Nam Sudan mở 14 lô dầu, nội chiến Sudan gây bất ổn tuyến xuất khẩu

Nam Sudan mở 14 lô thăm dò dầu mỏ để thúc đẩy sản lượng dầu thô, trong khi danh sách đấu thầu trên hai trang chính thức của Bộ Dầu mỏ không thống nhất và hoạt động xuất khẩu phụ thuộc vào đường ống cùng cảng biển tại Sudan, nơi đang có nội chiến.

Bộ Dầu mỏ Nam Sudan (South Sudan Ministry of Petroleum) liệt kê 5 trong số 14 lô mở thầu trên trang vòng cấp phép. Trong khi đó, trang thăm dò và khai thác của cùng bộ đưa ra 5 lô khác.

Trang vòng cấp phép nêu các lô A1, A4, B1, E2 và D1; trang thăm dò và khai thác nêu A2, A5, B1, B4 và D2. Cả 14 lô không phải đều nằm trong đợt đấu thầu đầu tiên, và danh sách trên hai trang chính thức không trùng khớp.

Ban tổ chức sự kiện South Sudan Oil & Power, đơn vị phối hợp với Bộ Dầu mỏ Nam Sudan, cho biết trong thông báo ngày 6 tháng 10 rằng sản lượng dầu hiện vào khoảng 170.000 thùng mỗi ngày. Theo ban tổ chức, mục tiêu sản lượng ngắn hạn của chính phủ là 230.000 thùng mỗi ngày và mục tiêu dài hạn là 450.000 thùng. Đây là các chỉ tiêu mục tiêu, không phải sản lượng đã khai thác hay lượng dầu đã xuất khẩu.

Santino Ayuel Longar, quan chức cấp thứ trưởng tại Bộ Dầu mỏ Nam Sudan, nói trong cuộc phỏng vấn với Eye Radio ngày 27 tháng 8: “Nam Sudan sản xuất khoảng 175.000 thùng mỗi ngày”; ông nói thêm rằng mục tiêu là nâng sản lượng lên ít nhất 200.000 thùng mỗi ngày vào thời điểm này năm sau. Hai mục tiêu 230.000 thùng do ban tổ chức công bố và 200.000 thùng do ông Longar nêu chưa rõ có cùng thời hạn hay phạm vi tính toán hay không, vì vậy chưa thể kết luận chính phủ đã điều chỉnh mục tiêu.

Báo cáo rà soát tài chính công Nam Sudan năm 2026 của Ngân hàng Thế giới (World Bank) cho biết dầu mỏ chiếm 89% nguồn thu chính phủ có thể sử dụng trong ngân sách năm 2024. Gần như toàn bộ nguồn thu xuất khẩu trong giai đoạn 2021–2024 cũng đến từ dầu mỏ.

Bộ Dầu mỏ Nam Sudan ước tính các mỏ dầu hiện hữu suy giảm tự nhiên 20% mỗi năm. Tỷ lệ này phản ánh mức giảm sản lượng của các mỏ đang khai thác nếu không có đầu tư bổ sung. Vì vậy, bên cạnh việc xây dựng cơ sở sản xuất mới, nước này cần vốn và công nghệ để bù đắp sản lượng giảm tại các mỏ hiện hữu.

Nam Sudan không giáp biển nên phải vận chuyển dầu thô qua đường ống tại Sudan để đưa lên tàu ở các cảng Biển Đỏ. Do đó, dù sản lượng tăng, dầu vẫn cần đi qua hệ thống vận tải và cảng biển mới có thể xuất khẩu.

Báo cáo của Ngân hàng Thế giới ghi nhận đường ống PetroDar ngừng hoạt động vào tháng 2 năm 2024 do sự cố kỹ thuật, khiến lượng xuất khẩu trong phần còn lại của năm giảm khoảng hai phần ba. Sản lượng cũng giảm từ khoảng 150.000 xuống còn 62.000 thùng mỗi ngày.

Xuất khẩu được nối lại vào tháng 4 năm 2025. Các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái trong tháng 5, tháng 8 và tháng 10 tiếp tục ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu.

Heglig, thuộc bang Nam Kordofan của Sudan, là điểm trọng yếu trong tuyến vận chuyển dầu của Nam Sudan. Báo cáo tháng 5 năm 2026 của Hội đồng chuyên gia Liên Hợp Quốc về Nam Sudan cho biết các mỏ và cơ sở tại khu vực này có vai trò quan trọng trong việc xử lý và vận chuyển dầu do GPOC và SPOC khai thác. Dầu của hai công ty chiếm khoảng 42% lượng xuất khẩu của Nam Sudan.

Hội đồng chuyên gia Liên Hợp Quốc cho biết Lực lượng Hỗ trợ Nhanh (RSF) kiểm soát Heglig vào ngày 8 tháng 12 năm 2025. Báo cáo của Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc ghi nhận Quân đội Sudan (SAF), RSF và chính phủ Nam Sudan đã nhất trí ngày 10 tháng 12 cùng năm về việc Lực lượng Phòng vệ Nhân dân Nam Sudan (SSPDF) bảo vệ các cơ sở tại đây.

Các tuyến xuất khẩu thay thế qua cảng Lamu của Kenya, hoặc đi qua Ethiopia và Djibouti, cũng đã được xem xét. Ngân hàng Thế giới đánh giá chi phí dự kiến cao; tính khả thi về kinh tế phụ thuộc vào khoản đầu tư lớn để duy trì và mở rộng sản lượng.

Sự kiện South Sudan Oil & Power dự kiến diễn ra tại Juba vào ngày 24–25 tháng 11.