40.000 tỷ USD nợ Mỹ, ước tính thuế quan trái chiều nhau

Tổng nợ quốc gia Mỹ vượt mốc 37.000 tỷ USD vào tháng 8/2025, rồi cán mốc 40.000 tỷ USD chỉ một năm sau đó. Nguồn thu từ thuế quan dưới thời chính quyền Tổng thống Trump nổi lên như một biến số tài khóa quan trọng, nhưng mức độ mà khoản thu này có thể làm chậm đà tăng nợ vẫn phụ thuộc lớn vào phán quyết của tòa án và quy mô hoàn thuế.

Hãng tin AP ngày 12/8/2025 dẫn báo cáo tài khóa hàng ngày của Bộ Tài chính Mỹ cho biết tổng nợ quốc gia Mỹ đã vượt 37.000 tỷ USD. Sau đó, nợ công Mỹ tiếp tục tăng và vượt mốc 40.000 tỷ USD vào tháng 8/2026; TokenPost trước đó cũng đã đưa tin về diễn biến nợ công Mỹ vượt 40.000 tỷ USD.

Vấn đề gây tranh cãi là nguồn thu thuế quan có thể thay đổi quỹ đạo nợ này đến đâu. Ủy ban Ngân sách Liên bang có Trách nhiệm (CRFB) của Mỹ, trong phân tích ngày 11/8/2025, ước tính các mức thuế quan mới của chính quyền Trump có thể mang lại 1.300 tỷ USD nguồn thu ròng tính đến hết nhiệm kỳ, và 2.800 tỷ USD tính đến năm 2034.

CRFB cũng ghi nhận doanh thu thuế quan trong tháng 7 đạt khoảng 25 tỷ USD, con số cho thấy thuế quan đã vượt ra khỏi phạm vi một chính sách thương mại đơn thuần để trở thành một khoản thu ngân sách đáng chú ý.

Tuy nhiên, ước tính giữa các cơ quan lại chênh lệch khá lớn. Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO), trong bản cập nhật ngày 22/8/2025, tính toán rằng nếu các mức thuế quan áp dụng từ ngày 6/1 đến 19/8/2025 được duy trì, tổng thâm hụt ngân sách giai đoạn 2025-2035 có thể giảm 4.000 tỷ USD.

CBO cho rằng trong số này, 3.300 tỷ USD đến từ việc giảm thâm hụt nguyên phát, còn 700 tỷ USD đến từ giảm chi phí lãi vay. Điều này cho thấy thuế quan tác động không chỉ đến nguồn thu trực tiếp, mà còn đến quy mô vay nợ và gánh nặng lãi suất của chính phủ.

Phòng Thí nghiệm Ngân sách Yale (Yale Budget Lab), trong phân tích ngày 4/9/2025, cho biết các mức thuế quan áp dụng năm 2025 có thể tạo ra hiệu ứng thu ngân sách 2.400 tỷ USD theo kịch bản cơ sở, hoặc 2.000 tỷ USD theo kịch bản động, trong giai đoạn 2026-2035. Cùng báo cáo này đánh giá thuế quan mang tính lũy thoái, tức tạo gánh nặng tương đối lớn hơn cho nhóm thu nhập thấp.

Về bản chất, thuế quan là khoản thuế đánh vào hàng nhập khẩu, nhưng gánh nặng thực tế lại được san sẻ giữa nhà nhập khẩu, người tiêu dùng và nhà cung cấp nước ngoài. Khi thuế suất tăng, nguồn thu ngân sách có thể tăng theo, nhưng hiện tượng chuyển giá và thương mại suy giảm cũng có thể xảy ra song song, khiến việc chỉ dựa vào số thu để đánh giá hiệu quả trở nên khó khăn.

Biến số then chốt nằm ở phán quyết của tòa án. CRFB ghi nhận một số mức thuế quan hiện đang bị coi là bất hợp pháp, và nếu phán quyết này được giữ nguyên, nguồn thu bổ sung tính đến năm 2034 có thể giảm xuống còn khoảng 800 tỷ USD.

CBO, trong bản cập nhật ngày 5/3/2026, cũng điều chỉnh dự báo, cho biết sau khi Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết chấm dứt các mức thuế quan áp theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), thâm hụt ngân sách giai đoạn 2026-2036 có thể tăng thêm 2.000 tỷ USD. Thuế quan IEEPA là loại thuế quan được áp dụng dựa trên đạo luật này.

Số liệu điều chỉnh mới nhất cho thấy khó có thể khẳng định chắc chắn quỹ đạo nợ công chỉ dựa vào nguồn thu thuế quan. CBO, trong tài liệu ngày 20/8/2026, cho biết những thay đổi trong chính sách thương mại tính đến ngày 31/7/2026 đang khiến tổng thâm hụt giai đoạn 2027-2036 tăng thêm 900 tỷ USD.

Số liệu điều chỉnh này đã phản ánh việc bãi bỏ thuế quan IEEPA, khoản hoàn thuế phát sinh, và hiệu quả thu ngân sách thấp hơn của các mức thuế quan mới. Điều đó cho thấy cùng một chính sách thuế quan, tùy theo hiệu lực pháp lý, quy mô hoàn thuế và biến động hoạt động kinh tế, có thể chuyển từ yếu tố giảm thâm hụt sang yếu tố làm tăng thâm hụt.

Phía chính quyền Trump khẳng định sẽ dùng nguồn thu thuế quan làm nguồn lực để giảm nợ công. Theo Reuters, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent ngày 19/8/2025 cho biết ông sẽ điều chỉnh dự báo nguồn thu thuế quan lên cao hơn mức 300 tỷ USD đưa ra trước đó, và số tiền này sẽ được ưu tiên dùng để trả nợ.

Bản tóm tắt báo cáo tài chính năm tài khóa 2025 của Bộ Tài chính Mỹ cũng cho thấy áp lực tài khóa này. Vào cuối năm tài khóa 2025, tỷ lệ nợ công do công chúng nắm giữ so với GDP đạt 99%, và Bộ Tài chính Mỹ ghi nhận rằng quỹ đạo nợ theo chính sách hiện hành là không bền vững.

Mối liên hệ trực tiếp với thị trường tiền mã hóa hiện chưa được xác nhận. Tuy nhiên, TokenPost trước đó cho biết tác động trực tiếp của biến động nợ công Mỹ và lãi suất trái phiếu kỳ hạn dài đến các tài sản rủi ro như Bitcoin (BTC) vẫn cần được xác minh thêm, đồng thời đưa tin kế hoạch mở rộng mua trái phiếu dài hạn của Bộ Tài chính Mỹ dự kiến bắt đầu từ ngày 9/9.