Nhật Bán 87,8 Tỷ USD Trái Phiếu Mỹ Để Bảo Vệ Đồng Yên, Hiệu Quả Chỉ Kéo Dài 2 Tuần

Nhật Bản đã bán ra lượng trái phiếu Chính phủ Mỹ (Kho bạc Mỹ) đang nắm giữ với quy mô lớn chưa từng có để lấy nguồn lực can thiệp bảo vệ đồng yên hồi cuối tháng 7. Lượng chứng khoán nước ngoài mà Nhật Bản nắm giữ giảm 87,8 tỷ USD chỉ trong một tháng, từ cuối tháng 7 đến cuối tháng 8.

Theo Bộ Tài chính Nhật Bản, tổng quy mô can thiệp bảo vệ đồng yên tính đến ngày 26 tháng trước đã lên tới 15,4 nghìn tỷ yên (khoảng 98,6 tỷ USD). Quy mô can thiệp gần tương đương mức giảm trái phiếu nắm giữ, cho thấy chính lượng trái phiếu bán ra đã trở thành nguồn tiền thực tế cho đợt can thiệp này.

Đợt can thiệp diễn ra ngày 31/7 với sự phối hợp của Mỹ. Đây là lần đầu tiên Mỹ và Nhật Bản cùng can thiệp vào thị trường ngoại hối kể từ năm 1998.

Sau can thiệp, tỷ giá yên đã mạnh lên từ mức 160,39 yên đổi 1 USD xuống còn 155,30 yên, rồi tiếp tục về 154,50 yên và duy trì quanh vùng này.

Tuy nhiên theo ZeroHedge, hiệu quả của đợt can thiệp chỉ kéo dài khoảng 2 tuần. Chênh lệch lãi suất giữa Mỹ và Nhật Bản - nguyên nhân gốc rễ khiến đồng yên suy yếu - vẫn chưa được giải quyết. Sau khi đồng yên hình thành ngưỡng phòng thủ quanh mốc 160 yên đổi 1 USD, sự chú ý của thị trường đang chuyển sang tín hiệu lãi suất từ Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ), trong khi thị trường cũng đang phản ánh khả năng BOJ tăng lãi suất vào tháng 9 vào giá tài sản.

Nhật Bản hiện là quốc gia nắm giữ trái phiếu Chính phủ Mỹ lớn nhất thế giới. Sự phối hợp Mỹ - Nhật trong bảo vệ đồng yên từng được xem là yếu tố giúp giảm áp lực bán trái phiếu từ phía Nhật Bản, nhưng số liệu lần này cho thấy thực tế đã có một đợt bán ra quy mô lớn. Giới quan sát lo ngại nếu Nhật Bản tiếp tục bán mạnh trái phiếu đang nắm giữ, giá trái phiếu có thể giảm và lợi suất tăng, gây thêm áp lực lên lợi suất dài hạn của Mỹ vốn đã ở mức cao.

Vấn đề là cục diện này không dễ chịu cho cả hai bên. Nhật Bản cần USD để bảo vệ đồng yên, và cách dễ nhất để có USD là bán trái phiếu đang nắm giữ. Trong khi đó, Bộ Tài chính Mỹ lại đang nỗ lực kìm hãm đà tăng lợi suất trái phiếu, nên ngay cả việc đồng minh bán ra quy mô lớn cũng không phải điều họ mong muốn.

Lý do Nhật Bản chỉ chọn bán trái phiếu ngắn hạn, kỳ hạn dưới 5 năm, cũng đã được hé lộ. Ông Prashant Newnaha, chiến lược gia lãi suất khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại TD Securities, nhận định đây là "ý đồ tận dụng thanh khoản cao trong khi giảm thiểu tác động đến lợi suất trái phiếu dài hạn của Mỹ". Điều này đồng nghĩa việc bán trái phiếu ngắn hạn gây xáo trộn thị trường tương đối nhỏ hơn.

Ông Gareth Berry, chiến lược gia tại Macquarie, cũng cho rằng "bán trái phiếu ngắn hạn là chiến lược mà phía Mỹ có thể cảm thấy ít khó chịu hơn". Theo ông, cách chọn kỳ hạn như vậy giúp Nhật Bản giảm nguy cơ va chạm lợi ích với Mỹ trong quá trình can thiệp.

Thông thường, trái phiếu ngắn hạn có kỳ hạn ngắn nên lượng phát hành lớn và có nhiều thành phần tham gia thị trường, nên dù bán ra quy mô lớn thì biến động giá cũng tương đối nhỏ. Ngược lại, trái phiếu dài hạn từ 10 năm trở lên có số bên nắm giữ hạn chế và khối lượng giao dịch thấp hơn, nên cùng một quy mô bán ra có thể gây tác động lớn hơn đến lợi suất.

Nhật Bản vẫn còn dư địa để can thiệp thêm. Tính đến cuối tháng 8, dự trữ ngoại hối của nước này đạt 995 tỷ USD, giảm 94,6 tỷ USD so với tháng trước, nhưng tỷ trọng trái phiếu Chính phủ Mỹ trong đó vẫn ở khoảng 70%.

Bà Katayama Satsuki, Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản, cho biết nước này có thể huy động thêm tối đa 60 tỷ USD mỗi ngày thông qua "cửa sổ repo FIMA" (cơ chế repo dành cho các cơ quan tiền tệ nước ngoài và quốc tế). Đây là công cụ cho phép ngân hàng trung ương nước ngoài và các cơ quan tiền tệ quốc tế vay USD bằng cách thế chấp trái phiếu Chính phủ Mỹ đang gửi tại tài khoản của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), qua đó có thể tạm thời có thêm thanh khoản USD mà không cần bán trái phiếu ra thị trường mở. Cơ chế này được đưa ra trong giai đoạn đại dịch nhưng đến nay chưa từng được sử dụng trên thực tế.

Ông Akira Nishimura, chuyên gia kinh tế tại Japan Research Institute, nhận định "vì Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent luôn nhấn mạnh việc ổn định thị trường trái phiếu, nên nếu Nhật Bản tiếp tục can thiệp bằng cách bán thêm trái phiếu, nước này có thể chịu áp lực chính trị từ phía Mỹ". Nói cách khác, dù dự trữ ngoại hối còn dồi dào, phản ứng của Mỹ vẫn có thể là yếu tố quyết định quy mô của đợt can thiệp tiếp theo.

Để kìm hãm đà tăng lợi suất, Bộ Tài chính Mỹ đã nâng quy mô mua lại (buyback) hỗ trợ thanh khoản đối với trái phiếu danh nghĩa kỳ hạn 10-20 năm và 20-30 năm, từ 2 tỷ USD lên tối thiểu 4 tỷ USD mỗi phiên. Biện pháp này được áp dụng trong khoảng 2 tháng, đến ngày 4/11.