Gamma quyền chọn dồn về một vùng giá, chứng khoán Mỹ có thể biến động mạnh hơn

Đà tăng mạnh của chứng khoán Mỹ đang khiến các vị thế quyền chọn (options) trên chỉ số S&P 500 dồn về một vùng giá thực hiện (strike price) nhất định, và giới phân tích cảnh báo rằng hoạt động phòng ngừa rủi ro (hedging) của các dealer có thể khuếch đại biến động giá trong thời gian tới. Đây là cảnh báo về sự bất ổn trong cấu trúc thị trường, không phải dự báo về một hướng đi hay mức giá cụ thể.

Charlie McElligott, chiến lược gia macro liên tài sản tại Nomura, phân tích rằng đà tăng giá gần đây đã khiến gamma tập trung quanh một vùng giá thực hiện nhất định trên thị trường quyền chọn S&P 500. Theo Crypto Briefing, nếu vùng giá này bị kiểm định lại, việc các dealer điều chỉnh trạng thái phòng ngừa rủi ro có thể tạo ra biến động thị trường lớn hơn bình thường.

S&P 500 là chỉ số đại diện cho 500 công ty niêm yết hàng đầu tại Mỹ. Trên thị trường quyền chọn chỉ số, các dealer đóng vai trò đối tác giao dịch với nhà đầu tư, sau đó điều chỉnh vị thế cổ phiếu hoặc hợp đồng tương lai theo biến động giá.

Gamma thể hiện mức độ thay đổi của delta khi giá tài sản cơ sở biến động. Delta phản ánh độ nhạy của giá quyền chọn trước biến động giá tài sản cơ sở; gamma càng lớn, quy mô phòng ngừa rủi ro cần thiết càng thay đổi nhanh dù chỉ với một biến động giá tương tự.

Sàn giao dịch quyền chọn Chicago (Cboe) giải thích rằng khi market maker ở trạng thái gamma dương (long gamma), họ có xu hướng bán ra khi giá tăng và mua vào khi giá giảm. Loại giao dịch này thường có tác dụng làm dịu biến động thị trường.

Ngược lại, ở trạng thái gamma âm (short gamma), dealer có thể phải mua thêm khi giá tăng và bán thêm khi giá giảm. Vì giao dịch phòng ngừa rủi ro diễn ra cùng chiều với biến động sẵn có, biên độ dao động giá có thể bị nới rộng.

Khi gamma tập trung quanh một vùng giá thực hiện nhất định, thị trường có thể trông ổn định trong lúc giá còn dao động trong vùng đó. Nhưng một khi giá vượt ra khỏi vùng tập trung này, việc các dealer đồng loạt tái cân bằng vị thế có thể khiến biến động giá gia tăng đáng kể.

MarketWatch ngày 10 đưa tin diễn biến chứng khoán Mỹ đầu tháng 8 được mô tả là “crash up”, khi nhà đầu tư đổ xô mua quyền chọn mua (call option) để đảm bảo khả năng hưởng lợi nếu giá tiếp tục tăng. Theo phân tích của hãng tin này, nhu cầu quyền chọn nhằm bắt kịp đà tăng giá đã kéo theo hoạt động phòng ngừa rủi ro của dealer, qua đó tiếp tục tạo áp lực đẩy giá lên.

MarketWatch nhận định rằng trong 5 phiên giao dịch gần nhất, mức tăng của S&P 500 chịu ảnh hưởng từ vị thế quyền chọn, biến động gamma của dealer và mức biến động ngụ ý (implied volatility) thấp nhiều hơn là từ các yếu tố nền tảng được cải thiện. Nói cách khác, cung cầu trên thị trường phái sinh, chứ không chỉ kết quả kinh doanh hay triển vọng kinh tế, đã góp phần định hình tốc độ và biên độ của đợt tăng giá này.

Giới quan sát thị trường vẫn chưa thống nhất cách nhìn nhận. Một số ý kiến cho rằng dòng mua quyền chọn mua kéo dài có thể tiếp tục hỗ trợ đà tăng, trong khi số khác cảnh báo tình trạng vị thế dồn về một hướng có thể khiến biên độ của đợt điều chỉnh tiếp theo lớn hơn.

Tuy nhiên, mức độ phơi nhiễm gamma không phải là số liệu quan sát trực tiếp mà là ước tính dựa trên mô hình, sử dụng dữ liệu hợp đồng mở (open interest) công khai. Rất khó để xác định chắc chắn từ dữ liệu công khai rằng nhà đầu tư đã mua hay bán quyền chọn, hoặc dealer thực sự đang nắm giữ vị thế gì.

Khối lượng giao dịch quyền chọn đáo hạn trong ngày (0DTE) tăng lên cũng không đồng nghĩa với việc biến động thị trường chắc chắn gia tăng. Quyền chọn 0DTE là loại đáo hạn ngay trong ngày giao dịch, nên cần xem xét thêm dòng mua – bán tập trung theo hướng nào và thanh khoản thị trường tại thời điểm đó.

Reuters đưa tin trong tháng 12 năm 2023 (giờ địa phương) rằng quyền chọn 0DTE có thể ảnh hưởng đến biến động chứng khoán Mỹ, nhưng điều này là kết quả kết hợp giữa thanh khoản thấp và vị thế dồn về một phía. McElligott khi đó cũng nhận định diễn biến thị trường là sự cộng hưởng giữa thanh khoản yếu trong kỳ nghỉ lễ và mức độ chấp nhận thấp đối với các giao dịch thua lỗ.

Các tài sản số như Bitcoin(BTC) cũng có thể chịu ảnh hưởng từ khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư Mỹ và biến động thanh khoản trên thị trường phái sinh. TokenPost trước đó đã đưa tin về xu hướng nhu cầu mua Bitcoin giao ngay chững lại trong khi thị trường phái sinh nghiêng về phòng thủ nhiều hơn.

Phân tích lần này không đưa ra dự báo trực tiếp về giá tiền mã hóa. Thị trường sẽ tiếp tục theo dõi nhu cầu phòng ngừa rủi ro trên thị trường quyền chọn S&P 500 quanh vùng giá thực hiện tập trung thay đổi ra sao, cũng như liệu xu hướng dồn về quyền chọn mua có tiếp diễn hay không.