Tồn kho than chỉ còn 7 ngày, Ấn Độ cân nhắc trộn 5% than nhập khẩu

Trữ lượng than tại 74 trong tổng số 190 nhà máy nhiệt điện than của Ấn Độ đã giảm xuống mức tới hạn, trong khi chính phủ nước này đang xem xét ở giai đoạn ban đầu phương án trộn tối đa 5% than nhập khẩu với than sản xuất trong nước.

Ba quan chức Bộ Điện lực Ấn Độ ngày 25 cho Reuters biết phương án này đang được thảo luận. Hướng dẫn chính thức và thời điểm triển khai chưa được quyết định. Bộ Điện lực và Bộ Than Ấn Độ chưa trả lời yêu cầu bình luận của Reuters.

Theo Cơ quan Điện lực Trung ương Ấn Độ (CEA), tồn kho than tại các nhà máy nhiệt điện than đạt 22,9 triệu tấn tính đến ngày 19 tháng 9. Con số này giảm 24% so với 29 triệu tấn ngày 31 tháng 8, tương đương khoảng 7 ngày phát điện và chỉ bằng 39% mức tồn kho bình thường do CEA đề xuất.

CEA xếp các nhà máy có lượng than dưới 25% mức cần thiết hoặc lượng than đủ phát điện dưới 3 ngày vào nhóm trạng thái tới hạn. Có 74 trong số 190 nhà máy thuộc nhóm này.

Tuy nhiên, chưa thể khẳng định nguyên nhân là thiếu sản lượng than. Lượng than tồn tại các mỏ của những doanh nghiệp than Ấn Độ khoảng 76 triệu tấn, cao hơn lượng tồn tại các nhà máy điện. Điều này cho thấy mất cân đối trong vận chuyển giữa khu vực sản xuất và các nhà máy có thể là nguyên nhân chính.

Hoạt động khai thác và vận chuyển bị gián đoạn do gió mùa, mưa lớn tại các vùng sản xuất than ở miền Đông và chậm trễ vận tải đường sắt đã làm giảm lượng than tại các nhà máy. Nhu cầu điện tăng cùng sản lượng thủy điện thấp cũng gây thêm áp lực lên nguồn cung.

Giá trần trên thị trường điện giao ngay giá cao của Sàn giao dịch điện Ấn Độ (IEX) đã nhiều lần chạm mức 20 rupee/kWh trong giai đoạn từ ngày 6 đến ngày 17 tháng 9. Giá thanh toán bình quân trên thị trường giao ngay thông thường từ ngày 1 đến ngày 17 tháng 9 đạt 7,83 rupee/kWh, cao hơn gấp đôi so với cùng kỳ năm trước.

Rohit Bajaj, đồng giám đốc điều hành Sàn giao dịch điện Ấn Độ, nói: “Nhu cầu điện trong tháng 9 tăng mạnh, trong khi sản lượng thủy điện thấp và nguồn cung than bị gián đoạn theo mùa đã làm nhu cầu trên sàn giao dịch điện tăng lên”. Nhận định này cho thấy giá điện tăng không chỉ được giải thích bởi thiếu sản lượng than.

Chi phí than nhập khẩu cũng tăng. Reuters đưa tin từ tháng 5, giá than Indonesia tăng khoảng 20%, than Nga tăng 14% và than Nam Phi tăng 19%. Tiêu chuẩn giá và điều kiện hợp đồng chưa được công bố cụ thể.

Nếu nghĩa vụ trộn than nhập khẩu được áp dụng, chi phí mua nhiên liệu của các nhà máy điện có thể bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, việc chi phí có được chuyển sang doanh nghiệp hoặc người tiêu dùng hay không, cũng như tác động đến lợi nhuận, vẫn chưa được quyết định.

Cuộc thảo luận này thu hút chú ý vì có thể khiến Ấn Độ đi theo hướng khác với chính sách mở rộng sản xuất than trong nước và giảm phụ thuộc vào nhập khẩu. Nếu được triển khai, đây sẽ là lần đầu tiên biện pháp liên quan được áp dụng trở lại kể từ năm 2024.

Hướng dẫn trộn than trước đây được áp dụng từ tháng 12 năm 2021 đến tháng 3 năm 2024. Phương án mới được xem xét như một biện pháp bổ sung nhanh lượng than tại các nhà máy, nhưng danh sách nhà máy áp dụng và thời hạn thực hiện vẫn chưa được xác định.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) trong báo cáo “Coal Mid-Year Update 2026” dự báo nhu cầu than của Ấn Độ trong năm 2026 sẽ tăng 4,2%, lên 1,353 tỷ tấn. IEA cho biết nhu cầu làm mát có thể tăng và sản lượng thủy điện có thể giảm do hiện tượng El Niño mạnh.

IEA cũng dự báo lượng than nhập khẩu phục vụ phát điện của Ấn Độ trong năm 2026 đạt khoảng 160 triệu tấn, giảm so với mức dự báo 167 triệu tấn cho năm 2025. Như vậy, triển vọng nhập khẩu giảm trong cả năm đang xuất hiện song song với thảo luận về việc tăng nhập khẩu trong ngắn hạn.

Trước đó, một trường hợp tồn kho than tại các nhà máy nhiệt điện Ấn Độ giảm xuống mức tới hạn cũng được cho là liên quan đến gió mùa, gián đoạn vận chuyển và nhu cầu điện tăng. Việc chính phủ Ấn Độ có chính thức thông qua phương án trộn than nhập khẩu hay không sẽ được xác định sau khi hướng dẫn chính thức được công bố.