ECB tăng tốc chuẩn hóa ATM và POS cho tiền kỹ thuật số châu Âu trước khi ra mắt

Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đang đẩy nhanh bước chuẩn bị để *“**tiền kỹ thuật số châu Âu (Digital Euro)**”* có thể dùng trong thanh toán hằng ngày, từ rút tiền tại cây ATM đến quẹt thẻ ở máy POS tại cửa hàng. Theo báo chí châu Âu đưa tin ngày 19 (giờ địa phương), ECB đã công bố kế hoạch tuyển chọn chuyên gia bên ngoài để xây dựng bộ quy tắc vận hành cho ATM và thiết bị chấp nhận thẻ, một phần trong “sổ tay quy tắc” (*rulebook*) của **tiền kỹ thuật số châu Âu**.

Mục tiêu là hoàn thiện khung kỹ thuật cho thanh toán thực tế trước cả khi quy trình lập pháp hoàn tất và ECB đưa ra quyết định phát hành cuối cùng. Nói cách khác, ECB muốn có sẵn “bản thiết kế chi tiết” cho hạ tầng thanh toán, để ngay khi luật được thông qua, **tiền kỹ thuật số châu Âu** có thể đi vào đời sống mà không phải chờ thêm nhiều năm chuẩn bị.

Theo đó, ECB sẽ tuyển chuyên gia để xác định cụ thể tiêu chuẩn và quy trình: người dùng rút **tiền kỹ thuật số châu Âu** từ ATM như thế nào, thanh toán tại quầy bằng thẻ hoặc thiết bị di động ra sao, các bước xử lý, giao thức kết nối phải tuân theo chuẩn nào… Đây là công việc ở tầng “thực thi kỹ thuật”, nhưng lại có ý nghĩa quyết định với khả năng triển khai ngoài thực tế. *bình luận*: Nếu không giải quyết tốt lớp hạ tầng này, **tiền kỹ thuật số châu Âu** rất dễ rơi vào tình trạng “chạy thử trong phòng lab” thay vì trở thành công cụ thanh toán đại chúng.

ECB cho biết trụ cột đầu tiên của chương trình làm việc là định nghĩa cách ATM và máy POS xử lý giao dịch **tiền kỹ thuật số châu Âu**. Nhóm chuyên gia sẽ phải mô tả chi tiết cách thiết bị kết nối mạng, cách hỗ trợ giao dịch *offline* (khi kết nối bị gián đoạn) và cơ chế tích hợp **tiền kỹ thuật số châu Âu** vào các chuẩn thanh toán hiện có. Mục tiêu dài hạn là bất kỳ người dùng nào trong khu vực đồng euro cũng có thể dùng **tiền kỹ thuật số châu Âu** để thanh toán ở cửa hàng hoặc rút tiền qua ATM tương tự như với thẻ ngân hàng hiện nay.

ECB nhấn mạnh, thành công của **tiền kỹ thuật số châu Âu** trên thực tế sẽ phụ thuộc vào câu hỏi đơn giản: “Có quét một lần là xong thanh toán không?”. Nếu trải nghiệm tại thiết bị chấp nhận thanh toán phức tạp hoặc không nhất quán, người dùng sẽ khó chấp nhận chuyển sang phương tiện thanh toán mới. Vì vậy, phần quy định về chuẩn kết nối, giao thức xử lý và tương tác với ATM/POS trong *rulebook* được xem là yếu tố có thể quyết định thành bại của dự án **tiền kỹ thuật số châu Âu**.

Bên cạnh đó, ECB cũng bắt đầu triển khai nhóm công tác thứ hai, phụ trách xây dựng khung chứng nhận (*certification*) cho các công cụ và hạ tầng thanh toán liên quan **tiền kỹ thuật số châu Âu**. Nhóm này sẽ đề xuất tiêu chí kiểm thử (*test*) và phê duyệt (*approve*) hệ thống của các ngân hàng, nhà cung cấp mạng lưới thanh toán, nhà sản xuất thiết bị đầu cuối… trước khi họ được phép xử lý giao dịch bằng **tiền kỹ thuật số châu Âu**.

Cách tiếp cận này được đánh giá là nhằm giảm thiểu rủi ro về bảo mật, khả năng tương tác và xử lý sự cố trong bối cảnh **tiền kỹ thuật số châu Âu** phải cùng tồn tại với hạ tầng thanh toán tư nhân hiện hữu. Khi có một khung chứng nhận thống nhất, các bên như nhà sản xuất thiết bị, công ty cung cấp dịch vụ thanh toán, đơn vị chấp nhận thanh toán có thể phát triển và triển khai sản phẩm dựa trên cùng một “mức kỳ vọng chung”. *bình luận*: Với mô hình này, ECB đang mượn cách làm của các chuẩn thẻ quốc tế (như EMV trước đây) nhưng áp vào bối cảnh mới của **tiền kỹ thuật số châu Âu**.

Về tiến độ, Chủ tịch ECB Christine Lagarde cho biết từ tháng 12 năm ngoái, ECB đã hoàn tất các bước chuẩn bị về công nghệ và tiền đề kỹ thuật cho **tiền kỹ thuật số châu Âu**, đồng thời nhấn mạnh “giờ là lúc các cơ quan chính trị hành động”. Hiện dự án **tiền kỹ thuật số châu Âu** đang được Hội đồng châu Âu và Nghị viện châu Âu xem xét. Nếu quá trình lập pháp được thông qua thuận lợi, ECB từng để ngỏ khả năng triển khai **tiền kỹ thuật số châu Âu** trước năm 2029.

Tuy vậy, do tiền tệ kỹ thuật số ngân hàng trung ương (CBDC) có ảnh hưởng lớn đến chủ quyền tiền tệ, bảo mật dữ liệu cá nhân và cấu trúc trung gian tài chính, nhiều ý kiến cho rằng tiến độ thực tế sẽ phụ thuộc đáng kể vào tốc độ thảo luận tại giới chính trị và mức độ đồng thuận xã hội. *bình luận*: Tranh luận gay gắt quanh quyền riêng tư và vai trò của ngân hàng thương mại có thể khiến lịch trình **tiền kỹ thuật số châu Âu** thay đổi, kể cả khi phần kỹ thuật đã sẵn sàng.

Trong khi ECB hoàn thiện hạ tầng cho **tiền kỹ thuật số châu Âu**, khu vực tư nhân ở châu Âu cũng tăng tốc với các dự án “token gắn với euro” nhằm giảm phụ thuộc vào stablecoin neo theo đô la Mỹ. Theo truyền thông châu Âu, 12 ngân hàng lớn bao gồm BBVA, ING, BNP Paribas… đã liên kết trong dự án “Qivalis” với mục tiêu phát hành stablecoin neo giá euro vào nửa cuối năm 2026.

Token của Qivalis được thiết kế để phục vụ thanh toán trên blockchain mà không cần dựa vào stablecoin đô la, qua đó giữ lại nhiều hơn hoạt động thanh toán kỹ thuật số trong hệ sinh thái đồng euro. Giới phân tích nhận định, nếu **tiền kỹ thuật số châu Âu** hướng tới vai trò “hạ tầng thanh toán công cộng”, thì stablecoin neo euro từ khu vực tư nhân lại có lợi thế về tốc độ triển khai sản phẩm, sáng tạo mô hình kinh doanh và khả năng sử dụng xuyên biên giới.

Một số chuyên gia dự báo tương lai thanh toán trong khu vực đồng euro sẽ là “song hành cạnh tranh” giữa **tiền kỹ thuật số châu Âu** và stablecoin gắn với euro: CBDC đảm nhiệm lớp hạ tầng công, bảo đảm tính an toàn hệ thống; còn stablecoin tư nhân cạnh tranh ở mảng trải nghiệm người dùng, sản phẩm tài chính và tích hợp ứng dụng Web3. *bình luận*: Với đà chuẩn hóa hạ tầng ATM/POS và khung chứng nhận đang được ECB thúc đẩy, cục diện này có thể sớm hình thành ngay khi **tiền kỹ thuật số châu Âu** chính thức bước ra thị trường.