ROE 12,1% cao kỷ lục, chứng khoán Nhật Bản vẫn bị nhà đầu tư ngoại thờ ơ

Tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) của các doanh nghiệp Nhật Bản đã leo lên mức 12,1%, cao nhất từ trước đến nay, nhưng dòng vốn của nhà đầu tư toàn cầu lại đang chảy về Mỹ và châu Âu nhiều hơn là Nhật Bản. Giới đầu tư nghi ngờ rằng đà cải thiện lợi nhuận này phần lớn đến từ các yếu tố mang tính thời điểm như hiệu ứng tỷ giá, hoàn thuế quan và lãi từ đánh giá lại tồn kho, chứ chưa hẳn phản ánh sức cạnh tranh bền vững của doanh nghiệp.

Nikkei (Nihon Keizai Shimbun) đưa tin dù UBS vẫn duy trì khuyến nghị “tăng tỷ trọng” đối với cổ phiếu Nhật Bản, tỷ trọng thực tế của thị trường này trong các cuộc họp đầu tư toàn cầu đã giảm mạnh so với giai đoạn tháng 4-6.

Ngược lại, tâm lý đầu tư vào cổ phiếu châu Âu lại đang ấm lên. Trong tháng 8, UBS đã nâng khuyến nghị đối với cổ phiếu châu Âu lên mức “khả quan”. Giới phân tích nhận định các nhà đầu tư muốn đa dạng hóa danh mục vốn đang tập trung quá nhiều vào tài sản Mỹ có xu hướng chọn châu Âu thay vì Nhật Bản.

ROE là chỉ số cho thấy doanh nghiệp tạo ra bao nhiêu lợi nhuận từ vốn chủ sở hữu của chính mình. Việc khả năng sinh lời của doanh nghiệp Nhật Bản được cải thiện là điều không thể phủ nhận, nhưng giới chuyên gia vẫn chưa thống nhất về việc liệu đà tăng này có bền vững hay không.

Kết quả kinh doanh gần đây của doanh nghiệp Nhật Bản có sự đóng góp từ hiệu ứng tỷ giá, khoản hoàn thuế quan và lãi đánh giá lại hàng tồn kho. Một khi các yếu tố này suy giảm, câu hỏi đặt ra là liệu mức sinh lời cao hiện tại có thể duy trì chỉ nhờ năng lực cạnh tranh cốt lõi của doanh nghiệp hay không.

Biến động tỷ giá cũng ảnh hưởng trực tiếp đến cách thị trường đọc kết quả kinh doanh của Nhật Bản. Đồng yen yếu có thể giúp các doanh nghiệp xuất khẩu ghi nhận lợi nhuận quy đổi ra yen cao hơn, nhưng nếu đồng yen mạnh lên kéo dài, lợi nhuận và định giá của nhóm doanh nghiệp xuất khẩu sẽ chịu áp lực.

Đà tăng của lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản cũng được xem là một sức ép khác đối với thị trường chứng khoán. Japan Times đưa tin lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm của Nhật Bản đã chạm mốc 3% vào ngày 1/9.

Việc lãi suất dài hạn toàn cầu tăng có thể gây áp lực lên định giá cổ phiếu là vấn đề đã được đề cập trong một bài viết trước đây. Đặc biệt, các tài sản được kỳ vọng tăng trưởng cao thường nhạy cảm hơn với biến động lãi suất.

Thị trường chứng khoán Nhật Bản hiện bị đánh giá đang ở vị trí khá “lửng lơ”: tăng trưởng thấp hơn Mỹ nhưng sức hấp dẫn về định giá lại kém hơn châu Âu. Giới phân tích cho rằng khi các nhà đầu tư đang tập trung vào tài sản Mỹ muốn phân bổ lại danh mục, họ có xu hướng ưu tiên châu Âu trước Nhật Bản.

Vấn đề trọng tâm hiện nay đối với chứng khoán Nhật Bản là liệu mức ROE cao kỷ lục này có tiếp tục được duy trì hay không. Khuyến nghị tăng tỷ trọng cổ phiếu Nhật Bản của UBS vẫn chưa thay đổi, nhưng khi tỷ trọng Nhật Bản trong các cuộc họp đầu tư toàn cầu giảm đi cùng lúc với sự thay đổi đánh giá tích cực dành cho châu Âu, dòng vốn quốc tế trong thời gian tới vẫn cần được theo dõi thêm.