Nhà sáng lập Cardano(ADA) cảnh báo dự luật Clarity Act có thể ‘khóa chặt’ token mới thành chứng khoán tại Mỹ

Nhà sáng lập *từ*Cardano ADA* từ*Charles Hoskinson* vừa lên tiếng cảnh báo về dự luật H.R. 3633 của Hạ viện Mỹ (còn gọi là *từ*Clarity Act*), cho rằng đằng sau khẩu hiệu “minh bạch quy định” là nguy cơ “khóa chặt” hầu hết các dự án token mới tại Mỹ vào khung *từ*chứng khoán*. Theo ông, văn bản này được thiết kế theo hướng ưu ái các mạng lưới lớn đã tồn tại, trong khi dựng hàng loạt rào cản pháp lý ngay từ vạch xuất phát đối với những dự án mới, đe dọa làm thui chột đổi mới trong ngành tài sản số tại Mỹ.

Theo CoinDesk đưa tin ngày 2 tháng 3 (giờ địa phương), Hoskinson cho rằng với cách tiếp cận hiện tại, *từ*Clarity Act* có thể khiến đa số token phát hành tại Mỹ mặc định bị xem là *từ*chứng khoán*, từ đó phải trải qua một quá trình “xin tốt nghiệp” kéo dài và đầy rủi ro để được chuyển sang diện *từ*hàng hóa (commodity)*.

“Luật xấu không hề tốt hơn việc chưa có luật”

Trong video công khai ngày 2 tháng 3, Hoskinson trực tiếp phản bác quan điểm của Brad Garlinghouse, Giám đốc điều hành Ripple Labs (XRP), người trước đó lập luận rằng “dù còn khiếm khuyết, việc có luật vẫn tốt hơn là không có gì”. Kết luận của Hoskinson đi theo hướng ngược lại: *từ*“Một luật xấu không tốt hơn tình trạng chưa có luật”*.

Ông nhấn mạnh, điều ngành tiền mã hóa cần không phải là bộ khung “dán nhãn mọi thứ là chứng khoán rồi tính sau”, mà là một hệ thống *từ*quy định dựa trên nguyên tắc* được hiện đại hóa, trong đó:

- Luật chứng khoán được cập nhật để phản ánh đúng đặc tính của *từ*tài sản số*

- Các tiêu chí phân loại được xác lập rõ ràng ngay từ đầu

- Token không bị mặc định là chứng khoán, rồi sau đó mới xem xét ngoại lệ theo kiểu “xin – cho”

*bình luận*: Hoskinson đang nhắm thẳng vào triết lý “regulation by enforcement” (dùng cưỡng chế để tạo ra luật) vốn bị nhiều dự án blockchain tại Mỹ chỉ trích trong những năm gần đây.

“Khởi đầu là chứng khoán, sau đó mới được tốt nghiệp thành hàng hóa”

Điểm khiến Hoskinson lo ngại nhất là cách *từ*Clarity Act* được diễn giải: mọi *từ*tài sản số mới phát hành* ở Mỹ sẽ được mặc định xếp vào nhóm *từ*chứng khoán*, sau đó, nếu mạng lưới đạt mức độ *từ*phi tập trung* đủ cao, Ủy ban Chứng khoán và Sàn giao dịch Mỹ *từ*SEC* có thể cho phép “tốt nghiệp” sang diện *từ*hàng hóa*.

Theo lập luận của ông, nếu mô hình này tồn tại từ trước, các dự án như Ripple(XRP), Cardano(ADA), Ethereum(ETH) khi mới ra đời cũng nhiều khả năng bị xếp vào diện chứng khoán. Vấn đề nằm ở chỗ:

- Những mạng lưới cũ có thể được xử lý theo kiểu “đặc cách”, giảm nhẹ hoặc bỏ qua một phần nghĩa vụ.

- Dự án mới thì phải “bước vào mê cung pháp lý” ngay từ ngày đầu tiên, đối mặt với chi phí tuân thủ và rủi ro pháp lý cao hơn hẳn.

Hoskinson nhiều lần đặt câu hỏi: *từ*“Nếu ban đầu đã coi một token là chứng khoán, thì có cơ chế thực tế nào đủ mạnh để ngăn SEC giữ nguyên tình trạng đó mãi mãi?”*. Trong bối cảnh cơ quan này những năm qua liên tục tăng cường biện pháp cưỡng chế với ngành, ông cho rằng việc treo tương lai của các dự án vào:

- Những quan chức tương lai chưa được bổ nhiệm, và

- Các quy tắc *từ*rulemaking* vẫn chưa được soạn thảo

là một rủi ro mang tính hệ thống đối với đổi mới trong lĩnh vực blockchain tại Mỹ.

Quyền “làm luật thứ cấp” có thể trở thành lưỡi dao

Hoskinson cảnh báo rằng dù câu chữ trong dự luật *từ*Clarity Act* có vẻ ôn hòa, quá trình *từ*làm quy tắc (rulemaking)* sau đó của SEC mới là điểm rủi ro lớn. Ông cho rằng ở giai đoạn này, cơ quan quản lý có thể khai thác không ít “*từ*cửa tấn công (attack vectors)*” để siết chặt ngành.

Một số điểm được ông nêu ra gồm:

- **Thủ tục thẩm định hồ sơ**: SEC có thể liên tục yêu cầu bổ sung, viện dẫn việc hồ sơ “chưa hoàn chỉnh” để nhiều lần gửi thông báo khiếm khuyết, khiến thời hạn xem xét liên tục bị đặt lại, từ đó kéo dài quá trình cấp phép gần như vô thời hạn.

- **Khái niệm “kiểm soát chung (common control)” mơ hồ**: sự phối hợp trong cộng đồng mã nguồn mở, hay các hoạt động điều phối phát triển, hoàn toàn có thể bị diễn giải thành “bằng chứng tập trung”, dẫn tới việc coi cả mạng lưới là một tổ chức cổ phần hóa núp bóng.

- **Gánh nặng chứng minh phi tập trung**: nếu dự luật buộc đơn vị phát hành phải chỉ ra *từ*chủ sở hữu hưởng lợi (beneficial owner)* đằng sau các ví ẩn danh, hoặc phụ thuộc vào một hệ thống phân loại tuân thủ của SEC chưa ra đời, thì yêu cầu đó có thể trở thành “nhiệm vụ bất khả thi” trên thực tế.

*bình luận*: Cách thiết kế “luật khung” rồi giao toàn quyền cho cơ quan hành pháp soạn chi tiết luôn tiềm ẩn nguy cơ. Với crypto, nơi hầu hết hoạt động đều phi biên giới và phi tập trung, khung này dễ biến thành rào chắn nhập cuộc hơn là hành lang pháp lý rõ ràng.

“Cố định di sản của Gary Gensler bằng luật”

Hoskinson cho rằng nếu *từ*Clarity Act* thông qua dưới dạng hiện tại, điều đó chẳng khác nào “hợp pháp hóa” hướng tiếp cận của Chủ tịch SEC *từ*Gary Gensler (Gary Gensler)* suốt những năm qua. Theo ông, khi quyền *từ*rulemaking* đã được ghi vào luật, SEC có thể:

- Tùy nghi dựng thêm rào cản làm tê liệt khả năng ra mắt dự án mới tại Mỹ

- Mở rộng trách nhiệm pháp lý trực tiếp đến từng nhà phát triển *từ*DeFi (tài chính phi tập trung)*, thay vì chỉ dừng lại ở tổ chức phát hành hoặc nền tảng giao dịch tập trung

Cũng theo Hoskinson, tranh luận ở Washington hiện nay được đóng khung dưới dạng “luật cấu trúc thị trường” cho tài sản số, nhưng “trung tâm xung đột thực sự” lại nằm ở *từ*lợi suất stablecoin*:

- Các sản phẩm lợi suất cao dựa trên stablecoin đang phát triển rất nhanh

- Rủi ro của mảng này chưa được xử lý triệt để trong dự luật

- Trong khi đó, phần “tái cấu trúc thị trường” lại mở ra cánh cửa siết chặt những lĩnh vực khác của crypto – nơi chưa chắc là nguồn rủi ro chính

*bình luận*: Nhận định này phản ánh lo ngại chung trong ngành: thay vì đánh thẳng vào rủi ro lớn nhất (đòn bẩy và lợi suất ẩn trong hệ thống stablecoin), giới làm luật lại chọn can thiệp sâu hơn vào cơ chế phát hành và giao dịch token nói chung.

Kêu gọi viết lại từ gốc, dự báo “dự án Mỹ sẽ nở rộ ở nước ngoài trước”

Giải pháp Hoskinson đưa ra là *từ*viết lại toàn diện theo nguyên tắc*, trong đó một số trụ cột quan trọng gồm:

- Hiện đại hóa khung *từ*luật chứng khoán* để tương thích với mô hình *từ*blockchain*

- Xây dựng chế độ *từ*công bố thông tin thân thiện với chuỗi khối*, cho phép tận dụng đặc tính minh bạch theo thời gian thực

- Thiết lập *từ*cơ chế bảo vệ rõ ràng cho lập trình viên và dự án DeFi*, tránh tình trạng cá nhân viết mã bị truy cứu tương tự tổ chức phát hành chứng khoán

- Giới hạn phạm vi và mức độ tùy nghi trong *từ*rulemaking*, tránh để toàn bộ tương lai của ngành phụ thuộc vào một cơ quan đơn lẻ

Nếu không có những điều chỉnh mang tính nguyên tắc như vậy, Hoskinson cho rằng kịch bản dễ thấy nhất là: các mạng lưới lớn hiện tại vẫn tồn tại được nhờ quy mô và mức độ “đã rồi” của mình, nhưng thế hệ *từ*dự án token Mỹ mới* sẽ chọn:

- Phát triển và mở rộng thị phần ở nước ngoài trước

- Chỉ tìm cách quay lại thị trường Mỹ sau nhiều năm, khi đã đủ lớn để chịu được chi phí và rủi ro pháp lý

Tại thời điểm bài viết được đề cập, *từ*Cardano(ADA)* được giao dịch ở mức 0,2692 đô la Mỹ. Với tỷ giá khoảng 1 đô la đổi 1.481,30 đồng, giá *từ*ADA* tương đương gần 399 đồng cho mỗi token.