Lợi suất 10 năm Mỹ chạm 4,77%, tranh cãi nhu cầu trái phiếu dài hạn nóng trở lại

Lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm đạt 4,77% vào ngày 3/9, khiến cuộc tranh luận về nhu cầu trái phiếu dài hạn và lộ trình thâm hụt ngân sách Mỹ nóng trở lại. Giới phân tích cho rằng ngay cả khi các số liệu kinh tế yếu được công bố, lãi suất dài hạn vẫn khó hạ nhiệt, làm dấy lên lo ngại về nền tảng nhu cầu mua trái phiếu.

Theo dữ liệu lãi suất H.15 của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm ngày 3/9 ở mức 4,77%, còn kỳ hạn 30 năm là 5,25%. Reuters đưa tin lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm của Mỹ từng có lúc tăng lên 4,774% trong phiên giao dịch, ngay sau khi số liệu việc làm tháng 8 được công bố.

Robin Brooks (Robin J. Brooks), nghiên cứu viên cấp cao tại Viện Brookings, viết trên Substack ngày 1/9 rằng các số liệu kinh tế Mỹ trong tháng qua yếu hơn dự báo nhưng lợi suất trái phiếu dài hạn lại tăng. Ông bình luận đây là "tín hiệu cho thấy nhu cầu trái phiếu dài hạn yếu hơn vẻ ngoài".

Lập luận của Brooks xoay quanh việc mối liên hệ giữa lợi suất kỳ hạn 10 năm và các chỉ số kinh tế đã suy yếu. Thông thường, số liệu yếu sẽ kéo giảm kỳ vọng tăng trưởng và lạm phát, từ đó làm lãi suất dài hạn đi xuống. Nhưng gần đây, gánh nặng tài khóa và lo ngại về chi phí vay dài hạn lại đang cản trở đà giảm này.

Lãi suất dài hạn là mức lãi suất tham chiếu, ảnh hưởng đến lãi vay thế chấp, vay doanh nghiệp và tỷ lệ chiết khấu tài sản rủi ro. Khi lợi suất kỳ hạn 10 năm và 30 năm duy trì ở mức cao, không chỉ gánh nặng lãi vay của Chính phủ Mỹ mà cả chi phí huy động vốn của doanh nghiệp và môi trường thanh khoản toàn cầu cũng chịu áp lực.

Bộ Tài chính Mỹ đã có động thái ứng phó với thị trường trái phiếu dài hạn. Ngày 19/8, cơ quan này thông báo tăng quy mô mua lại (buyback) hỗ trợ thanh khoản cho trái phiếu danh nghĩa kỳ hạn 10-20 năm và 20-30 năm, từ 2 tỷ USD lên tối thiểu 4 tỷ USD mỗi đợt.

Biện pháp này áp dụng từ ngày 9/9 đến ngày 4/11. Mua lại là cách Bộ Tài chính mua lại trái phiếu trên thị trường thứ cấp, được dùng để bổ sung thanh khoản giao dịch cho một số kỳ hạn cụ thể.

Áp lực vay nợ cũng gia tăng. Bộ Tài chính Mỹ ước tính nhu cầu vay ròng từ khu vực tư nhân trong quý 3 (tháng 7-9) đạt 739 tỷ USD, tăng 68 tỷ USD so với dự báo hồi tháng 5.

Ước tính vay nợ cho quý 4 (tháng 10-12) là 628 tỷ USD. Quy mô vay nợ càng lớn, thị trường càng phải theo dõi ai sẽ hấp thụ lượng trái phiếu phát hành mới và nhu cầu từ nhà đầu tư dài hạn có thể trụ vững đến đâu.

Tuy nhiên, khó có thể quy hoàn toàn việc lãi suất tăng cho vấn đề tài khóa của Mỹ. Trong một bài viết khác ngày 2/9, Brooks nhận định đà suy yếu của trái phiếu dài hạn không chỉ xảy ra ở Mỹ mà là một phần của thị trường trái phiếu toàn cầu đi xuống kéo dài từ năm 2022.

Đà tăng lãi suất dài hạn gần đây còn được cho là liên quan đến xung đột tại Trung Đông, giá dầu và kỳ vọng về chính sách lãi suất của Fed. Trong những ngày số liệu việc làm mạnh được công bố, tâm lý thận trọng về chính sách tiền tệ đã đẩy lãi suất tăng; còn trong giai đoạn số liệu yếu, áp lực tài khóa và cung-cầu vẫn hạn chế đà giảm lãi suất.

Phản ứng của thị trường khá trái chiều. Stanley Druckenmiller chỉ trích việc Bộ Tài chính mở rộng chương trình mua lại là hành động "quản lý giá", cảnh báo điều này có thể làm tổn hại niềm tin thị trường. Nếu bị nhìn nhận là cách ép lãi suất dài hạn xuống một cách gượng ép, chính sách này có thể gây áp lực lên uy tín điều hành.

Ngược lại, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent trong một cuộc phỏng vấn với Reuters phản bác rằng lo ngại về bất ổn thị trường trái phiếu đã bị thổi phồng, đồng thời cho biết thị trường trái phiếu Chính phủ Mỹ năm nay có diễn biến tốt hơn so với các tài sản cùng loại trên toàn cầu. Cách nhìn nhận biện pháp của Bộ Tài chính - là hỗ trợ vận hành thị trường hay là nỗ lực can thiệp lãi suất dài hạn - vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau.

Với nhà đầu tư, lợi suất trái phiếu dài hạn cũng được xem là thước đo thanh khoản của tài sản rủi ro. TokenPost trước đó từng đưa tin gánh nặng nợ công và chi phí lãi vay của Mỹ được xem là biến số ảnh hưởng đến thanh khoản tài sản rủi ro. Tuy nhiên, chỉ với dữ liệu lần này, chưa thể khẳng định biến động lợi suất trái phiếu dài hạn sẽ tác động trực tiếp thế nào đến thị trường tiền mã hóa, trong đó có Bitcoin(BTC) và Ethereum(ETH).

Tranh cãi về nền tảng nhu cầu trái phiếu Chính phủ đã lan sang vấn đề thể chế và dòng vốn. TokenPost từng đưa tin tranh luận về nợ công Mỹ đang chuyển trọng tâm từ thắt chặt tài khóa sang việc ai sẽ gánh nhu cầu trái phiếu. Mốc thời gian đáng chú ý tiếp theo là ngày 9/9, khi Bộ Tài chính Mỹ chính thức mở rộng chương trình mua lại trái phiếu dài hạn.