EU đặt mục tiêu điện chiếm 46% tiêu thụ năng lượng cuối cùng vào năm 2040

Liên minh châu Âu (EU) đặt mục tiêu tạm thời nâng tỷ trọng điện trong tiêu thụ năng lượng cuối cùng lên 46% vào năm 2040, đồng thời xác định nhu cầu mở rộng lưới điện và hệ thống lưu trữ. Trong khi đó, giá bán buôn điện tại khu vực giá Đức-Luxembourg có lúc đạt 653,38 euro/MWh trong một khoảng 15 phút.

Ủy ban châu Âu (European Commission) công bố Kế hoạch hành động điện khí hóa ngày 17 tháng 7, đề xuất chuyển việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong công nghiệp, giao thông và các tòa nhà sang điện. Kế hoạch đặt mục tiêu nâng tỷ trọng điện từ khoảng 23% hiện nay lên 46% vào năm 2040.

Ủy ban ước tính nếu đạt mục tiêu, chi phí nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch có thể giảm tối đa 260 tỷ euro mỗi năm. Đây là lợi ích kỳ vọng, chưa phải khoản tiết kiệm đã thực hiện.

Theo thống kê tiêu thụ năng lượng năm 2024 của Cơ quan Thống kê Liên minh châu Âu (Eurostat), điện chiếm 23,4% tổng tiêu thụ năng lượng cuối cùng. Sản phẩm dầu mỏ chiếm 37,4%, còn khí tự nhiên chiếm 19,6%; hai loại nhiên liệu này cộng lại chiếm 57,0%.

Ủy ban châu Âu cho biết khoảng 70% điện của EU được sản xuất từ các nguồn năng lượng sạch trong khu vực. Tỷ trọng điện trong tiêu thụ năng lượng cuối cùng và tỷ trọng các nguồn dùng để sản xuất điện là hai chỉ số khác nhau.

Energy-Charts, nền tảng dữ liệu của Viện Hệ thống Năng lượng Mặt trời Fraunhofer (Fraunhofer ISE), ghi nhận giá bán buôn điện bình quân ngày 9 tháng 11 tại khu vực giá Đức-Luxembourg là 345,64 euro/MWh. Mức cao nhất trong một khoảng 15 phút là 653,38 euro/MWh vào ngày 10 tháng 11 lúc 1 giờ 15 theo giờ Hàn Quốc.

Đây là giá bán buôn ngắn hạn tại một khu vực giá cụ thể, không phải mức bình quân của toàn EU hay giá điện hộ gia đình. Sản lượng điện gió cũng thấp trong một số khung giờ cùng thời điểm, nhưng giá của một ngày không đủ để kết luận về độ ổn định của toàn bộ hệ thống điện.

Trong Kế hoạch hành động lưới điện năm 2023, Ủy ban châu Âu ước tính nhu cầu đầu tư cho lưới điện là 584 tỷ euro đến năm 2030. Thông tin này nằm trong tài liệu chính sách lưới điện của EU.

Kế hoạch điện khí hóa dự kiến công suất lưu trữ đạt khoảng 55 GW vào năm 2026, đồng thời cho rằng con số này cần tăng lên 200 GW vào năm 2030 và 500 GW vào năm 2040. Đây là quy mô cơ sở hạ tầng cần có trong tương lai, không đồng nghĩa việc mở rộng đã hoàn tất.

Ủy ban châu Âu lưu ý giá điện đối với doanh nghiệp bình quân cao gấp khoảng ba lần giá khí đốt, còn giá điện hộ gia đình cao gấp khoảng 2,5 lần. Chi phí chuyển đổi ban đầu và thời gian chờ kết nối lưới cũng là những trở ngại đối với quá trình điện khí hóa.

Trong tài liệu an ninh năng lượng, Hội đồng Liên minh châu Âu cho biết tỷ lệ lấp đầy kho khí đốt của EU vào đầu tháng 10 chỉ nhỉnh hơn 72%. Đây là mức thấp nhất tính theo cùng mùa kể từ khi bắt đầu thống kê vào năm 2011.

Hội đồng đánh giá EU hiện có khả năng ứng phó tốt hơn năm 2021 nhờ đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, mở rộng năng lực nhập khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và giảm nhu cầu khí đốt. Vì vậy, cần xem xét cả tỷ lệ lấp đầy kho lẫn khả năng ứng phó nguồn cung.

Hiệp hội các nhà vận hành hạ tầng khí đốt châu Âu (Gas Infrastructure Europe, GIE) nhận định hệ thống có thể ứng phó với nhiều điều kiện cung cầu. Tuy nhiên, tổ chức này cho biết dư địa sẽ thu hẹp nếu mùa đông lạnh giá trùng với tình trạng nguồn cung LNG bị hạn chế.

Tính khả thi của mục tiêu điện khí hóa phụ thuộc vào cơ cấu nguồn phát, việc mở rộng lưới điện và hệ thống lưu trữ, cũng như gánh nặng chi phí đối với người tiêu dùng và ngành công nghiệp. Bước tiếp theo được nêu trong kế hoạch là đánh giá tác động của mục tiêu 46% trong quý IV năm 2026.