Sàn dự đoán Kalshi đối mặt kiện tập thể tại Mỹ vì cách thanh toán hợp đồng sau tin đồn Ayatollah Khamenei qua đời

칼시(Kalshi) 예측시장, 하메네이 사망 정산 방식 논란으로 미국 집단소송 직면

Theo Bloomberg đưa tin ngày 5 tháng 3 (giờ địa phương), sàn giao dịch dự đoán **“칼시(Kalshi)”** tại Mỹ đang đối mặt với một vụ kiện tập thể liên quan đến cách **“정산 방식”** (phương thức thanh toán hợp đồng) của thị trường dự đoán xoay quanh **“거취”** (tương lai tại vị) của Lãnh tụ tối cao Iran **아야톨라 알리 하메네이(Ayatollah Ali Khamenei)**. Nguyên đơn cho rằng sau khi xuất hiện tin **“사망 보도”** (thông tin qua đời) của Khamenei, nền tảng đã áp dụng quy định **“death carveout(사망 예외)”** và từ chối thanh toán đủ 1 USD/hợp đồng cho phía dự đoán đúng.

Theo đơn kiện nộp lên tòa liên bang khu vực trung tâm bang California, nguyên đơn cáo buộc **칼시(Kalshi)** đã “gây hiểu lầm” cho người tham gia khi vận hành thị trường có câu hỏi: **“Ali Khamenei out as Supreme Leader?”** (Khamenei có rời vị trí Lãnh tụ tối cao hay không). Theo đó, những người mua hợp đồng **“Yes”** với kịch bản “Khamenei sẽ rời chức Lãnh tụ tối cao trước ngày 1 tháng 3” tin rằng nếu dự đoán đúng, hợp đồng sẽ được **정산** theo chuẩn thông thường ở mức 1 USD (khoảng 1.485 won) cho mỗi hợp đồng.

“사망 예외” khiến bên thắng cuộc không nhận đủ số tiền kỳ vọng

Theo nội dung đơn kiện, **“사망 보도”** về Khamenei đã xuất hiện trên nhiều kênh truyền thông vào ngày 28 tháng 2. Vì vậy, các nhà giao dịch đặt cược vào kịch bản “Khamenei sẽ không còn tại vị sau ngày hôm sau (tức 1 tháng 3)” cho rằng họ sẽ được **정산** toàn bộ ở mức 1 USD cho mỗi hợp đồng **“Yes”**, theo đúng quy chuẩn chuẩn của nền tảng.

Tuy nhiên, **칼시(Kalshi)** đã kích hoạt điều khoản **“death carveout provision(사망 관련 예외 조항)”** đối với thị trường này. Điều khoản quy định: nếu một nhà lãnh đạo rời vị trí **“오로지 사망 때문에”** (chỉ vì lý do qua đời), kết quả thị trường sẽ không được thanh toán full giá trị hợp đồng, mà sẽ **정산** theo **“마지막 거래 가격(final traded price)”** – tức giá giao dịch cuối cùng trước khi sự kiện được chốt.

Nguyên đơn lập luận rằng do quyết định này, những người dự đoán đúng kết quả đã không nhận được **정산금** tương xứng. Đơn kiện nêu rõ, “nguyên đơn và các thành viên trong nhóm đã dự đoán chính xác kết quả nhưng không nhận được khoản tiền đã được kỳ vọng”. Họ cũng cho rằng mức chi trả thực tế là **“자의적(arbitrary)”** (mang tính tùy tiện) và thấp hơn đáng kể so với giá trị hợp đồng mà người tham gia hợp lý kỳ vọng.

Hai nguyên đơn được nêu tên trong hồ sơ chỉ nắm giữ vị thế trị giá khoảng 259,84 USD (khoảng 386.000 won). Tuy nhiên, tổng **거래 규모** của thị trường liên quan đến sự kiện này được ước tính vượt 54 triệu USD (hơn 80,1 tỷ won). *bình luận*: Quy mô giao dịch cho thấy vụ việc không chỉ dừng lại ở tranh chấp riêng lẻ mà còn có khả năng ảnh hưởng tới **신뢰** (niềm tin) đối với mô hình dự đoán tập trung vào sự kiện chính trị – địa chính trị nhạy cảm.

Nguyên đơn còn cho rằng điều khoản **“사망 예외”** đã không được công bố đủ rõ ràng. Thay vì xuất hiện trong phần hướng dẫn dễ thấy khi người dùng vào **거래** (giao dịch), điều khoản này lại bị “chôn” trong tài liệu **“technical market rules”** mang tính kỹ thuật, khiến phần lớn người dùng khó có thể nhận biết trước khi đặt cược.

CEO 칼시: “Không để người dùng kiếm tiền trực tiếp từ cái chết… nhưng sẽ cải thiện cách hiển thị quy tắc”

Sau khi **정산** hoàn tất và làn sóng chỉ trích bùng lên trên mạng xã hội, CEO **타렉 만수르(Tarek Mansour)** của **칼시(Kalshi)** đã lên tiếng giải thích trên X (trước đây là Twitter). Ông nhấn mạnh nguyên tắc hoạt động là không khuyến khích mô hình thị trường mà người dùng kiếm lời **직접** từ cái chết của cá nhân.

Mansour viết: “*우리는 죽음에 직접 연결된 시장을 상장하지 않는다* (chúng tôi không niêm yết các thị trường gắn trực tiếp với cái chết)”, đồng thời cho biết khi một trong những khả năng kết quả có liên quan đến **“죽음”**, nền tảng sẽ thiết kế quy tắc theo hướng **“사람들이 죽음으로 이익을 얻지 못하도록”** (ngăn người tham gia kiếm lời từ cái chết).

Song song đó, Mansour thừa nhận còn nhiều **개선 여지** (dư địa cải thiện) về cách hiển thị quy tắc và **UX(사용자 경험)** ngay trên trang thị trường. Ông cho rằng nền tảng cần làm rõ hơn để người dùng hiểu đầy đủ điều kiện **정산** trước khi **베팅** (đặt cược), đồng thời cam kết sẽ chỉnh sửa hệ thống hiển thị quy định để tăng tính minh bạch.

*bình luận*: Ngay cả khi quy tắc đã tồn tại từ trước, việc người dùng “không đọc hết chữ nhỏ” là thực tế phổ biến. Với mô hình **예측시장(prediction markets)**, rủi ro pháp lý xuất hiện khi kỳ vọng hợp lý của đa số người dùng khác với câu chữ kỹ thuật trong tài liệu quy tắc.

칼시: “Đã hoàn tiền lỗ và phí giao dịch… nhưng nguyên đơn vẫn đòi bồi thường full hợp đồng”

Theo tuyên bố sau đó, **칼시(Kalshi)** khẳng định đã hoàn trả **거래 수수료** (phí giao dịch) và **순손실(net losses)** liên quan đến thị trường nói trên cho người dùng. Theo lập luận của công ty, dù có tranh cãi về cách **정산**, cuối cùng “không có nhà giao dịch nào **돈을 잃은** (bị mất tiền)” trên tổng thể sự kiện.

Tuy nhiên, phía nguyên đơn vẫn yêu cầu tòa buộc **칼시(Kalshi)** chi trả **“완전 정산(full payout)”** – tức thanh toán bồi thường dựa trên giả định hợp đồng thắng phải được trả đúng 1 USD/hợp đồng như kỳ vọng ban đầu. Ngoài **손해배상** (bồi thường thiệt hại mang tính đền bù), họ còn yêu cầu **징벌적 손해배상(punitive damages)** nhằm răn đe các hành vi bị cho là gây hiểu lầm tương tự trong tương lai.

Về phía mình, Mansour nhấn mạnh công ty chỉ “tuân thủ đúng quy tắc hiện hành”, đồng thời khẳng định **칼시(Kalshi)** “không kiếm lời” từ thị trường đặc biệt này sau khi đã tiến hành hoàn trả tổn thất cho người dùng.

*bình luận*: Mấu chốt pháp lý có thể xoay quanh câu hỏi liệu quy tắc **“death carveout(사망 예외)”** có được công bố đủ rõ, và liệu kỳ vọng “1 USD/hợp đồng nếu dự đoán đúng” có được xem là “kỳ vọng hợp lý” của một nhà đầu tư thông thường trên nền tảng hay không.

예측시장 성장 속 규칙 투명성·정산 신뢰가 핵심 쟁점으로 부상

Vụ kiện bùng phát trong bối cảnh mô hình **“예측시장(prediction markets)”** đang mở rộng ảnh hưởng ở cả giới đầu tư tổ chức và công chúng, khi nhiều nhà đầu tư coi đây là công cụ phản ánh kỳ vọng tập thể về **정치**, **거시경제**, thậm chí cả **암호화폐 시세** trong tương lai. **칼시(Kalshi)** mới đây đã huy động vốn với mức định giá khoảng 11 tỷ USD (tương đương 16,3 nghìn tỷ won), qua đó trở thành một trong những nền tảng **예측시장** có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất tại Mỹ.

Chính vì kỳ vọng tăng trưởng lớn, giới quan sát cho rằng **규칙 설계** (thiết kế quy tắc) và **공지의 투명성** (tính minh bạch trong thông báo điều khoản) đang trở thành **핵심 경쟁력** của các sàn dự đoán. Bất kỳ tranh cãi nào về **정산 방식** đều có nguy cơ làm suy giảm **시장 신뢰** – yếu tố sống còn với các nền tảng còn đang tìm kiếm chỗ đứng trong khung pháp lý chính thống tại Mỹ.

*bình luận*: Trong dài hạn, cách **칼시(Kalshi)** và tòa án xử lý vụ **“사망 예외”** này có thể trở thành tiền lệ cho cách vận hành các thị trường dự đoán liên quan đến sinh – tử, chính trị và rủi ro đạo đức, không chỉ ở Mỹ mà cả với các nền tảng **예측시장** trên toàn cầu.