61 công ty S&P 100 xóa tiêu chí đa dạng sắc tộc, giới tính khỏi quy trình bầu ban giám đốc

61 công ty trong chỉ số S&P 100 của Mỹ đã xóa bỏ hoặc thay thế bằng ngôn từ tổng quát hơn các cụm từ đề cập trực tiếp đến sắc tộc và giới tính trong tiêu chí lựa chọn ứng viên vào ban giám đốc, tính từ năm 2023 đến nay. Đây là dấu hiệu cho thấy mức độ minh bạch của các nguyên tắc đa dạng, công bằng và hòa nhập (DEI) trong cơ cấu ban giám đốc tại các công ty niêm yết lớn của Mỹ đang suy yếu.

Tạp chí Fortune đưa tin dựa trên dữ liệu do ESGAUGE phân tích từ hồ sơ công bố thông tin và tài liệu quản trị doanh nghiệp. Các trường hợp tiêu biểu được nêu ra gồm Apple(AAPL), Alphabet(GOOGL), Amazon(AMZN), Starbucks(SBUX) và Wells Fargo(WFC).

Thay đổi lần này không hẳn là việc từ bỏ hoàn toàn nguyên tắc đa dạng, mà thiên về việc làm mờ tính minh bạch của tiêu chí. Một số công ty không trực tiếp loại bỏ yếu tố đa dạng, nhưng đã chuyển từ tiêu chí nêu rõ sắc tộc và giới tính sang các cụm từ mang tính bao quát hơn như kinh nghiệm, xuất thân và góc nhìn. Những trường hợp này cũng được xếp vào nhóm “đã xóa bỏ”.

Trong bản kiến nghị ủy quyền cổ đông (proxy statement) năm 2026, Amazon(AMZN) nêu rõ sẽ cân nhắc “sự đa dạng về kinh nghiệm, xuất thân và góc nhìn” khi lựa chọn ứng viên vào ban giám đốc. Tuy nhiên, tài liệu này không còn cụm từ nào đề cập trực tiếp đến sắc tộc hay giới tính.

Apple(AAPL) cũng trình bày tiêu chí kế nhiệm ban giám đốc và đánh giá ứng viên trong bản kiến nghị ủy quyền năm 2026 dựa trên kỹ năng, xuất thân và kinh nghiệm là chính. Hòa nhập và đa dạng vẫn được giữ lại như một hạng mục giám sát của ban giám đốc, nhưng cách diễn đạt trực tiếp trong tiêu chí chọn ứng viên đã được làm nhẹ đi.

Thay đổi của Starbucks(SBUX) thể hiện rõ hơn khi so sánh hồ sơ công bố của hai năm. Bản kiến nghị ủy quyền năm 2025 từng có tiêu chí rõ ràng yêu cầu danh sách ứng viên bao gồm phụ nữ và người thuộc nhóm thiểu số, nhưng đến tài liệu năm 2026, các cụm từ mang tính bao quát như “năng lực đa dạng” và “góc nhìn, xuất thân đa dạng” trở thành trọng tâm.

Wells Fargo(WFC) cho biết công ty không có chính sách đa dạng chính thức, nhưng vẫn giữ lại điều khoản sẽ xem xét ứng viên là phụ nữ và người thuộc nhóm thiểu số. Do mức độ điều chỉnh ngôn từ khác nhau giữa các công ty, khó có thể xem hành động của cả 61 công ty này là một sự rút lui đồng loạt khỏi chính sách DEI.

Kiến nghị ủy quyền cổ đông là tài liệu công bố thông tin mà công ty niêm yết dùng để trình bày với cổ đông về các nội dung đại hội cổ đông, ứng viên ban giám đốc và thông tin quản trị. Cách công ty diễn đạt tiêu chí và quy trình lựa chọn ứng viên phản ánh nguyên tắc quản trị mà doanh nghiệp đó đưa ra trước cổ đông.

Không phải mọi công ty lớn đều điều chỉnh theo cùng một hướng. Microsoft(MSFT) trong bản kiến nghị ủy quyền năm 2025 cho biết sẽ đưa “những cá nhân là phụ nữ và thuộc nhóm thiểu số có năng lực cao” vào danh sách ứng viên ban giám đốc và tổng giám đốc điều hành (CEO).

Tỷ lệ công ty công bố tiêu chí đa dạng trong chỉ số S&P 500 cũng giảm nhanh. Reuters đưa tin tỷ lệ công ty thuộc S&P 500 công bố tiêu chí đa dạng trong quá trình bầu chọn ban giám đốc đã giảm từ 48% năm 2024 xuống 23% năm 2025, và tiếp tục giảm còn 12% năm 2026.

Tuy vậy, con số 61 công ty của S&P 100 là số công ty đã xóa tiêu chí đa dạng rõ ràng, còn tỷ lệ 12% của S&P 500 là tỷ lệ công ty công bố tiêu chí đó. Do đối tượng khảo sát và tiêu chí đo lường khác nhau, hai con số này không thể so sánh trực tiếp với nhau.

Kết quả bầu chọn ban giám đốc trên thực tế cũng cho thấy sự thay đổi. Theo thống kê của Spencer Stuart, tính đến ngày 30 tháng 4 năm 2026, trong số 364 thành viên ban giám đốc độc lập mới được bầu tại các công ty S&P 500, tỷ lệ phụ nữ hoặc người thuộc nhóm thiểu số sắc tộc chỉ chiếm 40%, mức thấp nhất kể từ năm 2014.

Đằng sau xu hướng này là lập trường phản đối DEI của chính quyền Tổng thống Trump và việc các doanh nghiệp rà soát lại rủi ro pháp lý, chính trị. Reuters đưa tin việc Ủy ban Cơ hội Việc làm Bình đẳng Liên bang (EEOC) siết chặt kiểm tra các thực hành DEI, cùng với phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ năm 2023 tuyên chính sách ưu tiên sắc tộc thiểu số trong tuyển sinh đại học là vi hiến, đã thúc đẩy các doanh nghiệp xem xét lại chính sách đa dạng của mình.

Phản ứng từ giới đầu tư cũng không đồng nhất. Áp lực mà các công ty quản lý tài sản lớn từng đặt lên vấn đề đa dạng trong ban giám đốc đã giảm bớt, nhưng 3 đề xuất làm suy yếu chính sách DEI do các cổ đông theo khuynh hướng bảo thủ trình lên chỉ nhận được tỷ lệ ủng hộ trung bình vỏn vẹn 1,5%. Nhìn chung, tiêu chí đa dạng trong ban giám đốc của các công ty niêm yết lớn tại Mỹ đang chuyển dịch từ các điều kiện nêu rõ sắc tộc, giới tính sang các tiêu chí bao quát hơn như kinh nghiệm và xuất thân.