12 thượng nghị sĩ Mỹ đề nghị bỏ 3 điều khoản về Israel khỏi NDAA 2027

12 thượng nghị sĩ Mỹ đề nghị lãnh đạo Quốc hội loại bỏ 3 điều khoản mở rộng hợp tác công nghệ quốc phòng và chia sẻ tình báo với Israel khỏi phiên bản cuối cùng của Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng cho năm tài khóa 2027 (NDAA).

Ngày 10, Thượng nghị sĩ Dân chủ Mỹ Chris Van Hollen cùng 11 nghị sĩ khác gửi thư kêu gọi bỏ ba điều khoản. Trong số người ký có 11 thành viên đảng Dân chủ và một thượng nghị sĩ độc lập.

Các điều khoản được đề cập gồm Điều 219 trong dự luật đã được Hạ viện thông qua, Điều 1217 trong báo cáo của Ủy ban Quân vụ Thượng viện và Điều 618 trong dự luật ủy quyền tình báo của Thượng viện. Hai điều khoản đầu tiên đề xuất xây dựng sáng kiến hợp tác công nghệ quốc phòng Mỹ-Israel; Điều 618 đề cập việc chia sẻ thông tin tình báo giữa hai nước.

Điều 219 yêu cầu Bộ Quốc phòng Mỹ chỉ định một quan chức điều phối hợp tác công nghệ quốc phòng song phương. Người này sẽ xác định các công nghệ do hai nước cùng phát triển hoặc được sản xuất tại Israel có thể ứng dụng vào hệ thống vũ khí Mỹ, đồng thời điều phối nghiên cứu chung giữa chính phủ, doanh nghiệp và giới học thuật.

Dự luật cũng đề cập việc đưa công nghệ từ giai đoạn nghiên cứu và phát triển vào quy trình mua sắm, hình thành liên doanh, cấp phép công nghệ và thiết lập năng lực sản xuất chung tại Mỹ. Dự luật còn bao gồm các cuộc tập trận chung và cơ chế chia sẻ thông tin nhằm hỗ trợ triển khai thực địa công nghệ do hai bên phát triển.

Các lĩnh vực hợp tác gồm phòng thủ tên lửa và phòng không, trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ lượng tử và hệ thống tự hành, phòng thủ mạng và tác chiến điện tử, công nghệ sinh học và sản xuất sinh học. Hợp tác sản xuất chung và nền tảng công nghiệp quốc phòng cũng nằm trong phạm vi đề xuất.

Nếu được ban hành, Bộ Quốc phòng Mỹ phải báo cáo Quốc hội trong vòng 180 ngày về việc chỉ định quan chức phụ trách và tiến độ triển khai. Từ một năm sau khi luật có hiệu lực, cơ quan này phải báo cáo tình hình thực hiện hằng năm trong thời gian vị trí điều phối còn được duy trì.

Điều 618 trong dự luật ủy quyền tình báo yêu cầu Tổng thống mở rộng chia sẻ thông tin với chính phủ Israel, đồng thời tuân thủ các luật hiện hành, trong đó có quy định bảo vệ nguồn tin và phương thức thu thập tình báo. Thông tin được đề cập gồm các mối đe dọa mạng, khủng bố, né tránh lệnh trừng phạt, tên lửa và máy bay không người lái.

Điều khoản này cho phép Tổng thống hạn chế hoặc đình chỉ chia sẻ thông tin nếu xác định có quan ngại cụ thể, có thể nhận diện về an ninh quốc gia. Các căn cứ ngoại lệ được nêu gồm bảo vệ nguồn tin và phương thức thu thập thông tin, cũng như nguy cơ phản gián.

Nếu giảm hoặc dừng chia sẻ thông tin, Tổng thống phải lập hồ sơ ghi lại quyết định và căn cứ an ninh quốc gia. Quốc hội cũng phải được thông báo trong vòng 15 ngày kể từ khi quyết định thay đổi được đưa ra.

Những nghị sĩ ký thư cho rằng ba điều khoản có thể hạn chế quyền đánh giá độc lập của chính quyền về an ninh quốc gia và khiến các cam kết dài hạn giữa hai nước trở nên khó thay đổi. Họ cũng nêu lo ngại ảnh hưởng của Israel đối với hệ thống vũ khí và công nghệ quân sự Mỹ có thể gia tăng.

Các nghị sĩ dẫn những hành động của chính phủ Israel tại Dải Gaza và Bờ Tây làm cơ sở cho quan ngại. Bức thư cũng nêu rằng Tổng thống vẫn có thể ký các thỏa thuận mới với Israel theo luật hiện hành.

Tháng 2, Thượng nghị sĩ Cộng hòa Mỹ Ted Budd, người đề xuất dự luật liên quan, gọi đây là “cơ hội tăng cường các chương trình quốc phòng hiện có giữa hai nước”. Ông nêu AI và công nghệ sinh học là những lĩnh vực có thể cùng đầu tư, đồng thời cho rằng hợp tác quốc phòng có thể củng cố an ninh khu vực.

Dự luật đã được Hạ viện thông qua và báo cáo của Ủy ban Quân vụ Thượng viện hiện chưa được hợp nhất thành phiên bản cuối cùng. 12 thượng nghị sĩ đề nghị lãnh đạo Quốc hội loại bỏ ba điều khoản khi hoàn tất thỏa hiệp.