Theo báo cáo mới của Coinbase(COIN) và CoinTracker, hơn một nửa nhà đầu tư *tiền mã hóa* tại Mỹ vẫn chưa nắm rõ *nguyên tắc đánh thuế* cơ bản. Tỷ lệ người hiểu đúng rằng thuế phát sinh *tại thời điểm giao dịch* thậm chí chưa đến một nửa, cho thấy khoảng cách đáng kể giữa quy định và nhận thức của người dùng.
Theo Coinbase và CoinTracker công bố trong báo cáo “Crypto Tax Readiness Report 2026” vào cuối năm 2025 (giờ địa phương), chỉ 49% người tham gia khảo sát hiểu chính xác rằng thuế *tiền mã hóa* được tính khi họ thực hiện *bán* tài sản số. Ngược lại, khoảng 25% lại cho rằng chỉ cần chuyển *tiền mã hóa* giữa các ví là đã phát sinh nghĩa vụ thuế, một nhận định sai nhưng khá phổ biến.
Khảo sát được thực hiện với 3.000 người dùng *tiền mã hóa* tại Mỹ vào cuối năm 2025, tập trung vào mức độ hiểu biết về *thuế thu nhập vốn* và cách tính lợi nhuận – thua lỗ từ giao dịch.
Báo cáo cho thấy điểm nghẽn lớn nằm ở khái niệm *“nguyên giá (cost basis)”* – tức giá trị ban đầu khi nhà đầu tư mua tài sản để làm cơ sở tính lãi/lỗ khi bán. Trong thực tế, phần lớn nhà đầu tư không chỉ giao dịch trên một nền tảng.
Người tham gia khảo sát cho biết họ sử dụng trung bình 2,5 sàn giao dịch hoặc ví khác nhau, trong đó 83% có dùng ví cá nhân (self-custody wallet). Tuy nhiên, chỉ 35% từng chủ động điều chỉnh hoặc rà soát lại *nguyên giá* khi tính thuế, cho thấy đa số phụ thuộc hoàn toàn vào dữ liệu tự động của sàn hoặc công cụ hỗ trợ.
Coinbase nhận định việc sử dụng nhiều nền tảng, cộng thêm luồng tài sản di chuyển liên tục giữa sàn tập trung, ví cá nhân và các giao thức phi tập trung (DeFi), khiến việc xác định *nguyên giá* trở nên rối rắm.
*bình luận* Sử dụng nhiều sàn và ví cá nhân giúp nhà đầu tư linh hoạt hơn, nhưng cũng khiến dòng tiền khó truy vết, tạo khoảng trống sai sót khi tính thuế. Đây là vấn đề đặc trưng của *tiền mã hóa*, khác với cổ phiếu truyền thống thường gắn với một hoặc vài môi giới chính.
Coinbase cũng cảnh báo mẫu biểu thuế mới *1099-DA* tại Mỹ đang làm tình hình thêm phức tạp. Theo quy định, nhiều loại hoạt động tưởng như “sinh hoạt thường ngày” trong thế giới *tiền mã hóa* – như thanh toán bằng *stablecoin*, trả *phí gas* Ethereum(ETH) hay khớp các giao dịch nhỏ trên DeFi – đều có thể bị xem là sự kiện chịu thuế.
Vấn đề nằm ở chỗ những giao dịch này hiếm khi mang lại *lợi nhuận thực sự* cho người dùng, nhưng vẫn phải ghi nhận, báo cáo và có thể phát sinh nghĩa vụ thuế nếu chênh lệch giá dương. Điều này khiến nhà đầu tư phải đối mặt với gánh nặng hành chính không nhỏ, trong khi động cơ kinh tế từ giao dịch không tương xứng.
Coinbase dự đoán sẽ phải phát hành hơn 4 triệu mẫu *1099-DA* cho các nhà đầu tư có giao dịch dưới 600 USD, tức cả với những người dùng nhỏ lẻ. Đáng chú ý, hơn 60% khách hàng của Coinbase hiện được cho là đang sở hữu dữ liệu *nguyên giá* không đầy đủ hoặc thiếu chính xác.
Theo phía Coinbase, mọi khoản thanh toán bằng *stablecoin*, giao dịch DeFi giá trị nhỏ, cho đến *phí gas* đều có thể được xem là đối tượng chịu thuế. Trong bối cảnh đó, việc yêu cầu báo cáo chi tiết từng giao dịch có thể khiến người dùng phổ thông chùn bước.
Đại diện Coinbase cho rằng áp lực tuân thủ này không chỉ gây bất tiện cho nhà đầu tư cá nhân mà còn có thể kìm hãm tốc độ phát triển của toàn ngành *tiền mã hóa*, đặc biệt là mảng ứng dụng phi tập trung vốn dựa trên tần suất giao dịch cao và giá trị mỗi giao dịch tương đối thấp.
Tuy vậy, không phải mọi ý kiến đều bi quan. Một số chuyên gia nhận định hệ thống *báo cáo thuế tiêu chuẩn hóa* có thể gây xáo trộn trong ngắn hạn, nhưng về dài hạn sẽ thúc đẩy quá trình *trưởng thành* của thị trường *tiền mã hóa*.
Matt Price (Matt Price), Giám đốc phụ trách điều tra tại công ty phân tích chuỗi khối Elliptic, cho biết đây là “bước chuyển từ những cuộc điều tra rộng và thiếu trọng tâm sang mô hình *quản lý có mục tiêu, chính xác hơn*”. Ông từng là điều tra viên của Sở Thuế vụ Mỹ (IRS) và sau đó giữ vai trò lãnh đạo bộ phận điều tra tại Binance, nên có kinh nghiệm trực tiếp với cả cơ quan quản lý lẫn sàn giao dịch.
Theo Matt Price, việc tính thuế *tiền mã hóa* phức tạp không phải là ngoại lệ, mà chỉ là một biến thể mới của các bài toán đã từng tồn tại trong tài chính truyền thống, chẳng hạn như giao dịch tần suất cao, sản phẩm phái sinh hoặc danh mục đầu tư trải rộng nhiều môi giới.
Ông nhấn mạnh rằng dù khối lượng và tần suất giao dịch *tiền mã hóa* có thể khiến việc xác định *nguyên giá* thêm khó, nhưng những công cụ xử lý dữ liệu và quy trình đã được áp dụng trong thị trường chứng khoán hoàn toàn có thể được điều chỉnh để sử dụng cho tài sản số. Vấn đề nằm ở thời gian và khả năng thích nghi của cả cơ quan quản lý lẫn doanh nghiệp.
*bình luận* Nhận định này cho thấy góc nhìn “ổn định dần theo thời gian”: khung pháp lý càng rõ, yêu cầu báo cáo càng chuẩn hóa, thị trường càng có cơ hội thu hút vốn tổ chức và người dùng dài hạn – những nhóm luôn ưu tiên tính tuân thủ.
Báo cáo “Crypto Tax Readiness Report 2026” cho thấy hệ thống *thuế tiền mã hóa* hiện vẫn ở giai đoạn sơ khai. Sự thiếu hiểu biết của nhà đầu tư, cộng với cấu trúc giao dịch phức tạp và quy định còn đang hoàn thiện, đang tạo nên khoảng trống lớn giữa lý thuyết và thực tiễn áp dụng.
Dù vậy, việc áp dụng biểu mẫu như *1099-DA* và từng bước tiêu chuẩn hóa báo cáo có thể được xem là dấu hiệu *tiền mã hóa* đang dần tiến sâu hơn vào khuôn khổ tài chính chính thống. Ngắn hạn, gánh nặng khai báo và xử lý dữ liệu chắc chắn gia tăng, đặc biệt với người dùng giao dịch thường xuyên, giá trị nhỏ.
Về dài hạn, nếu được triển khai hợp lý, khung thuế rõ ràng nhiều khả năng sẽ củng cố *tính minh bạch* và *độ tin cậy* của thị trường *tiền mã hóa*, qua đó hỗ trợ quá trình mở rộng quy mô và thu hút thêm các dòng vốn chính thống.
Bình luận 0