Mỹ tăng tốc bàn cơ chế cho *“tiền mã hóa”* phái sinh, châu Âu lo ngại *“stablecoin”* và Iran lộ rõ rủi ro dòng vốn tháo chạy trên sàn
Mỹ đang đẩy nhanh thảo luận đưa *“tiền mã hóa”* phái sinh – đặc biệt là hợp đồng *“perpetual futures”* – vào khuôn khổ pháp lý, trong khi châu Âu cảnh báo *“stablecoin”* có thể làm suy yếu hệ thống ngân hàng và kênh truyền dẫn chính sách tiền tệ. Tại Trung Đông, dữ liệu trên chuỗi cho thấy dòng tiền tháo chạy mạnh khỏi sàn Iran sau đợt không kích Mỹ–Israel, cho thấy vai trò ngày càng lớn của *“tiền mã hóa”* trong bối cảnh rủi ro địa chính trị.
Theo Reuters đưa tin ngày 3 (giờ địa phương), Chủ tịch Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC) Michael Selig cho biết cơ quan này sẽ sớm đưa ra định hướng rõ ràng về cách quản lý hợp đồng *“perpetual futures”* đối với *“tiền mã hóa”* tại thị trường Mỹ. Cùng ngày, theo báo cáo làm việc “Stablecoins and Monetary Policy Transmission” công bố ngày 3 (giờ địa phương) của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), *“stablecoin”* có nguy cơ kéo tiền gửi ra khỏi hệ thống ngân hàng, từ đó làm suy yếu hoạt động tín dụng và hiệu quả điều hành chính sách tiền tệ. Ở Iran, dữ liệu từ Elliptic và TRM Labs cho thấy chỉ trong vài phút sau đợt không kích Tehran, lượng rút *“tiền mã hóa”* khỏi sàn Nobitex đã tăng vọt hơn 700%, phản ánh tâm lý “tháo chạy vốn” khi căng thẳng leo thang.
CFTC chuẩn bị “bật đèn xanh” cho *“perpetual futures”* trên tiền mã hóa
Tại sự kiện do Viện Milken (Milken Institute) tổ chức ở Washington D.C, Chủ tịch CFTC Michael Selig cho biết trong “khoảng một tháng tới”, cơ quan này sẽ hoàn tất định hướng về việc xử lý các hợp đồng *“perpetual futures”* trên *“tiền mã hóa”* tại Mỹ.
Ông nhấn mạnh CFTC đang làm việc để “tạo điều kiện cho ‘*true perpetual futures*’ được triển khai hợp pháp tại Mỹ”. *Perpetual futures* là hợp đồng phái sinh không có ngày đáo hạn – sản phẩm đang chiếm thanh khoản rất lớn trên các sàn nước ngoài và là công cụ giao dịch đòn bẩy chủ lực của thị trường *“tiền mã hóa”*.
Trong trao đổi với Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán và Sàn giao dịch Mỹ (SEC) Paul Atkins tại cùng phiên thảo luận, Selig cho rằng “chính quyền tiền nhiệm đã đẩy rất nhiều doanh nghiệp và thanh khoản ra nước ngoài”. Thị trường kỳ vọng nếu CFTC sớm hoàn thiện khung pháp lý cho *“perpetual futures”*, một phần nhu cầu giao dịch phái sinh từng chảy sang các sàn nước ngoài có thể quay lại các nền tảng được cấp phép trong nước.
Tuy vậy, khoảng trống nhân sự tại CFTC là yếu tố bất định. Hiện Michael Selig là ủy viên duy nhất đã được Thượng viện phê chuẩn, trong khi bốn ghế ủy viên còn lại vẫn để trống. Cho tới ngày 3 (giờ địa phương), chưa có dấu hiệu cho thấy Tổng thống Trump đã đưa ra đề cử nhân sự mới cho các vị trí này. *bình luận: Tiến độ hoàn thiện khung pháp lý cho *“tiền mã hóa”* phái sinh tại Mỹ có thể tiếp tục bị kéo dài nếu Nhà Trắng không sớm bổ sung nhân sự lãnh đạo cho CFTC.*
ECB cảnh báo *“stablecoin”* có thể bào mòn tiền gửi và tín dụng ngân hàng
Trong báo cáo làm việc “Stablecoins and Monetary Policy Transmission” công bố ngày 3 (giờ địa phương), Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đánh giá việc sử dụng *“stablecoin”* gắn với các đồng tiền pháp định như đô la Mỹ hay euro ngày càng rộng rãi có thể khiến tiền gửi ngân hàng suy giảm, qua đó thu hẹp khả năng cho vay của hệ thống ngân hàng và làm yếu kênh truyền dẫn chính sách tiền tệ sang nền kinh tế thực.
Nhóm tác giả chỉ ra rằng mối quan tâm gia tăng đối với *“stablecoin”* có tương quan với “sự suy giảm có thể đo lường được” của tiền gửi bán lẻ tại ngân hàng và sự co lại của cho vay doanh nghiệp. Khi các khoản tiền gửi truyền thống bị *“stablecoin”* thay thế, vai trò trung gian vốn của ngân hàng có nguy cơ bị xói mòn, kéo theo khối lượng tín dụng cung cấp cho nền kinh tế thực giảm xuống.
Báo cáo nhấn mạnh cấu trúc huy động vốn là điểm then chốt. Theo ECB, ngân hàng thương mại “phụ thuộc rất lớn vào tiền gửi” để cấp tín dụng cho hộ gia đình và doanh nghiệp. Nếu tiền gửi suy giảm, các nhà băng buộc phải tìm đến nguồn vốn thị trường (wholesale funding) có chi phí cao hơn và biến động lớn hơn, từ đó tác động tới lãi suất cho vay và quy mô cung tín dụng. Hệ quả là việc điều chỉnh lãi suất chính sách của ECB sẽ khó lan tỏa đầy đủ tới mặt bằng tín dụng trong nền kinh tế.
ECB cũng lưu ý tác động của *“stablecoin”* là “phi tuyến tính”, phụ thuộc vào quy mô chấp nhận, cách thức thiết kế (cơ chế dự trữ, có trả lãi hay không…) và mức độ chịu sự giám sát, điều tiết. Dù vậy, quy mô thị trường *“stablecoin”* hiện đã rất đáng kể: vốn hóa đã hơn gấp đôi trong ba năm, đạt khoảng 312 tỷ đô la Mỹ (ước 461,4 nghìn tỷ đồng), và có kịch bản dự báo có thể chạm mốc 2.000 tỷ đô la Mỹ vào năm 2028.
Trong nội bộ châu Âu, các sáng kiến *“euro stablecoin”* tư nhân và kế hoạch phát hành euro số (digital euro) đang song hành, khiến bài toán cân bằng giữa “chủ quyền tiền tệ” và ổn định tài chính trở nên cấp bách hơn. *bình luận: Với ECB, việc để các *“stablecoin”* tư nhân chiếm vai trò quá lớn trong thanh toán và lưu trữ giá trị có thể làm suy yếu khả năng kiểm soát của ngân hàng trung ương đối với hệ thống tiền tệ.*
Iran: Nobitex ghi nhận dòng rút 700% sau không kích, internet bị chặn hãm bớt tháo chạy vốn
Theo hãng phân tích chuỗi khối Elliptic ngày 2 (giờ địa phương), chỉ vài phút sau khi Mỹ và Israel tiến hành không kích Tehran, lượng *“tiền mã hóa”* rút khỏi sàn giao dịch Nobitex – nền tảng *“tiền mã hóa”* lớn nhất Iran – đã tăng vọt hơn 700%. Khối lượng rút lệnh ngay sau đợt không kích đầu tiên nhanh chóng vượt 500.000 đô la Mỹ (khoảng 7,4 tỷ đồng). Dữ liệu biểu đồ do Elliptic công bố cũng cho thấy trong một giờ cùng ngày, có thời điểm dòng rút tiến sát mốc 3 triệu đô la Mỹ (tương đương khoảng 44,4 tỷ đồng).
Elliptic nhận định đợt tăng đột biến này “hàm ý khả năng diễn ra làn sóng tháo chạy vốn (capital flight) khỏi Iran” thông qua kênh *“tiền mã hóa”*. Dữ liệu truy vết ban đầu cho thấy phần lớn tài sản được chuyển tới các sàn *“tiền mã hóa”* ở nước ngoài, qua đó giúp một bộ phận nhà đầu tư Iran đưa vốn ra khỏi quốc gia mà không phải đi qua hệ thống ngân hàng quốc tế chịu giám sát chặt chẽ.
Tuy nhiên, đà rút vốn mạnh không kéo dài. Theo công ty phân tích forensics TRM Labs, sau khi căng thẳng bùng phát, nhà chức trách Iran đã áp dụng biện pháp siết chặt internet trên diện rộng, khiến các giao dịch *“tiền mã hóa”* xuyên biên giới bị hạn chế đáng kể. Mức độ kết nối internet tại Iran được cho là đã giảm khoảng 99% ngay sau xung đột. *bình luận: Diễn biến tại Nobitex cho thấy trong các cú sốc địa chính trị, dòng tiền trên sàn *“tiền mã hóa”* có thể phản ứng như một chỉ báo rủi ro tức thời – nhưng cũng dễ bị bóp méo khi hạ tầng internet bị kiểm soát.*
Từ Mỹ, châu Âu đến Iran: *“tiền mã hóa”* ngày càng gắn chặt với chính sách và rủi ro hệ thống
Trong khi Mỹ nỗ lực hoàn thiện khung pháp lý cho phái sinh *“tiền mã hóa”* như *“perpetual futures”* nhằm hút thanh khoản trở lại thị trường trong nước, châu Âu lại tập trung xử lý mặt trái tiềm ẩn của *“stablecoin”* đối với hệ thống ngân hàng và chính sách tiền tệ. Tại các điểm nóng địa chính trị như Iran, dữ liệu on-chain và hoạt động trên sàn *“tiền mã hóa”* đang trở thành kênh phản ánh tức thời tâm lý rủi ro và nhu cầu dịch chuyển vốn.
*bình luận: Sự giao thoa giữa *“tiền mã hóa”*, chính sách công và địa chính trị cho thấy thị trường này không còn đứng ngoài hệ thống tài chính toàn cầu. Trong bối cảnh khung pháp lý và quy định còn đang định hình, việc theo dõi sát sao dữ liệu trên chuỗi, động thái của cơ quan quản lý và phản ứng trên các sàn giao dịch sẽ là chìa khóa để đánh giá rủi ro lẫn cơ hội trong giai đoạn tới.*
Bình luận 0