360 tỷ USD cho vay tư nhân đưa Canada vào diện giám sát chặt

Mức độ tiếp xúc của các tổ chức đầu tư Canada với thị trường cho vay tư nhân (private credit) được ước tính vào khoảng 360 tỷ USD (khoảng 509 nghìn tỷ won), khiến câu hỏi về tính minh bạch và ổn định tài chính của thị trường tín dụng phi ngân hàng một lần nữa được đặt ra. Dù vậy, đánh giá chính thức hiện tại nghiêng về hướng rủi ro vẫn trong tầm kiểm soát và cần được tiếp tục theo dõi, hơn là cảnh báo nguy cơ đang gia tăng.

Theo Crypto Briefing đưa tin, mức độ tiếp xúc với cho vay tư nhân của các tổ chức tài chính và quỹ đầu tư Canada đạt khoảng 500 tỷ CAD (khoảng 509 nghìn tỷ won), tương đương khoảng 360 tỷ USD (khoảng 509 nghìn tỷ won) khi quy đổi sang đô la Mỹ, trong đó phần lớn được phân bổ bên ngoài lãnh thổ Canada. Tuy nhiên, con số này không phải là thống kê chính thức do Ngân hàng Trung ương Canada (Bank of Canada) công bố, mà gần với một cách diễn giải nằm trong phạm vi ước tính mang tính thương mại được đưa ra trong các thảo luận về ổn định tài chính quốc tế.

Trong Báo cáo Ổn định Tài chính năm 2026, Ngân hàng Trung ương Canada cho biết cho vay tư nhân đối với doanh nghiệp trong nước Canada vẫn ở mức hạn chế, và mức độ tiếp xúc của các tổ chức đầu tư Canada nhìn chung vẫn trong tầm kiểm soát. Ngân hàng này cũng giải thích rằng phần lớn hoạt động cho vay tư nhân diễn ra bên ngoài Canada, trong khi các quỹ hưu trí và công ty bảo hiểm nhân thọ của Canada tham gia dưới hình thức cho vay trực tiếp cho doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Cho vay tư nhân (private credit) là thị trường trong đó các công ty quản lý quỹ, quỹ đầu tư, công ty bảo hiểm và quỹ hưu trí — không phải ngân hàng — cho doanh nghiệp vay tiền theo các điều khoản được thỏa thuận riêng. Đây là kênh huy động vốn quan trọng đối với những doanh nghiệp khó tiếp cận vốn vay ngân hàng hay thị trường trái phiếu đại chúng, nhưng có hạn chế là giá cả và điều kiện cho vay không được công khai theo thời gian thực như trên thị trường mở.

Vấn đề nằm ở chỗ rất khó xác định vị trí phát sinh thua lỗ khi thị trường gặp căng thẳng. Do tài sản cho vay cơ sở ít được giao dịch trên thị trường mở, còn việc đánh giá mức tín nhiệm của bên vay và giá trị tài sản thế chấp thường phụ thuộc vào mô hình nội bộ của từng tổ chức, rủi ro có thể chỉ lộ diện khi đã muộn.

Hội đồng Ổn định Tài chính (Financial Stability Board, FSB) trong báo cáo công bố tháng 5 ước tính quy mô thị trường cho vay tư nhân toàn cầu tính đến cuối năm 2024 vào khoảng 1,5 nghìn tỷ - 2 nghìn tỷ USD (khoảng 2.121 - 2.828 nghìn tỷ won). Mức độ tiếp xúc tín dụng của các ngân hàng thuộc các nước thành viên liên quan đến quỹ cho vay tư nhân được ghi nhận ở khoảng 220 tỷ USD (khoảng 311 nghìn tỷ won), trong khi một số ước tính mang tính thương mại đưa ra con số trong khoảng 270 tỷ - 500 tỷ USD (khoảng 382 - 707 nghìn tỷ won).

FSB nhận định mối liên kết ngày càng sâu giữa ngân hàng, công ty quản lý quỹ, công ty bảo hiểm và quỹ đầu tư tư nhân là yếu tố dễ tổn thương. Dù cho vay tư nhân phát triển bên ngoài hệ thống ngân hàng, nó vẫn có thể kết nối trở lại với khu vực tài chính truyền thống thông qua cấp tín dụng, đầu tư vào quỹ và phân bổ tài sản của các công ty bảo hiểm.

Diễn biến tại Canada nghiêng về mở rộng hơn là thu hẹp. BCI (British Columbia Investment Management Corporation) đã ra mắt quỹ cho vay tư nhân xếp hạng đầu tư (investment grade) hồi tháng 7, đặt mục tiêu giải ngân 13 tỷ CAD (khoảng 13,2 nghìn tỷ won) trong 3 năm, đồng thời cho biết các cam kết đồng đầu tư trực tiếp ban đầu đạt 1,8 tỷ CAD (khoảng 1,8 nghìn tỷ won).

Quỹ hưu trí giáo viên Ontario (Ontario Teachers' Pension Plan) công bố khoản đầu tư chiến lược 200 triệu EUR (khoảng 320 tỷ won) vào nền tảng CLO châu Âu cùng với M&G. Sun Life đã hoàn tất mua lại phần vốn còn lại tại BGO và Crescent Capital, trong khi Manulife ghi nhận trong tài liệu gửi nhà đầu tư về thỏa thuận mua 75% cổ phần của Comvest Credit Partners.

Xu hướng này gắn với thực tế các tổ chức đầu tư ngày càng khó đạt được mức lợi suất và cơ cấu kỳ hạn mong muốn chỉ bằng trái phiếu truyền thống. Cho vay tư nhân thường cho phép đàm phán trực tiếp điều khoản vay và thiết kế chi tiết cấu trúc tài sản thế chấp, cam kết, nên trở thành lựa chọn hấp dẫn với các quỹ hưu trí và công ty bảo hiểm quản lý nguồn vốn dài hạn.

Tuy nhiên cũng có tín hiệu ngược chiều. CoinDesk đưa tin trong tháng 7 rằng yêu cầu rút vốn (redemption) trên thị trường cho vay tư nhân trong quý II đã tăng lên 15,6 tỷ USD (khoảng 22 nghìn tỷ won). Một số công ty phát triển kinh doanh (BDC) đã chạm giới hạn rút vốn theo quý, và một phần nhà đầu tư được cho là chưa nhận lại được toàn bộ số tiền đã yêu cầu.

Áp lực rút vốn là dấu hiệu cho thấy vấn đề thanh khoản của thị trường cho vay tư nhân. Trong khi tài sản cho vay có kỳ hạn dài và tính thanh khoản thấp, một số sản phẩm đầu tư lại phải đáp ứng yêu cầu rút vốn của nhà đầu tư, khiến sự lệch pha kỳ hạn (maturity mismatch) có thể bộc lộ rõ khi thị trường bất ổn gia tăng.

Tiff Macklem (Tiff Macklem), Thống đốc Ngân hàng Trung ương Canada, trong bài phát biểu hồi tháng 3 cho biết các quỹ hưu trí và công ty bảo hiểm của Canada đang có mức độ tiếp xúc với cho vay tư nhân trên phạm vi quốc tế. Điều đáng chú ý không phải là sự gia tăng cho vay trong nội địa Canada, mà là con đường lan truyền rủi ro xuyên biên giới.

Với nhà đầu tư trong nước, sự mở rộng của cho vay tư nhân không chỉ đơn thuần là câu chuyện của khu vực tài chính nước ngoài. TokenPost trước đó từng đưa tin rằng hoạt động tài trợ hạ tầng AI quy mô 500 tỷ USD đang gắn liền với các thảo luận về nợ ngoài bảng cân đối kế toán. Khi đầu tư thay thế và tín dụng phi ngân hàng càng mở rộng, việc đánh giá rủi ro của dòng vốn tổ chức cần nhìn vào cấu trúc kết nối giữa các thị trường, chứ không chỉ lợi suất của từng loại tài sản riêng lẻ.

Thông điệp chung từ Ngân hàng Trung ương Canada và FSB nghiêng về tăng cường giám sát hơn là gây hoang mang. Đánh giá rủi ro trực tiếp vẫn trong tầm kiểm soát được giữ nguyên, nhưng vấn đề định giá thiếu minh bạch, mối liên kết với hệ thống ngân hàng và khả năng lan truyền rủi ro xuyên biên giới vẫn là những điểm cần tiếp tục theo dõi.