Stablecoin bùng nổ 316 tỷ USD, ngân hàng truyền thống lo mất tiền gửi và áp lực tái cấu trúc

Thị trường *stablecoin* tăng trưởng bùng nổ nhưng khối ngân hàng truyền thống vẫn giữ thái độ thận trọng, theo phân tích mới đây cho thấy các tổ chức tài chính đang cân nhắc song song hai rủi ro cấu trúc: *dòng tiền rút khỏi tiền gửi* và *biến đổi mô hình lợi nhuận*. Điều này đặt ra câu hỏi không còn đơn thuần là *stablecoin* có “sống được hay không”, mà là *tài chính truyền thống sẽ thay đổi như thế nào trước stablecoin*.

Theo S&P Global Market Intelligence công bố trong báo cáo quý 1 năm 2026 (giờ địa phương), *stablecoin* đã bước qua giai đoạn tranh luận về khả năng tồn tại, chuyển sang giai đoạn định hình lại cấu trúc hệ thống tài chính. *Stablecoin* là các token số được neo vào tiền pháp định hoặc tài sản, hiện đóng vai trò hạ tầng cốt lõi cho *thanh toán* và *thanh toán bù trừ* trong thị trường tiền mã hóa.

Trong đó, **từ stablecoin**, dẫn đầu là Tether với Tether(USDT) và Circle Internet(CRCL) với USD Coin(USDC), đang nhanh chóng mở rộng phạm vi sử dụng trong giao dịch và chuyển tiền xuyên biên giới. Hai đồng này hiện chiếm phần lớn thanh khoản trên các sàn giao dịch tiền mã hóa, đồng thời được các tổ chức fintech tận dụng như “đường ống” thanh toán toàn cầu mới.

Quy mô thị trường *stablecoin* cũng phình to với tốc độ đáng kể. Kể từ năm 2023, giá trị lưu hành đã tăng gần gấp đôi, vượt khoảng 316 tỷ USD (tương đương khoảng 468.000 tỷ đồng) vào đầu năm 2026, trong khi khối lượng giao dịch hằng năm đã lên tới hàng chục nghìn tỷ USD. Nhiều kịch bản phân tích cho rằng, nếu việc chấp nhận từ phía tổ chức tài chính truyền thống được đẩy nhanh, tổng vốn hóa *stablecoin* có thể vượt mốc 500 tỷ USD trong vài năm tới.

Theo S&P khảo sát, khối ngân hàng Mỹ vẫn chủ yếu ở trạng thái “quan sát”. Trong 100 ngân hàng tại Mỹ được hỏi, chỉ khoảng 7% đang xem xét xây dựng chiến lược liên quan *stablecoin*, và chưa có đơn vị nào triển khai chương trình thử nghiệm (pilot) thực tế.

Jordan McKee, Giám đốc nghiên cứu fintech tại S&P, nhận định phần lớn tổ chức tài chính vẫn ở giai đoạn thăm dò, các dự án tự phát triển hoặc tích hợp nghiêm túc còn khá hạn chế.

Nguyên nhân chính đến từ lo ngại *dịch chuyển tiền gửi*. Càng nhiều khách hàng nắm giữ *stablecoin*, khả năng tiền gửi truyền thống bị thay thế càng lớn, đặc biệt với nhóm khách hàng doanh nghiệp, xuất nhập khẩu, quỹ đầu tư. Dòng vốn có thể rời khỏi bảng cân đối của ngân hàng và chuyển sang các mạng lưới blockchain, nơi giao dịch diễn ra 24/7 với chi phí thấp hơn.

Ngoài nguy cơ mất tiền gửi, các ngân hàng cũng đối mặt chi phí hiện đại hóa hệ thống và sức ép từ làn sóng đối thủ mới ngoài ngành ngân hàng truyền thống. Điều này trùng khớp với thời điểm sau khi đạo luật GENIUS Act được thông qua vào năm 2025, khiến số lần nhắc tới *stablecoin* trong các buổi công bố kết quả kinh doanh của ngân hàng tăng đột biến, phản ánh tâm lý cảnh giác ngày càng rõ.

Ở chiều ngược lại, khối tổ chức phi ngân hàng đang đẩy mạnh thế tấn công. Nhiều công ty tài chính, công ty thanh toán và hạ tầng blockchain chủ động xin giấy phép để phát hành, lưu ký và cung cấp dịch vụ thanh toán bằng *stablecoin* trong khuôn khổ pháp lý chính thức. Nếu xu hướng này tiếp diễn, họ có thể trở thành những “ngân hàng mới” trong kỷ nguyên tài sản số, cạnh tranh trực diện với hệ thống ngân hàng.

Một yếu tố khác khiến ngành ngân hàng lo ngại là cấu trúc “thu nhập giống lãi suất” trong hệ sinh thái *stablecoin*. Dù không phải lúc nào cũng trả lãi trực tiếp cho người nắm giữ, các nền tảng DeFi và dịch vụ tập trung đã xây dựng đa dạng cơ chế thưởng, chia sẻ phí, hoàn tiền hay ưu đãi lợi suất, tạo động lực thu hút dòng vốn rời khỏi tài khoản tiết kiệm truyền thống.

Chiến lược ứng xử với *stablecoin* của ngân hàng nhiều khả năng sẽ phân hóa theo quy mô. Các ngân hàng toàn cầu lớn có xu hướng nghiên cứu **đồng tiền gửi token hóa** (tokenized deposits) hoặc các dạng tài sản số do chính ngân hàng phát hành, nhằm đưa “tiền ngân hàng” lên blockchain nhưng vẫn nằm trong khung giám sát chặt chẽ. Ngược lại, nhóm ngân hàng khu vực và ngân hàng nhỏ có thể tập trung vào vai trò “cầu nối” giữa tiền pháp định và *stablecoin*, cung cấp dịch vụ nạp – rút, kết nối (on-ramp/off-ramp) thay vì tự phát hành tài sản số.

Dù lựa chọn hướng đi nào, việc cải tổ hệ thống lõi gần như là bắt buộc. Môi trường tài sản số đòi hỏi giao dịch thời gian thực 24/7, trong khi phần lớn hạ tầng kế thừa (legacy) hiện tại được thiết kế cho thanh toán theo lô, thời gian làm việc cố định và mạng lưới đóng.

Đối với những ngân hàng có hoạt động thanh toán xuyên biên giới, áp lực chuyển đổi càng lớn. Mô hình “đa đường ray” (multi-rail) đang hình thành, nơi hệ thống thanh toán truyền thống, mạng lưới thanh toán tức thời và các mạng token hóa cùng tồn tại, đòi hỏi mức độ tương tác (interoperability) cao và hạ tầng ví số hiện đại. Đây được dự báo sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng trong kỷ nguyên tài sản số.

Tổng thể, **từ stablecoin** nhiều khả năng không “xóa sổ” ngân hàng, mà buộc hệ thống ngân hàng phải đảm nhận những vai trò mới trong chuỗi giá trị tài chính số hóa. Tuy vậy, tốc độ và cách thức các ngân hàng thích ứng – từ mô hình kinh doanh, công nghệ đến quản trị rủi ro – sẽ quyết định lại trật tự “quyền chủ động” trong ngành tài chính. Điều này lý giải vì sao *stablecoin* tiếp tục là tâm điểm theo dõi của cả thị trường tiền mã hóa lẫn giới ngân hàng trong giai đoạn tới.