Mỹ tranh cãi trách nhiệm pháp lý với trộn tiền mã hóa khi Bitcoin(BTC) lập đỉnh mới

Mỹ tranh cãi về trách nhiệm pháp lý với “trộn tiền mã hóa” giữa lúc Bitcoin(BTC) lập đỉnh mới

Theo CoinDesk đưa tin ngày 10 tháng 3 (giờ địa phương), ngay sau khi Bộ Tài chính Mỹ báo cáo với Quốc hội rằng *từ*trộn tiền mã hóa(từ)* có thể được sử dụng cho cả mục đích hợp pháp, Bộ Tư pháp Mỹ lại tiếp tục thúc đẩy xét xử lại đồng sáng lập dịch vụ *từ*mixer Tornado Cash(từ)* là Roman Storm. Diễn biến trái chiều này khiến tranh luận về ranh giới giữa *từ*công nghệ bảo vệ quyền riêng tư(từ)* và *từ*quy định chống rửa tiền(từ)* nóng trở lại, trong bối cảnh *từ*Bitcoin(BTC)(từ)* vẫn giữ đà tăng giá mạnh.

Trong cùng thời điểm, *từ*Bitcoin(BTC)(từ)* được ghi nhận giao dịch quanh mức 71.606 USD, tương đương khoảng 1,052 tỷ đồng, tiếp tục thể hiện xu hướng tăng giá trên thị trường tài sản số.

Bồi thẩm đoàn bất đồng, công tố xin mở lại phiên tòa

Văn phòng công tố liên bang Manhattan ngày 10 tháng 3 (giờ địa phương) đã gửi thư tới Thẩm phán liên bang Katherine Polk Failla, đề nghị sắp xếp lịch *từ*xét xử lại(từ)* đối với Roman Storm, đồng sáng lập Tornado Cash.

Công tố cho biết sẽ đưa ra xét xử lại hai cáo buộc mà bồi thẩm đoàn trước đó không đạt được đồng thuận. Phía công tố đề xuất thời gian mở lại phiên tòa trong khoảng từ ngày 5 đến ngày 12 tháng 10, với tổng thời lượng xét xử dự kiến khoảng ba tuần.

Trong phiên tòa diễn ra tháng 8 năm ngoái, bồi thẩm đoàn đã tuyên Storm *có tội* với cáo buộc “cấu kết vận hành dịch vụ chuyển tiền không có giấy phép”. Tuy nhiên, với hai cáo buộc “cấu kết rửa tiền” và “cấu kết vi phạm lệnh trừng phạt chống Nga”, bồi thẩm đoàn bất đồng quan điểm và không thể đưa ra phán quyết cuối cùng.

Theo thủ tục hình sự tại Mỹ, trường hợp bồi thẩm đoàn bất đồng (hung jury) không đồng nghĩa với tuyên bố vô tội. Điều này cho phép công tố tiếp tục mở lại phiên tòa với cùng các cáo buộc.

Trái ngược với động thái của công tố, phía Storm đã gửi yêu cầu lên tòa, đề nghị *hủy bỏ luôn bản án có tội trước đó*. Đội ngũ luật sư bào chữa lập luận rằng “chính phủ không chứng minh được Storm cố ý hỗ trợ hành vi rửa tiền của tổ chức tội phạm”.

“Chỉ viết code” – tranh luận về trách nhiệm của nhà phát triển

Nếu bị kết tội với cả hai cáo buộc còn lại, Storm đối mặt mức án rất nặng. Theo tài liệu tòa án, tổng hình phạt tối đa có thể lên tới 40 năm tù liên bang.

Storm mô tả cáo buộc đối với mình xuất phát từ việc ông “chỉ đơn thuần *viết mã nguồn cho một giao thức mã nguồn mở mà bản thân không kiểm soát*”. Ông nhấn mạnh mình đang bị yêu cầu chịu trách nhiệm về “những giao dịch mà chính tay ông thậm chí không trực tiếp xử lý”, đồng thời đặt câu hỏi về tính hợp lý của cáo trạng từ phía công tố.

Trên nền tảng X (trước đây là Twitter), Storm cho rằng việc thúc đẩy xét xử lại là một nỗ lực “tìm kết quả khác” sau khi bồi thẩm đoàn đã từng không thể thống nhất xem đó có phải là tội phạm hay không. Ông viết: “Đã có một bồi thẩm đoàn không thể nhất trí đây có phải là tội ác. Thế nhưng Văn phòng Công tố Quận Nam New York vẫn tiếp tục tìm cách xử lại để đạt kết quả khác”.

Từ phía ngành công nghiệp tiền mã hóa, nhiều tiếng nói cũng tỏ thái độ phản đối. Giám đốc pháp lý của Quỹ Giáo dục DeFi (DeFi Education Fund), Amanda Tuminelli, nhận định quyết định theo đuổi xét xử lại là “rất đáng thất vọng”.

Bà cho rằng ngay trong phiên tòa đầu tiên, cách tiếp cận của công tố đã bộc lộ nhiều vấn đề, từ *thiếu hiểu biết về giám định dữ liệu blockchain*, lựa chọn nhân chứng không liên quan chặt chẽ đến vụ việc, cho tới lập luận pháp lý còn yếu khi tìm cách quy trách nhiệm cho *bên thứ ba là nhà phát triển*.

*bình luận* Diễn biến vụ việc đang trở thành tâm điểm tranh luận về câu hỏi: “Việc viết và triển khai *từ*mã nguồn mở(từ)* cho một giao thức phi tập trung có bị coi là đồng nghĩa với vận hành dịch vụ tài chính tập trung hay không?” Đây là câu hỏi pháp lý then chốt cho toàn bộ mảng DeFi.

Báo cáo Bộ Tài chính “đụng” chiến lược truy tố của Bộ Tư pháp

Nguyên nhân khiến vụ Storm – Tornado Cash được chú ý hơn nằm ở chỗ quan điểm giữa các cơ quan trong chính quyền Mỹ đang có dấu hiệu “vênh nhau”.

Trong báo cáo mới gửi Quốc hội, Bộ Tài chính Mỹ thừa nhận *từ*trộn tiền mã hóa(từ)* không chỉ phục vụ hành vi rửa tiền, mà còn được dùng cho một số *mục đích hợp pháp*. Cụ thể, cơ quan này nêu rõ đây là công cụ giúp người dùng *bảo vệ quyền riêng tư giao dịch*, tránh bị công khai lịch sử giao dịch và mô hình chi tiêu, nhất là trong bối cảnh dữ liệu trên blockchain được ghi lại vĩnh viễn và hoàn toàn minh bạch.

Trong một động thái khác, tháng 4 vừa qua, Thứ trưởng Tư pháp Todd Blanche đã phát đi bản ghi nhớ nội bộ, cho rằng Bộ Tư pháp *“không phải là cơ quan quản lý tài sản số”*. Ông nhấn mạnh cần hạn chế xu hướng dùng các vụ truy tố hình sự như một “cơ chế thay thế” cho khung quản lý – giám sát chuyên biệt đối với tài sản số.

Tuy nhiên, theo Storm, chính Bộ Tư pháp lại đang tiếp tục thúc đẩy vụ kiện nhằm vào mình, đi ngược lại tinh thần “giảm lạm dụng công cụ hình sự” đã được nêu ra. Ông chỉ trích: “Cùng một đất nước, cùng một Bộ Tư pháp, nhưng họ vẫn tìm cách đưa tôi ra xét xử lần nữa”.

Hiện tòa án dự kiến sẽ mở phiên điều trần vào đầu tháng 4 để xem xét đề nghị hủy bản án có tội ban đầu của Storm. Chỉ sau khi có quyết định về yêu cầu này, lịch *từ*xét xử lại(từ)* mới được ấn định chính thức.

*bình luận* Nếu tòa bác đề nghị hủy án và chấp thuận cho xét xử lại, đây sẽ là phép thử quan trọng cho cam kết của Bộ Tư pháp về việc không “đóng vai” cơ quan quản lý tài sản số thông qua các vụ án hình sự. Ngược lại, nếu tòa nghiêng về phía Storm, điều này có thể được ngành công nghiệp xem như tín hiệu tích cực cho các *từ*nhà phát triển công nghệ bảo vệ quyền riêng tư(từ)*.

Tiền lệ pháp lý cho “ranh giới trách nhiệm” của công nghệ quyền riêng tư

Giới quan sát trong ngành đánh giá vụ Storm – Tornado Cash nhiều khả năng sẽ trở thành một trong những *tiền lệ pháp lý quan trọng* liên quan đến *từ*công nghệ bảo vệ quyền riêng tư(từ)* trong lĩnh vực tiền mã hóa.

Câu hỏi trọng tâm gồm:

- Nhà phát triển viết mã và triển khai giao thức *từ*DeFi(từ)* phi tập trung đến mức nào thì bị coi là “vận hành dịch vụ chuyển tiền” theo luật Mỹ?

- Việc người dùng lợi dụng giao thức cho hành vi rửa tiền có đủ để quy trách nhiệm hình sự cho bên phát triển, nếu họ không trực tiếp kiểm soát giao dịch?

- Các *từ*mixer(từ)* phục vụ cả mục đích hợp pháp lẫn bất hợp pháp sẽ được phân loại và giám sát như thế nào trong khuôn khổ *từ*chống rửa tiền(từ)* và *từ*tuân thủ lệnh trừng phạt(từ)*?

Trong bối cảnh *từ*Bitcoin(BTC)(từ)* lập đỉnh giá mới và dòng vốn tổ chức ngày càng quan tâm đến tài sản số, cách chính quyền Mỹ xử lý những vụ việc như Tornado Cash được cho là sẽ có ảnh hưởng đa chiều:

- Với nhà phát triển, đây là thước đo về *mức độ rủi ro pháp lý* khi tham gia xây dựng các giao thức chú trọng ẩn danh, quyền riêng tư.

- Với doanh nghiệp và nhà đầu tư, kết quả vụ án sẽ tác động đến cách đánh giá rủi ro tuân thủ, đặc biệt liên quan tới *từ*AML/KYC(từ)* trên nền tảng *từ*DeFi(từ)*.

- Với cơ quan quản lý, vụ việc buộc họ phải làm rõ ranh giới giữa việc *bảo vệ hệ thống tài chính* và *không bóp nghẹt đổi mới công nghệ*.

*bình luận* Nếu Storm bị tuyên có tội với đầy đủ các cáo buộc, làn sóng “tự kiểm duyệt” trong giới phát triển có thể gia tăng, khiến các dự án *từ*quyền riêng tư(từ)* gặp khó trong huy động vốn và thu hút nhân tài. Ngược lại, một phán quyết thuận lợi cho Storm – hoặc ít nhất là thu hẹp phạm vi trách nhiệm hình sự của nhà phát triển – có thể mở đường cho một thế hệ công nghệ mới cân bằng hơn giữa *từ*bảo mật giao dịch(từ)* và *từ*tuân thủ pháp lý(từ)*.

Kết luận

Vụ việc Roman Storm và Tornado Cash đang là tâm điểm cho cuộc tranh luận rộng hơn về vai trò của *từ*trộn tiền mã hóa(từ)*, *từ*công nghệ quyền riêng tư(từ)* và ranh giới giữa *từ*đổi mới trong DeFi(từ)* với *từ*chống rửa tiền(từ)*.

Giữa lúc *từ*Bitcoin(BTC)(từ)* tiếp tục tăng giá và thu hút sự chú ý của dòng vốn toàn cầu, cách Bộ Tư pháp và tòa án Mỹ xử lý hồ sơ này sẽ góp phần quan trọng định hình môi trường pháp lý xung quanh các nền tảng *từ*mixer(từ)* và công nghệ ẩn danh trên blockchain. Kết quả cuối cùng có thể trở thành *mốc tham chiếu* cho mọi tranh chấp pháp lý liên quan tới *từ*nhà phát triển giao thức bảo vệ quyền riêng tư(từ)* trong những năm tới.