Mỹ cho phép sàn tiền mã hóa chỉ phát hành chứng từ thuế điện tử qua mẫu 1099-DA

Mỹ cho phép sàn tiền mã hóa phát hành chứng từ thuế dạng “điện tử hoàn toàn”

Theo CoinDesk đưa tin ngày 6 (giờ địa phương), Sở Thuế vụ Mỹ IRS đã đề xuất sửa đổi quy định, cho phép các sàn giao dịch tiền mã hóa phát hành chứng từ khai thuế cho khách hàng *bằng phương thức điện tử duy nhất*, thay vì bắt buộc phải gửi giấy qua đường bưu điện như trước đây. Điều này mở đường để các sàn cung cấp tài liệu khai thuế thông qua bảng điều khiển trực tuyến, mục tài liệu trong ứng dụng hoặc email, giúp đơn giản hóa đáng kể quy trình cho cả sàn lẫn nhà đầu tư.

Trong bối cảnh IRS đẩy mạnh giám sát giao dịch tài sản số, quy định mới xung quanh biểu mẫu *1099-DA* và nghĩa vụ báo cáo *tổng doanh thu* cùng *chi phí gốc* được xem là bước tiến lớn trong việc chuẩn hóa *báo cáo thuế tiền mã hóa*, đồng thời làm nổi bật hơn tầm quan trọng của quản lý dữ liệu giao dịch đối với sàn và nhà đầu tư cá nhân.

**bình luận**: Việc IRS chính thức cho phép (và trên thực tế là khuyến khích) chuyển hoàn toàn sang chứng từ thuế điện tử báo hiệu giai đoạn “bình thường hóa” về mặt tuân thủ với tài sản số, đưa hoạt động giao dịch tiền mã hóa tiến gần hơn khung quản lý của chứng khoán truyền thống.

IRS mở đường cho 1099-DA chỉ phát hành điện tử, khách hàng có thể bị buộc “đồng ý”

Theo dự thảo sửa đổi, các “broker lưu ký” trong lĩnh vực tài sản số — tức những đơn vị vừa nắm giữ, vừa quản lý tài sản thay cho khách hàng, như các sàn giao dịch tập trung chịu sự quản lý tại Mỹ — sẽ được phép phát hành biểu mẫu *1099-DA* hoàn toàn ở dạng điện tử.

1099-DA là mẫu báo cáo thuế mới dành riêng cho *tài sản kỹ thuật số*, được thiết kế dựa trên hệ thống 1099 vốn áp dụng lâu nay cho cổ phiếu và các công cụ tài chính truyền thống.

Một điểm đáng chú ý trong đề xuất là:

* Broker có thể yêu cầu “đồng ý nhận chứng từ điện tử” như điều kiện để duy trì tài khoản.

* Nếu khách hàng từ chối nhận chứng từ thuế dạng điện tử, broker được phép *chấm dứt quan hệ giao dịch* với khách hàng đó.

Đối tượng chịu tác động trực tiếp là các nền tảng lớn hoạt động chịu quy định của Mỹ, điển hình như Coinbase(COIN), Kraken… Các sàn này có thể sớm chấm dứt việc gửi thư giấy cho khách hàng và chuyển hoàn toàn sang:

* Tải chứng từ trong mục tài liệu của ứng dụng/web;

* Gửi đường dẫn hoặc file qua email.

Điều này vừa cắt giảm chi phí vận hành, vừa giúp chuẩn hóa quy trình báo cáo thuế tiền mã hóa trên diện rộng.

**bình luận**: Trên thực tế, đa số nhà đầu tư tiền mã hóa đã quen với việc nhận chứng từ thuế và sao kê giao dịch qua kênh online. Quy định mới chủ yếu hợp thức hóa thực tế này, đồng thời trao thêm quyền cho sàn trong việc bắt buộc khách chấp nhận “số hóa” hoàn toàn chứng từ thuế.

Từ 2025, broker phải báo cáo “tổng doanh thu”, tiến tới cả “chi phí gốc”

Động thái nêu trên diễn ra song song với việc IRS mở rộng phạm vi giám sát đối với giao dịch *tài sản kỹ thuật số*. Cơ quan thuế Mỹ quy định:

* Đối với các giao dịch phát sinh từ sau ngày 1 tháng 1 năm 2025, broker tiền mã hóa phải báo cáo *tổng doanh thu (gross proceeds)* từ việc mua bán tài sản số của khách lên mẫu **1099-DA**.

* Từ năm nay, nghĩa vụ còn mở rộng sang *chi phí gốc (cost basis)* của từng giao dịch, giúp IRS có đủ dữ liệu để tự động tính toán *lãi/lỗ (capital gains/losses)* cho từng giao dịch của mỗi nhà đầu tư.

Như vậy, thay vì chỉ biết “doanh thu bán ra”, IRS sẽ nắm cả:

* Giá mua ban đầu,

* Giá bán,

* Khối lượng,

* Mốc thời gian giao dịch,

từ đó tự động xác định mức lãi lỗ chịu thuế.

Giới quan sát trong ngành cho rằng, quá trình *chuẩn hóa báo cáo thuế tài sản số* đang tăng tốc, kéo theo:

* Áp lực lớn hơn lên sàn giao dịch trong việc lưu trữ dữ liệu chuẩn, nhất quán, xuyên suốt nhiều năm.

* Trách nhiệm cao hơn với nhà đầu tư cá nhân trong việc đối chiếu dữ liệu giao dịch tự lưu với dữ liệu mà sàn gửi cho IRS.

**bình luận**: Một khi IRS sở hữu đầy đủ thông tin về *tổng doanh thu* và *chi phí gốc*, khả năng “khai thiếu” hoặc “quên” báo cáo lãi từ giao dịch tiền mã hóa gần như không còn đất sống. Sự lệch pha giữa báo cáo của nhà đầu tư và dữ liệu IRS nhận từ sàn sẽ dễ dàng bị đối chiếu, làm tăng đáng kể rủi ro bị truy thu hoặc phạt chậm nộp.

Kéo dài chuỗi “siết chặt broker” từ đạo luật hạ tầng 2021

Gốc rễ của thay đổi trong cơ chế báo cáo này bắt nguồn từ Đạo luật Đầu tư Cơ sở hạ tầng và Việc làm (IIJA) được Quốc hội Mỹ thông qua năm 2021. Đạo luật này:

* Xếp hoạt động giao dịch tiền mã hóa và tài sản số vào khung *“tiêu chuẩn báo cáo của broker”* tương tự như cổ phiếu và chứng khoán;

* Chính thức đưa thị trường tài sản số vào khuôn khổ *đánh thuế và giám sát* giống với tài sản tài chính truyền thống.

Kể từ đó, IRS từng mở nhiều đợt lấy ý kiến công khai về quy định báo cáo tài sản số và nhận về *hàng chục nghìn* phản hồi từ doanh nghiệp, tổ chức trong ngành và người nộp thuế. Mối quan tâm lớn nhất xoay quanh:

* Phạm vi định nghĩa “broker” có quá rộng, ảnh hưởng đến cả ví tự lưu ký hoặc nhà phát triển giao thức hay không;

* Chi phí tuân thủ đối với các sàn vừa và nhỏ;

* Và cách thức cân bằng giữa *tính tiện lợi* (điện tử hóa chứng từ) và *quyền lựa chọn, quyền riêng tư* của người dùng.

Đề xuất cho phép sàn *chỉ* phát hành chứng từ thuế dạng điện tử — và thậm chí chấm dứt dịch vụ với khách hàng không chấp nhận nhận chứng từ online — nhiều khả năng sẽ tiếp tục là chủ đề thu hút thêm ý kiến phản biện trong thời gian tới.

**bình luận**: Từ góc độ cơ quan quản lý, việc buộc *broker tiền mã hóa* tuân thủ quy chuẩn báo cáo giống chứng khoán là bước đi hợp lý để bịt khoảng trống thất thu thuế. Tuy nhiên, với nhà đầu tư, sự thay đổi này đồng nghĩa: *tiền mã hóa* đang ngày càng bị đối xử như một lớp tài sản tài chính truyền thống, với đầy đủ nghĩa vụ thuế và chi phí tuân thủ đi kèm.

Kết luận: Chuẩn hóa báo cáo thuế tiền mã hóa, dữ liệu là “trọng tâm”

Đề xuất mới của IRS cho phép sàn tài sản số cung cấp chứng từ thuế *bằng phương thức điện tử duy nhất* thông qua biểu mẫu **1099-DA**, song song nghĩa vụ báo cáo *tổng doanh thu* và *chi phí gốc* cho từng giao dịch, đang củng cố mạnh mẽ quá trình *chuẩn hóa báo cáo thuế tiền mã hóa* tại Mỹ.

Đối với các sàn như Coinbase(COIN), Kraken…, đây vừa là cơ hội giảm chi phí vận hành qua việc số hóa hoàn toàn chứng từ, vừa là thách thức khi phải bảo đảm *chất lượng dữ liệu* và *tính toàn vẹn hồ sơ* ở mức cao hơn. Với nhà đầu tư cá nhân, bức tranh trở nên rõ ràng: *lãi từ giao dịch tiền mã hóa* sẽ ngày càng khó “ẩn mình” khỏi hệ thống thuế.

**bình luận**: Nếu xu hướng này tiếp tục, chuẩn mực báo cáo thuế đối với tài sản số tại Mỹ rất có thể sẽ trở thành hình mẫu để các quốc gia khác tham khảo, đẩy nhanh quá trình đưa *tiền mã hóa* vào khung quản lý tài chính chính thống trên phạm vi toàn cầu.