Cổ phiếu AI chiếm khoảng 50% S&P 500, Anh cảnh báo rủi ro lan tín dụng

Cổ phiếu công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) tại Mỹ đang bị đặt lên bàn cân định giá lại, và Ngân hàng Trung ương Anh (Bank of England - BoE) một lần nữa xem đây là rủi ro đối với ổn định tài chính. Cơ quan này cảnh báo làn sóng định giá lại cổ phiếu AI Mỹ có thể lan sang thị trường cổ phiếu và tín dụng của Anh.

BoE cho biết trong Báo cáo ổn định tài chính công bố ngày 7 tháng 7 (giờ địa phương) rằng tỷ trọng các doanh nghiệp AI trong chỉ số S&P 500 đã tăng từ khoảng 1/4 vào năm 2022 lên khoảng một nửa vào quý 2 năm 2026. Báo cáo phân tích cổ phiếu liên quan đến AI tăng đặc biệt mạnh, và một số chỉ báo cho thấy áp lực định giá cũng lớn dần.

Trọng tâm báo cáo không nằm ở bản thân thị trường chứng khoán Mỹ mà ở con đường cú sốc có thể lan truyền. Mức độ tiếp xúc trực tiếp với AI của chỉ số Anh nhỏ hơn Mỹ, nhưng BoE nhận định một đợt điều chỉnh cổ phiếu toàn cầu cùng điều kiện tín dụng xấu đi có thể ảnh hưởng đến điều kiện huy động vốn của doanh nghiệp Anh và cả nền kinh tế thực.

BoE nhận định việc giới đầu tư đánh giá lại triển vọng lợi nhuận tương lai của các doanh nghiệp AI có thể là yếu tố châm ngòi cho đà giảm giá cổ phiếu. Mức độ tập trung thị trường cao cộng với các vị thế đòn bẩy lớn cũng được nêu là yếu tố có thể khiến biến động mạnh hơn.

Báo cáo lượng hóa rủi ro này bằng một kịch bản căng thẳng (stress scenario). Với giả định xảy ra đợt định giá lại cổ phiếu AI tại Mỹ, BoE phân tích kịch bản trong đó thị trường chứng khoán Mỹ giảm 45% trong 6 quý, chênh lệch lợi suất tín dụng trái phiếu doanh nghiệp (credit spread) nới rộng thêm 350 điểm cơ bản (bp), còn tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Anh giảm 2,2 điểm phần trăm.

Các con số này không phải dự báo. Đây là kịch bản giả định mà BoE đặt ra để kiểm tra sức chống chịu của hệ thống tài chính. Báo cáo đánh giá ngay cả trong kịch bản này, hệ thống ngân hàng Anh vẫn duy trì được khả năng chống chịu, còn thị trường trái phiếu chính phủ Mỹ và Anh vẫn hoạt động bình thường.

Vì vậy, báo cáo lần này không phải văn bản tuyên bố một cuộc khủng hoảng hệ thống đang đến gần, mà gần với một báo cáo ổn định tài chính nhằm rà soát cách làn sóng đầu tư AI có thể lan sang thị trường cổ phiếu, tín dụng và trái phiếu chính phủ. Trọng tâm rủi ro không nằm ở giá của một cổ phiếu cụ thể nào, mà ở cấu trúc trong đó huy động vốn, đòn bẩy và mức độ tập trung thị trường cùng biến động.

Cấu trúc huy động vốn của các doanh nghiệp AI cũng được xem là một yếu tố rủi ro riêng. Báo cáo phân tích trong nửa đầu năm 2026, các công ty AI đang nhanh chóng huy động vốn bên ngoài qua nhiều kênh khác nhau như phát hành trái phiếu ra công chúng, cho vay tư nhân (private credit), tài chính đòn bẩy (leveraged finance) và tài chính có cấu trúc (structured finance).

Khi vốn đầu tư cho trung tâm dữ liệu (data center) và hạ tầng AI ngày càng phình to, dòng tiền nội bộ của doanh nghiệp không còn đủ đáp ứng nhu cầu đầu tư. Đầu tư hạ tầng AI thường là khoản đầu tư quy mô lớn, bị chôn vốn trong thời gian dài, nên nếu điều kiện tín dụng xấu đi, cả doanh nghiệp lẫn tổ chức tài chính đều có thể chịu áp lực.

Vấn đề này không phải điều mới được nêu ra. Trong một bài blog hồi tháng 10 năm 2025, BoE từng chỉ ra cổ phiếu AI chiếm khoảng 44% vốn hóa thị trường của S&P 500. Khi đó, cơ quan này cho biết tỷ trọng của rổ 30 cổ phiếu AI do JPMorgan(JPM) tổng hợp đã tăng từ khoảng 26% cuối năm 2022 lên khoảng 44% vào tháng 10 năm 2025.

Số liệu trong bài blog tháng 10 năm 2025 và báo cáo tháng 7 năm 2026 khác nhau về tiêu chí và cách trình bày. Bài blog trước đưa ra con số khoảng 44%, còn báo cáo sau nêu mức khoảng một nửa tính đến quý 2 năm 2026. Đây là điểm cần đọc tách biệt theo thời điểm và tiêu chí đo lường.

Andrew Bailey (Andrew Bailey), Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh, trong bài phát biểu ngày 14 tháng 7, nói rằng có thể xem AI là công nghệ đa dụng (general-purpose technology) thế hệ tiếp theo. Ông cũng đề cập rủi ro an ninh mạng và vận hành của AI biên (frontier AI) có thể trở thành mối đe dọa nghiêm trọng với ổn định tài chính, đồng thời nhắc đến việc cần tăng cường kiểm thử mô hình và hệ thống khôi phục sau sự cố.

Reuters đưa tin ngày 7 tháng 7 (giờ địa phương) rằng BoE xem AI là mối đe dọa ngày càng lớn đối với ổn định tài chính. Theo hãng tin này, sự lạc quan quá mức của giới đầu tư, việc các doanh nghiệp AI mở rộng vay nợ và lỗ hổng an ninh mạng của ngân hàng đều được nêu bật cùng lúc.

Báo cáo không đề cập mối liên hệ trực tiếp với thị trường tiền mã hóa. Tuy nhiên, vì một đợt điều chỉnh cổ phiếu AI có thể ảnh hưởng đến điều kiện thanh khoản và đòn bẩy của tài sản rủi ro nói chung, thị trường tài sản số cũng là biến số cần theo dõi gián tiếp. TokenPost trước đó từng đưa tin về cảnh báo rằng tăng trưởng công nghệ AI và lợi nhuận cổ phiếu là hai chuyện khác nhau.

Báo cáo lần này của BoE nhìn nhận dưới góc độ ổn định tài chính về việc kỳ vọng tăng trưởng AI đã phản ánh vào giá cổ phiếu và thị trường tín dụng đến mức nào, cũng như đợt điều chỉnh đó có thể truyền sang các thị trường khác ra sao. Hai mốc chính mà báo cáo đưa ra là Báo cáo ổn định tài chính công bố tháng 7 và bài phát biểu của Thống đốc ngày 14 tháng 7; các số liệu tiếp theo dự kiến sẽ được xác nhận lại trong đợt rà soát ổn định tài chính kế tiếp của BoE.