Ray Dalio: AI có thể nâng năng suất, nhưng bong bóng sẽ gây tác động 'tàn phá'

Ray Dalio nhận định trí tuệ nhân tạo (AI) có thể nâng năng suất đáng kể, nhưng đầu tư quá nóng và bất bình đẳng tài sản cũng có thể gia tăng. Ông cho rằng không nên xem thành tựu công nghệ của AI và đà tăng giá của các tài sản liên quan là cùng một hiện tượng.

Ray Dalio (Ray Dalio), nhà sáng lập Bridgewater Associates, nói trong một video công khai của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (World Economic Forum) rằng AI có thể trở thành “một trong những động lực lớn nhất thúc đẩy năng suất và thay đổi thế giới”. Đồng thời, ông cảnh báo bong bóng đầu tư AI có thể gây tác động “tàn phá” đối với nhiều người. Nhận định này nhấn mạnh sự khác biệt giữa hiệu quả kinh tế của công nghệ và tác động phân phối của dòng vốn đầu tư.

Dalio cho rằng khi công nghệ mới xuất hiện, vốn thường nhanh chóng đổ vào thị trường, kéo theo nợ và bong bóng trước khi bước vào giai đoạn điều chỉnh. Năng suất tăng có thể tập trung tài sản vào một số doanh nghiệp và nhà sáng lập, trong khi phần lớn người dân không được hưởng đầy đủ lợi ích.

Phân bổ tài sản của các hộ gia đình Mỹ được xem là bối cảnh cho mối lo ngại này. Theo số liệu FRED, lượng cổ phiếu doanh nghiệp và quỹ tương hỗ do 50% hộ gia đình có tài sản thấp nhất nắm giữ đạt 374,196 tỷ USD (khoảng 515 nghìn tỷ won) trong quý II/2026.

Trong cùng quý, nhóm 0,1% hộ gia đình có tài sản cao nhất nắm giữ 25,0% tổng lượng cổ phiếu doanh nghiệp và quỹ tương hỗ, trong khi nhóm từ 90% đến 99% nắm giữ 37,2%. Tuy nhiên, số liệu này phản ánh phân bổ tài sản của toàn bộ hộ gia đình Mỹ, không tách riêng các tài sản liên quan đến AI.

Do đó, không thể xem những con số trên là kết quả trực tiếp của bất bình đẳng do đầu tư AI gây ra. Cảnh báo của Dalio gần hơn với khả năng tài sản mới được tạo ra từ AI sẽ trước hết đến tay nhóm đang sở hữu tài sản.

Không phải mọi quan điểm đều cho rằng chu kỳ đầu tư AI hiện nay giống các bong bóng trong quá khứ. Citi Wealth phân tích trong tài liệu tháng 8/2026 rằng tỷ suất lợi nhuận của các doanh nghiệp Mỹ vẫn ở mức cao, trong khi chi phí lãi vay của doanh nghiệp tương đương 1,3% sản lượng, thấp hơn thời kỳ bong bóng dot-com và bong bóng nhà đất.

Tốc độ tăng sản lượng sản phẩm công nghệ cao cũng chậm hơn trước. Citi Wealth cho biết tốc độ tăng sản lượng sản phẩm công nghệ cao trong tháng 6/2026 là 11% so với cùng kỳ năm trước, thấp hơn mức khoảng 50% trong thời kỳ bong bóng dot-com.

Việc các doanh nghiệp hiện chủ yếu tài trợ chi tiêu vốn bằng dòng tiền nội bộ cũng được xem là yếu tố khác biệt so với quá khứ. Phân tích của Citi Wealth không khẳng định giá tài sản liên quan đến AI không ở trong trạng thái bong bóng, mà cho rằng cần xem xét cả lợi nhuận và tình hình tài chính doanh nghiệp khi đánh giá vấn đề này.

Diễn đàn Kinh tế Thế giới cho biết các công nghệ mang tính chuyển đổi như đường sắt và internet cũng từng tạo ra bong bóng trong quá trình phổ biến. Điều đó cho thấy việc công nghệ có thực sự nâng năng suất hay không và dòng vốn có đẩy giá tài sản lên quá mức hay không là hai vấn đề riêng biệt.

Đánh giá trong thị trường cũng bị chia rẽ. Jamie Dimon (Jamie Dimon), CEO của JPMorgan ($JPM), từng bày tỏ quan điểm rằng định giá của một số lĩnh vực có thể đã ở vùng bong bóng, thay vì toàn bộ hệ sinh thái AI.

Jensen Huang (Jensen Huang), CEO của Nvidia ($NVDA), ủng hộ thảo luận về việc hoàn trả cho xã hội phần tài sản tạo ra từ AI thông qua thuế. Tuy nhiên, ông cho rằng việc đánh thuế trực tiếp robot hoặc AI cần một cách tiếp cận khác. Điều này cho thấy không chỉ lợi ích từ sự phổ biến của AI mà cả cách phân phối lợi ích cũng đang trở thành chủ đề tranh luận.

Tại Việt Nam, tranh luận về quy mô đầu tư AI và hiệu quả năng suất cũng đang tiếp diễn. TokenPost trước đó đã đưa tin về tranh luận xoay quanh dự báo chi tiêu AI và chủ thể chịu trách nhiệm.

Tốc độ phản ánh năng suất AI vào các chỉ số kinh tế thực tế cũng là một vấn đề được quan tâm. TokenPost từng đề cập đến tác động của kỳ vọng năng suất AI đối với lạm phát và lộ trình lãi suất, trong đó có cảnh báo rằng đầu tư và tiêu dùng có thể tăng trước nếu kỳ vọng đi trước các chỉ số thực tế.

Phát biểu của Dalio không đưa ra thời điểm hay quy mô sụp đổ của giá tài sản AI. Ngay cả khi hiệu quả năng suất của AI trở thành hiện thực, việc dòng vốn và lợi ích kinh tế sẽ đến với nhóm nào, ở mức độ ra sao, vẫn là vấn đề cần tiếp tục xác định.