủi ro pháp lý nhưng vẫn tiến gần mục tiêu “mở khóa” các cơ hội tăng trưởng ngoài sàn cho cộng đồng khách hàng vốn đã quen giao dịch *“Bitcoin(BTC)”*, *“Ethereum(ETH)”* và nhiều tài sản số khác trên nền tảng này. Điều đó cũng có thể định hình lại cuộc tranh luận quanh việc *“token hóa chứng khoán”* – liệu nên tiếp cận bằng hạ tầng thuần blockchain hay kết hợp với khung niêm yết hiện hữu.
Trên thị trường chứng khoán Mỹ ngày 18 (giờ địa phương), cổ phiếu *“Robinhood(HOOD)”* có lúc tăng khoảng 2% lên 76,78 đô la Mỹ trong phiên, trong khi chứng chỉ quỹ *“RVI”* giảm khoảng 0,4%. Diễn biến trái chiều này phản ánh sự phân hóa kỳ vọng của giới đầu tư: một mặt, thị trường đánh giá cao chiến lược dài hạn của Robinhood trong việc “đại chúng hóa” *“private market”*; mặt khác, nhà đầu tư vẫn còn thận trọng với mức định giá thực tế của danh mục startup – trong đó có các tên tuổi *“fintech”* và *“AI”* đang được săn đón – mà quỹ RVI đang nắm giữ.
Trong bối cảnh dòng vốn toàn cầu tiếp tục tìm kiếm cơ hội ở các lớp tài sản mới, từ *“cổ phiếu công nghệ chưa niêm yết”* đến *“tài sản số”*, mô hình quỹ đóng của Robinhood có thể trở thành một ví dụ điển hình về cách kết nối hai thế giới: *“thị trường truyền thống”* và *“hệ sinh thái tiền mã hóa”*. Câu hỏi còn lại là liệu nhà đầu tư cá nhân có chấp nhận rủi ro thanh khoản, độ minh bạch và chu kỳ định giá đặc thù của *“private market”* để đổi lấy cơ hội tham gia sớm vào những cái tên có thể là “ngôi sao IPO” trong tương lai hay không.
Bình luận 0