Phí đấu giá kênh đào Panama vọt lên 1,1 triệu USD, tăng hơn 16 lần so với cùng kỳ năm ngoái

Giá đấu giá quyền qua kênh đào Panama (Panama Canal) đã tăng lên mức cao nhất từ trước đến nay trong tháng 8. Giới phân tích cho rằng mực nước giảm do hiện tượng El Niño cộng với gián đoạn tại eo biển Hormuz (Strait of Hormuz) đã khiến nút thắt vận tải biển toàn cầu một lần nữa biến thành vấn đề chi phí.

Financial Times đưa tin giá đấu giá quyền qua kênh đào Panama trung bình mỗi ngày trong tháng 8 đạt 1,1 triệu USD, cao hơn 16 lần so với cùng kỳ năm ngoái. Giá đấu giá trung bình gần đây cho quyền qua các âu thuyền lớn được đưa ra ở mức 2,5 triệu USD.

Bloomberg cho biết tàu chở khí hóa lỏng (LPG) G. Arete đã trả 4,6 triệu USD trong một phiên đấu giá để đẩy sớm lịch qua kênh trong tuần thứ ba của tháng 8. Mức giá này cao hơn mức giá đấu giá hơn 4 triệu USD được ghi nhận trước đó trong cùng tuần.

Nguyên nhân đầu tiên khiến chi phí qua kênh đào Panama tăng là tình trạng thiếu nước. Cơ quan quản lý kênh đào Panama (Panama Canal Authority) cho biết trong thông báo hàng hải ngày 1 tháng 7 rằng, xét đến mực nước hồ Gatun (Gatun Lake) và khả năng xảy ra hiện tượng El Niño, cơ quan này sẽ hạ mức mớn nước tối đa cho phép tại các âu thuyền Neopanamax.

Tiêu chuẩn mớn nước được điều chỉnh xuống 49,0 feet kể từ ngày 24 tháng 7, và tiếp tục giảm còn 48,5 feet kể từ ngày 15 tháng 8. Mớn nước là độ sâu phần thân tàu chìm dưới nước; khi giới hạn này giảm, tàu lớn buộc phải chở ít hàng hơn hoặc phải sắp xếp lại lịch trình vận hành.

Nguyên nhân thứ hai là gián đoạn tại eo biển Hormuz. Tuyến năng lượng Trung Đông biến động khiến các khách hàng châu Á chuyển hướng sang các cảng xuất khẩu dầu thô và sản phẩm dầu mỏ ở vùng Vịnh của Mỹ, và lượng hàng này được cho là đã làm tăng nhu cầu qua kênh đào Panama.

Kênh đào Panama là tuyến hàng hải chính kết nối châu Mỹ và châu Á. Các tàu thường sử dụng hình thức đặt chỗ và đấu giá để đảm bảo lịch trình qua kênh; khi nhu cầu chờ tăng và năng lực thông qua giảm, giá của quyền qua kênh nhanh sẽ biến động rất nhạy.

Ross Griffith, phụ trách giá cước vận tải khu vực châu Mỹ tại Argus Media, nói với Financial Times rằng “vấn đề hiện nay là mực nước đang giảm liên tục, trong khi từ tháng 5 đến tháng 12 lẽ ra không nên như vậy”. Điều này cho thấy diễn biến mực nước là biến số then chốt đối với năng lực thông qua kênh, do đặc thù vận hành gắn với mùa khô và mùa mưa.

Cơ quan quản lý kênh đào Panama giải thích rằng một số tàu gần đây đã trả mức giá đấu giá vượt 1 triệu USD để đáp ứng nhu cầu thị trường cụ thể. Cơ quan này khẳng định đây không phải là mức phí qua kênh chính thức, mà là giá đấu giá phản ánh biến động thị trường tạm thời.

Cơ quan quản lý kênh đào cho biết việc điều chỉnh mớn nước đã công bố không làm giảm số lượng tàu qua kênh mỗi ngày. Tuy nhiên, cơ quan này sẽ tiếp tục theo dõi mực nước và tình trạng các âu thuyền, đồng thời có thể thông báo thêm các điều chỉnh vận hành nếu điều kiện thay đổi.

Đối với độc giả Việt Nam, đây là vấn đề liên quan trực tiếp đến chi phí nguyên vật liệu và logistics nhập khẩu, bởi kênh đào Panama kết nối châu Mỹ với châu Á, còn eo biển Hormuz là tuyến huyết mạch vận chuyển năng lượng của Trung Đông.

Nếu gián đoạn tại cả hai tuyến hàng hải này cùng lúc gia tăng, thời gian chờ của tàu, khối lượng hàng chở được và chi phí đi đường vòng có thể biến động đồng thời.

Tác động cụ thể của việc phí đấu giá kênh đào Panama tăng đối với giá cả trong nước hay thị trường tài sản vẫn cần được xác nhận thêm. Điều đã được xác nhận hiện nay là các tàu đang trả giá đấu giá cao hơn để được qua kênh nhanh hơn, còn cơ quan quản lý kênh đào đang áp dụng giới hạn mớn nước theo từng giai đoạn để ứng phó với tình trạng thiếu nước.