EU siết chặt tiền mã hóa: Cấm gần như toàn diện giao dịch liên quan Nga và Belarus

Liên minh châu Âu(EU) vừa công bố gói trừng phạt lớn nhất trong vòng hai năm nhằm vào Nga, trong đó đáng chú ý là biện pháp *“tiền mã hóa”* bị cấm gần như toàn diện. Động thái này cho thấy EU muốn chặn triệt để khả năng Nga sử dụng tài sản số để né tránh trừng phạt tài chính.

Theo Reuters đưa tin ngày 23 (giờ địa phương), EU tuyên bố áp dụng lệnh “cấm theo ngành dọc” đối với toàn bộ nhà cung cấp dịch vụ *“tiền mã hóa”* và nền tảng có liên hệ với Nga. Brussels cho rằng Nga đang gia tăng sử dụng tài sản số trong thanh toán quốc tế, từ đó quyết định cắt đứt mọi kết nối giữa các nền tảng giao dịch, chuyển tiền vận hành từ Nga với hệ thống tài chính EU.

Không chỉ dừng ở dịch vụ, ngân hàng trung ương Nga và các tài sản số liên quan cũng nằm trong tầm ngắm. Đồng tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC) – “rúp số” – cùng với stablecoin neo theo đồng rúp “RUBx” đều bị cấm giao dịch trong phạm vi EU. Các hoạt động hỗ trợ kỹ thuật, tư vấn, phát triển liên quan đến rúp số cũng phải dừng hoàn toàn.

Gói trừng phạt mới còn mở rộng sang lĩnh vực tài chính truyền thống. Tổng cộng 20 ngân hàng Nga, 4 tổ chức tài chính thuộc nước thứ ba cùng các đơn vị kết nối với hệ thống nhắn tin tài chính SPFS của Nga bị đưa vào danh sách trừng phạt. Điều này đồng nghĩa, EU nhắm đến việc cô lập Nga khỏi mạng lưới thanh toán quốc tế, cả ở kênh truyền thống lẫn kênh tài sản số.

Công ty phân tích blockchain Chainalysis nhận định, phạm vi trừng phạt lần này đủ rộng để “siết” hoạt động *“tiền mã hóa”* của toàn bộ hệ sinh thái liên quan Nga và Belarus. Công dân và tổ chức cư trú tại EU bị cấm giao dịch với mọi sàn giao dịch tập trung, cũng như các nền tảng tài chính phi tập trung (DeFi) có trụ sở hoặc vận hành từ Nga và Belarus. Đồng thời, các dịch vụ tài sản số cung cấp theo khuôn khổ quy định MiCA của EU cũng không được phép phục vụ cá nhân hay tổ chức tại Belarus.

Bên cạnh lệnh cấm diện rộng, Brussels còn nhắm thẳng vào một số dự án cụ thể. Sàn giao dịch TengriCoin(Meer.kg) có trụ sở tại Kyrgyzstan bị chỉ đích danh là đầu mối chính cung cấp thanh khoản cho stablecoin “A7A5” – đồng tiền số được cho là đóng vai trò then chốt trong giao dịch xuyên biên giới với các đối tác Nga.

Theo Chainalysis, stablecoin A7A5 đã xử lý tổng cộng khoảng 119,7 tỷ USD (tương đương 176,4 nghìn tỷ đồng), trở thành kênh thanh toán quan trọng kết nối doanh nghiệp Nga thuộc diện trừng phạt với hệ thống tài chính toàn cầu. Đáng chú ý, trong báo cáo năm 2026, chỉ trong vòng một năm, khối lượng giao dịch của A7A5 đã vượt 93,3 tỷ USD, thể hiện tốc độ tăng trưởng quá nhanh so với các đồng stablecoin ít được chú ý khác.

bình luận Việc EU nhắm chính xác vào một stablecoin “vùng biên” như A7A5 cho thấy giới chức châu Âu đã theo dõi khá sát các dòng tiền thay thế ngoài các đồng phổ biến như USDT hay USDC.

Để ngăn chặn các tuyến né lệnh trừng phạt, EU còn cấm cả giao dịch “netting” – hình thức bù trừ nghĩa vụ thanh toán giữa các bên có liên quan đến Nga. Cơ chế này vốn cho phép các doanh nghiệp giảm giao dịch tiền mặt trực tiếp, nhưng đồng thời cũng có thể bị lợi dụng để che giấu dòng tiền gắn với các thực thể bị trừng phạt.

Trong danh sách các nước và vùng lãnh thổ cần lưu ý, EU nêu đích danh Kyrgyzstan, Trung Quốc, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất(UAE), Uzbekistan, Kazakhstan và Belarus, đặc biệt là các hoạt động tài chính và trung gian thương mại. Điều này cho thấy Brussels muốn bịt kín không chỉ kênh *“tiền mã hóa”* mà cả các tuyến thương mại, logistics có thể bị tận dụng để lách trừng phạt.

bình luận Các trung tâm giao dịch “trung gian” tại Trung Á, Trung Đông hay châu Á có thể đối mặt rủi ro bị nhắm tới tiếp theo nếu EU phát hiện vai trò trung chuyển dòng tài sản số cho phía Nga.

Động thái cứng rắn của EU phản ánh sự đồng thuận ngày càng rõ ràng trong giới hoạch định chính sách: *“tiền mã hóa”* có thể trở thành công cụ né trừng phạt nếu không được giám sát chặt chẽ. Khi tài sản số được sử dụng như một “vũ khí” trong cạnh tranh địa chính trị, khung pháp lý toàn cầu đối với *“tiền mã hóa”* rất có thể sẽ được siết chặt hơn, kéo theo những biến động lớn cho thị trường tiền mã hóa quốc tế trong thời gian tới.