Theo CoinDesk đưa tin ngày 9 tháng 4 (giờ địa phương), mạng **từ Ethereum(ETH) Layer2 Scroll(từ)** đã điều chỉnh cách tính phí gas khiến người dùng phải gánh **từ phí quá cao(từ)** lên tới hàng chục nghìn đô la Mỹ. Điểm đáng chú ý, đây không phải lỗi kỹ thuật tức thời mà là hệ quả tích lũy từ việc điều chỉnh tham số trong hợp đồng thông minh, đặt ra câu hỏi về **từ mô hình thu phí và chiến lược tăng trưởng của các Layer2(từ)**.
Theo nền tảng phân tích Layer2 L2BEAT, đội ngũ Scroll đã thủ công tăng hai hệ số nhân phí trong **từ gas oracle(từ)** tổng cộng sáu lần trong khoảng bốn ngày. Hệ thống oracle này là hợp đồng thông minh then chốt dùng để tính chi phí dữ liệu trên **từ Ethereum Layer1(từ)** mà Scroll phải thanh toán.
Mỗi lần điều chỉnh, hệ số nhân được nâng từ 2 lần tới tối đa 10 lần so với giá trị trước đó. Tính đến ngày 5 tháng 4, tổng hệ số nhân so với ban đầu đã bị đẩy lên tới 1.280 lần. Đến ngày 9 tháng 4, hai hệ số này mới được kéo giảm lại xuống mức khoảng 1/160 so với đỉnh.
Trong giai đoạn tăng mạnh nói trên, chi phí thực tế mà người dùng phải trả đã vượt xa chi phí hợp lý. Khoảng 139.000 giao dịch trên Scroll lẽ ra chỉ cần tổng chi phí khoảng 280 đô la Mỹ (khoảng 410.000 đồng), nhưng hệ thống đã thu hơn 50.000 đô la Mỹ (tương đương khoảng 7,43 tỷ đồng) – tức cao hơn gần 180 lần so với mức “bình thường”.
**bình luận**: Việc điều chỉnh tham số nhiều lần trong thời gian ngắn, lại không có cảnh báo rõ ràng cho người dùng, khiến câu chuyện không còn là “bug kỹ thuật” mà chạm tới vấn đề quản trị và minh bạch của một mạng Layer2.
Theo phân tích chi tiết, phần lớn **từ phí quá cao(từ)** đến từ các bot giao dịch tự động, thay vì người dùng nhỏ lẻ. Đáng kể nhất là các bot liên quan tới giao thức EtherFi, chiếm khoảng 35.000 đô la Mỹ (khoảng 5,2 tỷ đồng), tương đương 66% tổng số phí bị đội lên.
Ngay cả **oracle relayer nội bộ của Scroll** cũng phải trả khoảng 5.200 đô la Mỹ, trong khi các bot thuộc LayerZero, Succinct và một số hệ thống khác chiếm phần còn lại. Thời điểm đó, Scroll đang trong quá trình chuyển giao một phần hoạt động sang **từ Optimism(OP)(từ)**.
Vấn đề được một nhà phát triển ẩn danh đầu tiên phát hiện và đăng tải trên X. Người này cho biết chi phí giao dịch của mình trên Scroll đã tăng vọt từ 0,002 đô la Mỹ lên hơn 20 đô la Mỹ, đồng thời đặt câu hỏi liệu Scroll có phải trước đây đã “trợ giá” chi phí dữ liệu Layer1, rồi nay bắt đầu “bình thường hóa” phí để cải thiện nguồn thu hay không.
**bình luận**: Việc bot chịu thiệt hại lớn hơn người dùng cá nhân có thể giúp Scroll tránh một làn sóng phẫn nộ quy mô lớn, nhưng không xóa được nghi ngờ về cách thức và mục đích điều chỉnh phí. Trong môi trường DeFi, ngay cả các hệ thống tự động cũng đại diện cho vốn của nhà đầu tư.
Công ty nghiên cứu Kairos Research nhận định thời điểm **từ phí gas trên Scroll tăng vọt(từ)** trùng với giai đoạn EtherFi chuyển trọng tâm sang Optimism. Khi EtherFi còn là ứng dụng chủ lực, phí hàng ngày trên Scroll chỉ quanh mức 250 đô la Mỹ. Tuy nhiên, sau ngày 31 tháng 3, con số này đã leo thang lên khoảng 16.000 đô la Mỹ/ngày.
Theo L2BEAT, sự việc không xuất phát từ lỗi **sequencer** – thành phần chịu trách nhiệm sắp xếp và gửi giao dịch lên Layer1. Giá gas trên Ethereum được phản ánh đúng; toàn bộ **từ phí quá cao(từ)** bắt nguồn từ việc điều chỉnh “hệ số nhân” trong hợp đồng oracle, được thông qua qua cơ chế quản trị đa chữ ký (multisig).
Từ đó, thị trường đặt ra giả thuyết: Scroll có thể đã chủ động áp dụng mức phí thấp hơn chi phí thực, coi như “đốt vốn” để giữ chân người dùng và khối lượng giao dịch. Khi dòng traffic cốt lõi như EtherFi rời đi, dự án đã nhanh chóng “điều chỉnh về mức bình thường”, dẫn tới cú sốc phí cho các giao dịch diễn ra đúng lúc thay đổi tham số.
**bình luận**: Nếu đây là bước chuyển từ mô hình “trợ giá” sang “tự cân bằng”, Scroll sẽ phải đối mặt với bài toán khó: làm thế nào để vừa duy trì **từ sức hấp dẫn phí thấp của Layer2(từ)**, vừa đạt được **từ mô hình thu phí bền vững(từ)** mà không đánh mất niềm tin còn lại của hệ sinh thái.
Theo DeFiLlama, tổng giá trị tài sản khóa (TVL) trên **từ Scroll(từ)** hiện vào khoảng 24 triệu đô la Mỹ, giảm 96% so với đỉnh 585 triệu đô la Mỹ hồi tháng 10 năm 2024. Đà suy giảm mạnh này phản ánh rõ ràng việc dòng vốn DeFi đã rời bỏ Scroll trong thời gian qua.
Vụ việc **từ phí quá cao trên Scroll(từ)** được xem là ví dụ điển hình cho giới hạn của chiến lược “trợ cấp phí” mà nhiều mạng Layer2 đang áp dụng. Mức phí thấp bất thường có thể thúc đẩy tăng trưởng ngắn hạn, nhưng thời điểm và cách thức “bỏ trợ cấp” luôn là yếu tố then chốt quyết định **từ lòng tin của người dùng và nhà phát triển(từ)**.
Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt giữa các Layer2 như Optimism(OP), Arbitrum(ARB), Base và nhiều giải pháp zk-rollup khác, cách các dự án thiết kế **từ mô hình phí gas(từ)** – bao gồm mức độ minh bạch, cơ chế điều chỉnh và khả năng dự đoán – đang trở thành lợi thế cạnh tranh không kém gì công nghệ cốt lõi.
**bình luận**: Sau sự cố Scroll, người dùng và nhà phát triển có xu hướng chú ý hơn tới cách mỗi Layer2 quản trị tham số hệ thống, thay vì chỉ nhìn vào phí rẻ ở hiện tại. Về dài hạn, **từ mô hình thu phí Ethereum Layer2(từ)** nhiều khả năng sẽ phải chuyển từ “đốt vốn để hút dòng tiền” sang “chia sẻ minh bạch chi phí Layer1 và lợi nhuận với cộng đồng”, nếu muốn giữ được TVL và sự tin tưởng của thị trường.
Bình luận 0