Anh đặt điều kiện giảm hóa đơn và kết nối lưới cho dự án điện sạch mới

Chính phủ Anh sẽ chỉ thúc đẩy các dự án điện sạch mới nếu chúng giúp giảm hóa đơn điện và có thể kết nối với lưới điện, đồng thời duy trì mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Trong bài phát biểu ngân sách ngày 28 tháng 10, Bộ trưởng Tài chính Anh John Healey nói: “Tôi sẽ đưa chi phí năng lượng của Anh xuống mức của châu Âu”. Ông nêu điện sạch là công cụ then chốt để giảm chi phí và cho biết mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vẫn được giữ nguyên.

Chính phủ Anh đặt nguyên tắc các dự án điện sạch mới phải giúp hạ giá điện và có khả năng kết nối lưới. Trong đợt rà soát chi tiêu năm 2027, chính phủ dự kiến áp dụng cơ chế kiểm soát chi phí, phân bổ ngân sách theo từng khoản cấu thành hóa đơn điện.

Trước khi cơ chế này được thiết lập, chính phủ sẽ không đưa thêm chi phí chính sách mới vào hóa đơn điện, trừ những khoản thiết yếu để giảm hóa đơn hoặc bảo đảm an ninh nguồn cung. Chính phủ sẽ không áp dụng khoản thu dự kiến đánh vào các đơn vị vận chuyển khí đốt và sẽ tài trợ các dự án hydro liên quan bằng ngân sách nhà nước. Phương án áp dụng hợp đồng giá cố định cho một số dự án năng lượng tái tạo hiện hữu cũng đang được đưa ra tham vấn.

Chương trình Năng lực cạnh tranh công nghiệp Anh (British Industrial Competitiveness Scheme, BICS) dự kiến giảm tối đa 25% hóa đơn điện cho hơn 10.000 nhà sản xuất đủ điều kiện. Mức giảm dự kiến có hiệu lực từ tháng 4/2027; Ngân sách năm 2026 cũng bao gồm hỗ trợ hồi tố cho giai đoạn 2026–2027. Mức giảm thực tế sẽ tùy thuộc điều kiện đủ tư cách của từng doanh nghiệp.

Dữ liệu so sánh năm 2023 do Văn phòng Thống kê Quốc gia Anh (Office for National Statistics, ONS) tổng hợp cho thấy giá điện công nghiệp tại Anh cao nhất trong 24 quốc gia được Cơ quan Năng lượng Quốc tế (International Energy Agency, IEA) đưa vào so sánh. Mức giá này cao hơn trung vị của nhóm 46%, gần 50% so với Pháp và Đức, và gấp bốn lần mức tại Mỹ và Canada. Đây là số liệu năm 2023, không phản ánh chênh lệch giá hiện nay. Phân tích của ONS về chi phí năng lượng của doanh nghiệp cung cấp dữ liệu so sánh này.

Viện Nghiên cứu Tài khóa Anh (Institute for Fiscal Studies, IFS) phân tích rằng giá khí đốt doanh nghiệp phải trả trong quý I/2026 cao hơn 63% so với quý II/2021, tính theo giá thực. Trong giai đoạn 2017–2025, với các doanh nghiệp không được hưởng ưu đãi dành cho ngành tiêu thụ nhiều năng lượng, thuế và phí trên hóa đơn điện tăng 4,5 xu Anh/kWh, còn chi phí cung cấp năng lượng tăng 3,1 xu Anh/kWh. Phân tích giá điện của IFS nêu các mức tăng này.

Trong báo cáo tháng 10, Ủy ban An ninh Năng lượng và Phát thải ròng bằng 0 của Hạ viện Anh khuyến nghị sửa đổi cơ chế để giá điện bán buôn không còn do giá điện khí quyết định. Ủy ban cũng đề xuất chuyển các chi phí chính sách còn lại từ hóa đơn điện sang hóa đơn khí đốt, đồng thời không để người trả hóa đơn gánh các chi phí chính sách phát sinh trong tương lai. Báo cáo của ủy ban về chi phí năng lượng trình bày các khuyến nghị này.

Liên đoàn Công nghiệp Anh (Confederation of British Industry, CBI) đánh giá các biện pháp ngân sách tập trung hỗ trợ hộ gia đình nhiều hơn và chưa đủ để giảm chi phí năng lượng cho doanh nghiệp. Tổ chức năng lượng tái tạo RenewableUK cho rằng điện gió và điện mặt trời có thể thay thế điện khí để hạ hóa đơn, còn hợp đồng chênh lệch (CfD) giúp giảm tác động từ biến động giá khí đốt quốc tế. CBI công bố đánh giá ngân sách và RenewableUK nêu phản hồi về ngân sách.

Viện nghiên cứu Onward, dựa trên mô hình của Transira Energy, ước tính một lộ trình mua điện khác có thể giảm tổng chi phí hệ thống 320 tỷ bảng Anh đến năm 2050. Con số 540 bảng Anh mỗi hộ mỗi năm trong báo cáo được quy đổi từ mức tiết kiệm tích lũy này theo số hộ gia đình, không phải khoản tiết kiệm đã được xác nhận trên hóa đơn điện thực tế. Báo cáo kịch bản chi phí điện của Onward đưa ra ước tính đó.

Văn phòng Trách nhiệm Ngân sách Anh (Office for Budget Responsibility, OBR) phân tích rằng trong kịch bản nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng gần 3°C so với thời kỳ tiền công nghiệp, chi phí thiệt hại khí hậu đối với tài chính công có thể lớn hơn nhiều chi phí chuyển đổi sang phát thải ròng bằng 0. Đây là rủi ro tài khóa dài hạn dựa trên một kịch bản nhiệt độ cụ thể, không phải dự báo hóa đơn điện hiện nay của hộ gia đình. Báo cáo rủi ro tài khóa năm 2026 của OBR nêu phân tích này.

Nghĩa vụ xe không phát thải (ZEV) và kế hoạch khai thác mỏ dầu Rosebank vẫn đang được xem xét. Trong tài liệu cập nhật ngày 5 tháng 11, Chính phủ Anh tiếp tục đánh dấu dự án Rosebank là “đang xem xét”.

Mối liên hệ giữa hoạt động khai thác tiền mã hóa và chính sách năng lượng nằm ở chi phí điện. Trong phân tích năm 2025, Viện Nghiên cứu Năng lượng Oxford (Oxford Institute for Energy Studies) đánh giá hoạt động khai thác tiêu thụ nhiều điện có xu hướng chọn khu vực giá điện thấp, còn Anh không phải trung tâm khai thác lớn. Câu trả lời của Chính phủ Anh trước quốc hội năm 2025 ước tính tỷ trọng điện tiêu thụ của hoạt động khai thác tiền mã hóa tại Anh ở mức không đáng kể. Ngân sách lần này không có biện pháp hỗ trợ riêng cho ngành khai thác. Phân tích của Viện Nghiên cứu Năng lượng Oxford về điện và hạ tầng số và câu trả lời tại Thượng viện Anh về điện dùng cho khai thác tiền mã hóa đề cập vấn đề này.

Chính phủ Anh dự kiến công bố chi tiết cơ chế kiểm soát chi phí trong đợt rà soát chi tiêu năm 2027. Kết quả rà soát nghĩa vụ ZEV sẽ được công bố trước cuối năm 2026; nếu có thay đổi, các nội dung mới dự kiến áp dụng từ năm 2027.