Đồng sáng lập Cardano(ADA) chỉ trích CLARITY Act: Lo ngại trao thêm quyền cho SEC, ‘trói tay’ đổi mới tiền mã hóa tại Mỹ

*Theo CoinDesk đưa tin ngày 3 (giờ địa phương), nhà đồng sáng lập **Cardano(ADA)** Charles Hoskinson đã công khai chỉ trích dự luật “CLARITY Act” – một trong những khung luật thị trường tiền mã hóa cốt lõi tại Mỹ. Ông cho rằng dự luật này mặc định xếp tài sản số mới phát hành vào nhóm “chứng khoán”, trao thêm quyền lực cho **Ủy ban Chứng khoán và Sàn giao dịch Mỹ (SEC)**, từ đó có thể “trói tay” đổi mới **tiền mã hóa** tại Mỹ trong nhiều năm.*

“từ Cardano(ADA)” và “từ CLARITY Act” được nhắc đến trong tranh luận này bởi đây là một trong những lần hiếm hoi một nhà sáng lập blockchain lớn trực diện phản bác dự luật thị trường cấu trúc của Mỹ, trong bối cảnh Quốc hội nước này muốn hoàn tất khung quy định trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ, còn nội bộ ngành lại đang chia rẽ.

Theo CoinDesk, Hoskinson trong buổi phát trực tiếp trên YouTube ngày 3 (giờ địa phương) đã lần lượt phân tích các điều khoản của H.R. 3633 – “Digital Asset Market Clarity Act of 2025” và gọi đây là một “horrific trash bill” (tạm dịch: “dự luật rác khủng khiếp”). Ông nhấn mạnh đây không chỉ là vấn đề chính trị mà là lỗi thiết kế ở cấp độ cấu trúc, tạo ra một “cái bẫy quy định” có lợi cho SEC.

Điểm ông phản đối mạnh nhất là cơ chế coi mọi tài sản số mới phát hành đều là “chứng khoán” theo dạng “tài sản hợp đồng đầu tư” theo mặc định. Cách tiếp cận này đồng nghĩa các tài sản như **Ripple(XRP)** hay **Ethereum(ETH)**, ít nhất ở giai đoạn đầu đời, cũng đều bị xếp vào vùng quản lý của SEC. Tất cả giao thức mới sau này, nếu triển khai tại Mỹ, sẽ phải xuất phát từ vị thế “chứng khoán” và cố gắng “thoát ra”, thay vì được đánh giá trung lập ngay từ đầu.

Ngược lại, quy trình để “tốt nghiệp” sang nhóm “hàng hóa số” thuộc phạm vi giám sát của **Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Kỳ hạn (CFTC)** lại bị đánh giá là quá phức tạp. Hoskinson cảnh báo dự luật mở ra nhiều “vector tấn công” để SEC có thể kéo dài trạng thái chứng khoán của một dự án, thông qua quyền làm luật thứ cấp (rulemaking) và các tiêu chí mơ hồ.

Ông nêu ví dụ về:

- Tiêu chuẩn “phi tập trung” ở mức gần như bất khả thi để chứng minh trên thực tế

- Bài kiểm tra “phân bổ giá trị (value attribution)” mang nặng tính chủ quan, dễ mở rộng phạm vi diễn giải có lợi cho cơ quan quản lý

Hoskinson cho rằng, với các “vũ khí” này trong tay, SEC có thể tùy ý trì hoãn hoặc từ chối công nhận nhiều tài sản là **“digital commodity”**, giữ chúng trong vùng xám chứng khoán thêm nhiều năm.

*bình luận: Từ lâu, tranh chấp “SEC hay CFTC” quản lý tài sản số là tâm điểm trong chính sách **tiền mã hóa(BTC, ETH, XRP, ADA…)** tại Mỹ. Dự luật CLARITY, nếu đứng hẳn về phía SEC, có thể làm lệch cán cân này trong thời gian dài.*

Hoskinson cũng thừa nhận những dự án lớn đã tồn tại lâu năm như **Cardano(ADA)** hay **Ripple(XRP)** có thể được bảo vệ phần nào thông qua cơ chế “grandfathering” – tức là công nhận ngoại lệ đối với tài sản đã lưu hành. Nhưng ông cảnh báo, điểm mấu chốt không phải là “người cũ” mà là “người mới”:

- Bất kỳ dự án **tiền mã hóa** mới nào ra đời tại Mỹ đều sẽ tự động rơi vào lưới quy định chứng khoán

- Gánh nặng tuân thủ, chi phí pháp lý và rủi ro kiện tụng sẽ khiến các nhóm phát triển né thị trường Mỹ

- Đổi mới trong lĩnh vực blockchain, DeFi, token hóa tài sản… có thể dịch chuyển ồ ạt sang châu Âu, châu Á, Trung Đông – những nơi đang xây dựng khung quy định cởi mở hơn

Theo ông, điều này có thể làm “ngạt thở” hệ sinh thái **tiền mã hóa** nội địa, trái ngược hoàn toàn với mục tiêu duy trì vị thế dẫn đầu của Mỹ trong các công nghệ chiến lược.

Dự luật “từ CLARITY Act” hiện đã được Hạ viện Mỹ thông qua trong năm 2025 nhưng đang bị “treo” tại Thượng viện, chưa có bước tiến rõ ràng. Nhà Trắng trước đó được cho là đã đưa ra mốc ngày 1 tháng 3 (giờ địa phương) để các bên liên quan thu hẹp bất đồng, song đến nay chưa xuất hiện một bản thỏa hiệp chính thức nào.

Theo phân tích mà Hoskinson chia sẻ, nút thắt lớn nhất trên chính trường hiện không hẳn là cấu trúc thị trường như ông đề cập, mà nằm ở “phần thưởng cho stablecoin” – tức các cơ chế trả lãi, hoàn tiền hay điểm thưởng gắn với stablecoin.

Khu vực ngân hàng truyền thống đã liên tục cảnh báo rằng, nếu **stablecoin** kèm lãi suất và phần thưởng được triển khai rộng rãi, tiền gửi có thể rời khỏi hệ thống ngân hàng với quy mô lớn. Đây là chủ đề gây tranh cãi mạnh trong vận động hành lang và trở thành chướng ngại chính trong các cuộc thương lượng ở Quốc hội.

Ngay trong ngành **tiền mã hóa**, quan điểm về “từ CLARITY Act” cũng đang chia rẽ.

- Giám đốc điều hành Ripple, Brad Garlinghouse, cho rằng khả năng dự luật được thông qua trước tháng 4 lên tới 90%. Ông nhiều lần lặp lại luận điểm “clarity beats chaos” – “sự rõ ràng tốt hơn hỗn loạn” và nhấn mạnh “đừng để sự hoàn hảo trở thành kẻ thù của tiến bộ”.

- Giám đốc công nghệ Ripple, David Schwartz, cũng chia sẻ trên X (trước đây là Twitter) rằng ông không muốn ủng hộ những gì gây bất lợi cho bên khác, nhưng theo ông, một dự luật chưa hoàn hảo vẫn tốt hơn tình trạng “không có luật nào cả”.

Trái lại, Hoskinson lại nhìn thấy rủi ro của một “luật xấu”. Ông cảnh báo rằng nếu “từ CLARITY Act” được thông qua như hiện tại, đường lối thực thi cứng rắn mà Chủ tịch SEC Gary Gensler bị giới **tiền mã hóa** chỉ trích bấy lâu nay có thể được “khắc vào luật”.

Theo ông, thay vì mang lại “sự rõ ràng” cho thị trường, dự luật có thể:

- Hợp thức hóa và kéo dài môi trường thực thi mang tính trừng phạt đối với dự án **tiền mã hóa**

- Củng cố quyền tự do diễn giải của SEC, làm gia tăng chi phí tuân thủ và bất ổn pháp lý

- Làm cho trạng thái “mơ hồ” mà ngành kêu ca suốt nhiều năm trở thành “mơ hồ có chủ đích và mang tính cấu trúc”

*bình luận: Cuộc tranh luận quanh “từ CLARITY Act” phơi bày mâu thuẫn cốt lõi trong chính sách **tiền mã hóa** của Mỹ: doanh nghiệp cần khung luật rõ ràng để hoạt động, nhưng nếu sự “rõ ràng” đó đi kèm với việc trao thêm quyền cho cơ quan thực thi theo đường lối cứng rắn, rủi ro là đổi mới sẽ rời khỏi Mỹ thay vì nở rộ trong một môi trường an toàn hơn.*

Hiện tại, tương lai của **từ CLARITY Act** vẫn bất định tại Thượng viện, nhưng tranh luận xoay quanh dự luật đã cho thấy một điều: cuộc giằng co giữa nhu cầu “minh bạch hóa” và nỗi lo “hợp pháp hóa đường lối cứng rắn của SEC” sẽ tiếp tục quyết định quỹ đạo phát triển của **thị trường tiền mã hóa** Mỹ trong những năm tới.