Miễn thuế trái phiếu tín dụng cho nhà đầu tư ngoại: hiệu quả hút vốn còn nhiều tranh cãi

Giới phát hành trái phiếu Hàn Quốc đang đề xuất mở rộng chính sách miễn thuế cho nhà đầu tư nước ngoài từ trái phiếu chính phủ (KTB) và trái phiếu ổn định tiền tệ (MSB) sang các loại trái phiếu tín dụng như trái phiếu ngân hàng đặc biệt và trái phiếu công ty nhà nước, nhằm mở rộng nền tảng đầu tư cho thị trường tín dụng trong nước. Tuy nhiên, một số ý kiến phản biện cho rằng do đặc điểm khẩu vị đầu tư của khối ngoại, hiệu quả cải thiện cung cầu có thể chỉ giới hạn ở một số loại trái phiếu nhất định.

Hãng tin Yonhap Infomax đưa tin ngày 11 rằng trong bối cảnh lãi suất thị trường tăng khiến dư địa vốn của nhà đầu tư trong nước bị thu hẹp, phương án mở rộng đầu tư nước ngoài trên thị trường phát hành đang được bàn thảo. Theo hãng tin này, thị trường tín dụng trong nước đã co hẹp đến mức phụ thuộc vào nhu cầu mua của SK Hynix, khiến yêu cầu mở rộng nền tảng nhà đầu tư ngày càng lớn.

Từ năm 2022, chính phủ Hàn Quốc áp dụng thuế suất 0% linh hoạt đối với thu nhập lãi và thu nhập chuyển nhượng mà nhà đầu tư không cư trú và pháp nhân nước ngoài thu được từ trái phiếu chính phủ và trái phiếu ổn định tiền tệ. Đây là biện pháp nhằm nâng khả năng tiếp cận thị trường của khối ngoại, hỗ trợ cho việc Hàn Quốc gia nhập Chỉ số trái phiếu chính phủ thế giới (WGBI).

Hiện tại, diện được miễn thuế chỉ giới hạn ở trái phiếu chính phủ và trái phiếu ổn định tiền tệ. Các loại trái phiếu tín dụng phản ánh rủi ro tín dụng của tổ chức phát hành như trái phiếu ngân hàng đặc biệt, trái phiếu công ty nhà nước, trái phiếu ngân hàng thương mại và trái phiếu doanh nghiệp chưa được hưởng ưu đãi tương tự.

Nhà đầu tư nước ngoài thường ưu tiên các trái phiếu có quy mô giao dịch lớn, thanh khoản dồi dào và kỳ hạn tương đối ngắn. Gần đây, trong quá trình các ngân hàng đặc biệt và doanh nghiệp công ích phát hành trái phiếu ngoại tệ ở nước ngoài, giới đầu tư ngoại được cho là cũng bắt đầu quan tâm đến trái phiếu đồng won.

Một phụ trách huy động vốn tại tổ chức phát hành cho biết khi tiếp xúc, nhiều nhà đầu tư nước ngoài muốn mua trái phiếu tín dụng bằng đồng won nhưng tiếc vì không có ưu đãi thuế. Người này nói thêm rằng ngay cả khi chênh lệch lợi suất (spread) nới rộng gần đây, khối ngoại vẫn tỏ ý muốn mua nhưng cuối cùng chần chừ vì thiếu ưu đãi thuế. Điều này cho thấy, ngoài yếu tố lãi suất và tỷ giá, thuế cũng là biến số ảnh hưởng đến quyết định đầu tư cuối cùng.

Một phụ trách huy động vốn khác cho biết nhà đầu tư nước ngoài đôi khi cũng quan tâm mua vào tùy theo chênh lệch lợi suất tín dụng và điều kiện tỷ giá, nhưng do không được miễn thuế như trái phiếu chính phủ nên kỳ vọng về mức lợi suất đầu tư thường cao hơn. Người này bình luận rằng nếu được hưởng ưu đãi thuế, dòng vốn ngoại có thể bổ sung nhu cầu trong những giai đoạn điều kiện thị trường xấu đi.

Giới chuyên gia có đánh giá trái chiều về tính thực chất của phương án mở rộng miễn thuế. Một luồng ý kiến cho rằng đầu tư trái phiếu đồng won của khối ngoại vốn tập trung vào trái phiếu chính phủ nên không cần thiết phải mở rộng ưu đãi sang trái phiếu tín dụng, trong khi luồng ý kiến khác cho rằng giảm gánh nặng thuế có thể giúp cải thiện cung cầu.

Kim Eun-ki, chuyên gia phân tích tại Samsung Securities, nhận định phần lớn cơ cấu đầu tư trái phiếu của khối ngoại là trái phiếu chính phủ. Ông cho biết các quốc gia khác cũng chủ yếu áp dụng ưu đãi thuế cho trái phiếu chính phủ nhằm khuyến khích đầu tư vào loại tài sản này, nên việc mở rộng sang trái phiếu tín dụng có vẻ không thực sự cần thiết. Theo ông, chỉ riêng ưu đãi thuế khó có thể khiến dòng vốn ngoại lan rộng ra toàn thị trường tín dụng.

Ngược lại, Kim Sang-man, Trưởng nhóm nghiên cứu cấp cao tại Hana Securities, cho rằng lợi suất từ trái phiếu vốn không quá cao, nên nếu giảm được phần thuế bị khấu trừ, chắc chắn sẽ có tác động tích cực đến cung cầu từ khối ngoại. Tuy nhiên, ông dự báo do quy mô đầu tư trái phiếu tín dụng của khối ngoại hiện còn nhỏ, phần được hưởng lợi thực tế nhiều khả năng chỉ giới hạn ở một số trái phiếu công ty nhà nước và trái phiếu ngân hàng thương mại.

Lượng phát hành trái phiếu công ty nhà nước và trái phiếu ngân hàng đặc biệt tăng lên cũng là một trong những lý do khiến ý kiến mở rộng nhu cầu từ khối ngoại được nêu ra. Trước lo ngại về áp lực cung cầu do khối lượng phát hành gia tăng, từ đầu năm nay chính phủ Hàn Quốc đã vận hành hội đồng các tổ chức phát hành trái phiếu công nhằm điều phối vấn đề này.

Việc kỳ hạn huy động vốn của các doanh nghiệp công ích được rút ngắn hơn trước, cùng với thanh khoản được cải thiện nhờ lượng phát hành tăng, cũng phần nào phù hợp với khẩu vị đầu tư của khối ngoại. Một nguồn tin trong thị trường trái phiếu cho biết nhà đầu tư nước ngoài, do cân nhắc yếu tố chênh lệch lãi suất giao dịch, thường tập trung mua vào các kỳ hạn từ 2 năm trở xuống, và điều kiện thị trường đang dần phù hợp hơn khi kỳ hạn huy động của các doanh nghiệp công ích được rút ngắn.

Phương án mở rộng miễn thuế cho nhà đầu tư nước ngoài sang trái phiếu tín dụng hiện mới chỉ là ý kiến được nêu ra từ thị trường phát hành và giới chuyên gia, chưa trở thành chính sách chính thức của chính phủ. Hiệu quả cung cầu thực tế cũng sẽ phụ thuộc vào việc chế độ có được thay đổi hay không, phạm vi áp dụng và quy mô mua vào thực tế của nhà đầu tư nước ngoài.