HSBC: Thuế doanh nghiệp tăng và đòn bẩy tư nhân có thể lung lay sức bền thị trường toàn cầu

Tài sản rủi ro toàn cầu đã vượt qua hàng loạt cú sốc từ lạm phát, thuế quan đến xung đột địa chính trị, nhưng việc tăng thuế doanh nghiệp và đòn bẩy khu vực tư nhân phình to trở lại có thể làm lung lay sức bền của thị trường. Sự thay đổi trong mối quan hệ giữa cổ phiếu và trái phiếu, cùng với sự suy yếu của lực đỡ từ ngân hàng trung ương, cũng được nêu ra như những rủi ro tiềm ẩn.

Trong một bản ghi chú công bố ngày 7 (giờ địa phương), các chiến lược gia của ngân hàng HSBC(HSBA) nhận định thị trường gần đây dường như phớt lờ mọi yếu tố tiêu cực, và ví tài sản rủi ro như lớp phủ "teflon" chống dính. Theo nhóm phân tích, kết quả kinh doanh mạnh mẽ của doanh nghiệp, tăng trưởng kinh tế và sự hỗ trợ chính sách từ các ngân hàng trung ương chính là những trụ đỡ chính cho thị trường thời gian qua.

Rủi ro đầu tiên mà HSBC chỉ ra là khả năng tăng thuế doanh nghiệp. Khi thuế suất tăng, lợi nhuận doanh nghiệp sẽ giảm, kỳ vọng về kết quả kinh doanh suy yếu và điều này có thể tạo áp lực lên thị trường.

HSBC cũng cảnh báo khi lạm phát tiến gần hoặc xuống dưới mục tiêu, mối quan hệ giữa cổ phiếu và trái phiếu có thể quay trở lại như trước đây. Nếu tương quan nghịch — giá trái phiếu tăng khi cổ phiếu giảm — được khôi phục, nhà đầu tư có thể giảm tỷ trọng cổ phiếu, từ đó gây áp lực lên định giá cổ phiếu.

Diễn biến này cũng gắn liền với xu hướng gần đây trên thị trường trái phiếu, trong đó mức phí bảo hiểm an toàn và thanh khoản của trái phiếu chính phủ Mỹ suy yếu từng được đề cập. Tuy nhiên, HSBC không khẳng định chắc chắn rằng tương quan giữa cổ phiếu và trái phiếu sẽ thay đổi trong tương lai, mà chỉ xem đây là rủi ro có thể xảy ra tùy theo môi trường lạm phát.

Việc đòn bẩy khu vực tư nhân tăng trở lại cũng được xem là một biến số đáng chú ý. Dù hiện đang ở mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ, nếu đòn bẩy khu vực tư nhân tăng cao trở lại, nền kinh tế và thị trường có thể trở nên dễ tổn thương hơn trước các cú sốc.

Sự suy yếu của lực đỡ từ ngân hàng trung ương cũng có thể là phép thử cho sức chịu đựng của thị trường. HSBC nhận định nếu cái gọi là "quyền chọn bán của ngân hàng trung ương" (central bank put) biến mất, tác động tiêu cực có thể xuất hiện, nhưng đánh giá rằng kịch bản này khó xảy ra, đặc biệt tại Mỹ, nơi thị trường chứng khoán, hiệu ứng tài sản và điều kiện tài chính gắn kết chặt chẽ với nhau.

"Quyền chọn bán của ngân hàng trung ương" là khái niệm chỉ kỳ vọng rằng khi bất ổn thị trường gia tăng, ngân hàng trung ương sẽ can thiệp bằng các công cụ chính sách như hạ lãi suất hay bơm thanh khoản để giảm đà giảm của tài sản. Bình luận từ HSBC cho thấy điều đáng chú ý không nằm ở việc kỳ vọng này có biến thành hỗ trợ chính sách thực tế hay không, mà ở mức độ thị trường đang phản ánh kỳ vọng đó vào giá — đây mới chính là rủi ro cần theo dõi.

Về phía các yếu tố hỗ trợ sức bền của thị trường, HSBC nhắc đến kết quả kinh doanh và đà tăng trưởng kinh tế, chủ yếu tại Mỹ. Ngân hàng này cho biết các dự báo lợi nhuận của thị trường liên tục thấp hơn kết quả thực tế, và đà phục hồi không chỉ giới hạn ở nhóm công nghệ và trí tuệ nhân tạo.

Việc thuế suất doanh nghiệp Mỹ duy trì ở mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ cũng được xem là yếu tố hậu thuẫn cho lợi nhuận doanh nghiệp. Điều này đồng nghĩa nếu thuế suất tăng trở lại trong tương lai, lợi nhuận doanh nghiệp — vốn là trụ cột nâng đỡ thị trường thời gian qua — có thể thay đổi.

Hiệu ứng phân tán rủi ro giữa cổ phiếu và trái phiếu suy yếu cũng là một lý do khiến dòng tiền chảy mạnh vào thị trường cổ phiếu. Khi trái phiếu chính phủ không còn phân tán rủi ro cổ phiếu hiệu quả như trước, nhà đầu tư đã giảm tỷ trọng trái phiếu và chuyển sang cổ phiếu cùng các chiến lược phòng ngừa rủi ro ngắn hạn.

Tài sản hộ gia đình Mỹ tăng và lượng nắm giữ tài sản tương đương tiền mặt mở rộng cũng góp phần nâng đỡ thị trường. Theo HSBC, tài sản hộ gia đình Mỹ đã vượt xa xu hướng trước đại dịch Covid-19, và phần lớn mức tăng này tập trung ở nhóm hộ gia đình thu nhập cao.

Bộ công cụ ứng phó đa dạng hơn của các ngân hàng trung ương so với trước đây cũng được nhắc đến như một yếu tố giúp tăng khả năng hấp thụ cú sốc. HSBC ước tính Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) hiện có khoảng 20 công cụ và cơ chế hỗ trợ tiềm năng có thể sử dụng, trong khi Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) sở hữu hơn 12 công cụ.

HSBC cũng cho biết hiệu quả sử dụng năng lượng được cải thiện và đòn bẩy khu vực tư nhân ở mức tương đối thấp đã giúp thị trường hấp thụ cú sốc tốt hơn. Dù giá dầu tăng vọt do xung đột tại Ukraine và Trung Đông, tác động lên các nền kinh tế phát triển vẫn ở mức hạn chế hơn nhiều so với các cú sốc tương tự trong thập niên 1970-1980.

Ngân hàng Deutsche Bank (Đức) cũng đặt câu hỏi về việc sức bền của tài sản rủi ro sẽ duy trì đến bao giờ. Trong báo cáo của mình, Deutsche Bank nhận định dù lãi suất thực tăng và áp lực lạm phát hiện hữu, tài sản rủi ro vẫn cho thấy khả năng phục hồi, nhưng thị trường lãi suất cũng như thị trường cổ phiếu và tín dụng chưa phản ánh đầy đủ khả năng xảy ra cú sốc kinh tế, khiến trạng thái cân bằng hiện tại khó có thể kéo dài.

Phân tích của HSBC và Deutsche Bank cùng nhấn mạnh cần phân biệt rõ giữa việc thị trường đã vượt qua các cú sốc trong quá khứ và việc thị trường sẽ tiếp tục thể hiện sức bền tương tự trong tương lai. Theo hai ngân hàng, sức bền của thị trường có thể được duy trì chừng nào kết quả kinh doanh doanh nghiệp và hỗ trợ chính sách còn được giữ vững, nhưng nếu thuế, đòn bẩy, lạm phát và mối quan hệ giữa các loại tài sản cùng thay đổi một lúc, mức độ dễ tổn thương của tài sản rủi ro có thể gia tăng.