Theo CoinDesk đưa tin ngày 22 tháng 4 (giờ địa phương), quá trình thanh lý tài sản phá sản của sàn giao dịch **“FTX”** lại trở thành tâm điểm tranh cãi, sau khi khoản đầu tư vào startup AI lập trình **“Cursor”** bị bán ra quá sớm với mức giá 20.000 đô la, trong khi hiện nay khoản này được ước tính có giá trị lên tới khoảng 3 tỷ đô la. Diễn biến mới thổi bùng tranh luận về cách thức và thời điểm xử lý tài sản trong các vụ phá sản liên quan đến **“tiền mã hóa”**.
Theo hồ sơ phá sản, tài sản của **“FTX”** đã bán khoảng 5% cổ phần của startup AI Anysphere (đơn vị phát triển IDE AI **Cursor) vào tháng 4 năm 2023 với giá 20.000 đô la**, tương đương khoảng 2,96 tỷ đồng. Khoản cổ phần này trước đó do quỹ giao dịch định lượng Alameda Research (do Sam Bankman-Fried thành lập) mua vào năm 2022, cũng với mức 20.000 đô la, khi định giá doanh nghiệp chỉ vào khoảng 4 triệu đô la.
Tuy nhiên, bức tranh đã thay đổi hoàn toàn sau ba năm. Theo các nguồn tin nội bộ được Bloomberg và The Information trích dẫn, SpaceX đang sở hữu quyền chọn mua lại **Cursor** với mức định giá khoảng 60 tỷ đô la (tương đương khoảng 88,9 nghìn tỷ đồng). Nếu áp dụng mức định giá này, **5% cổ phần mà FTX đã bán sớm** hiện có giá trị vào khoảng 3 tỷ đô la, tức gấp khoảng **15.000 lần** so với giá bán thanh lý ban đầu.
bình luận: Việc chênh lệch lên tới hàng nghìn lần trong một khoảng thời gian ngắn như vậy khiến giới pháp lý và tài chính đặt câu hỏi về tính thận trọng trong quyết định thanh lý tài sản của bên quản lý phá sản FTX, đặc biệt trong bối cảnh thị trường **tiền mã hóa** và AI đều có khả năng tăng trưởng đột biến.
Theo The Information đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), SpaceX đã đạt được một thỏa thuận mang tính chiến lược: hoặc tiến hành **mua lại Cursor với định giá 60 tỷ đô la vào cuối năm nay**, hoặc nếu thương vụ đổ vỡ, sẽ chi trả khoản phí phá vỡ hợp đồng lên tới 10 tỷ đô la (khoảng 14,8 nghìn tỷ đồng). Nguồn tin cho biết động thái này gắn liền với chiến lược AI rộng hơn của Elon Musk (Elon Musk), thông qua công ty xAI, trong bối cảnh xAI đang bị đánh giá là tụt hậu so với OpenAI và Anthropic trên đường đua AI tổng quát.
Tuy nhiên, SpaceX không lập tức thực hiện thương vụ mua đứt. Công ty đang hướng tới mục tiêu IPO với tham vọng đạt mức định giá khoảng 2 nghìn tỷ đô la, và khoản 10 tỷ đô la trong hợp đồng với Cursor được thiết kế như một “phí hủy giao dịch” khổng lồ, vừa tạo áp lực đàm phán, vừa bảo đảm quyền chọn chiến lược cho SpaceX.
bình luận: Việc SpaceX tham gia sâu vào mảng AI lập trình thông qua **Cursor** cho thấy cuộc cạnh tranh AI đang dịch chuyển mạnh sang các công cụ hỗ trợ nhà phát triển, một mảnh ghép quan trọng với hệ sinh thái **tiền mã hóa**, nơi hạ tầng blockchain và ứng dụng phi tập trung vốn đòi hỏi năng lực lập trình cao.
Tranh cãi quanh **FTX** lại được đẩy lên cao khi nhiều nhà bình luận cho rằng, nếu đội ngũ thanh lý tài sản không vội vã bán cổ phần Cursor vào năm 2023, phần tài sản này có thể mang lại thêm **khoảng 3 tỷ đô la** cho khối tài sản phá sản. Sam Bankman-Fried, hiện đang chấp hành án 25 năm tù, trong các văn bản gửi tòa và truyền thông, liên tục lập luận rằng quản tài viên đã bán tháo nhiều khoản đầu tư ở mức đáy thị trường, làm “bốc hơi” hàng chục tỷ đô la giá trị tiềm năng.
Hồi tháng 2, Bankman-Fried đưa ra ước tính nội bộ rằng nếu giữ nguyên danh mục tài sản và không thanh lý vội, **giá trị tài sản ròng của FTX có thể lên tới khoảng 78 tỷ đô la**. Trường hợp của **Cursor** thường được viện dẫn như một ví dụ điển hình, khi startup này sau khi ra mắt sản phẩm AI coding vào năm 2023 đã tăng trưởng cực nhanh, trở thành một trong những trường hợp tăng định giá nhanh nhất trong lịch sử các startup phần mềm.
Trong thực tế, các chủ nợ của **FTX** đã, hoặc đang trên lộ trình, nhận được **khoản bồi thường bằng tiền mặt (USD)**, bao gồm cả gốc lẫn lãi tính theo thời điểm phá sản. Tuy vậy, phần tăng giá sau này của các tài sản như **Cursor** không được phản ánh trong khoản bồi thường. Điều này đồng nghĩa, riêng với thương vụ này, **khoảng 3 tỷ đô la lợi nhuận tiềm năng** đã “biến mất” khỏi tay khối chủ nợ.
bình luận: Về mặt pháp lý, các quản tài viên thường có nhiệm vụ ưu tiên thanh lý sớm để hoàn trả cho chủ nợ càng nhanh càng tốt, thay vì tiếp tục “đầu cơ” vào tài sản rủi ro. Nhưng trong môi trường biến động và tăng trưởng cực mạnh của **tiền mã hóa** và AI, đường ranh giữa quản trị rủi ro thận trọng và “bán rẻ tương lai” ngày càng mờ nhạt.
Tranh luận còn lan sang cả lĩnh vực pháp lý và chính trị. Theo CNN đưa tin ngày 19 tháng 4 (giờ địa phương), cha mẹ của Bankman-Fried trong một cuộc phỏng vấn đã nhấn mạnh rằng khách hàng **FTX** về cơ bản đã được “hoàn trả đủ”, lập luận rằng điều này cần được quốc hội và cơ quan tư pháp cân nhắc khi xem xét khả năng giảm án hoặc khoan hồng trong tương lai. Trường hợp **Cursor** và các khoản đầu tư bùng nổ giá trị sau thanh lý đang trở thành luận cứ trọng tâm trong lập luận về “tổn thất thực tế” của khách hàng.
Cuối cùng, câu chuyện **FTX – Cursor** không chỉ dừng lại ở một khoản “đầu tư hớ” đơn lẻ. Nó đặt ra câu hỏi căn bản cho các vụ phá sản trong lĩnh vực **tiền mã hóa**: **nên bán tài sản khi nào, và với tốc độ ra sao**? Trong bối cảnh các tài sản công nghệ cao, từ AI đến blockchain, có thể nhân nhiều lần giá trị chỉ trong vòng 1–2 năm, việc cân bằng giữa **tốc độ hoàn trả cho chủ nợ** và **khai thác hết tiềm năng tăng trưởng** trở thành bài toán khó.
bình luận: Trường hợp Cursor nhiều khả năng sẽ được đưa vào sách giáo trình về phá sản và tài chính trong kỷ nguyên **tiền mã hóa**, như một ví dụ điển hình cho thấy quyết định thời điểm thanh lý tài sản có thể tạo ra chênh lệch hàng tỷ đô la – và làm thay đổi hoàn toàn đánh giá hậu kỳ về “thiệt hại” trong các vụ sụp đổ lớn.
Bình luận 0