Decibel ra mắt mainnet perpetual DEX trên Aptos(APT), kích hoạt điểm thưởng Amps và đặt cược vào mô hình minh bạch on-chain

Decibel chính thức ra mắt mainnet trên hệ sinh thái *Aptos(APT)* với định hướng trở thành sàn giao dịch phi tập trung (DEX) chuyên về *perpetual (hợp đồng tương lai vĩnh viễn)*, đồng thời kích hoạt chương trình điểm thưởng *Amps* ngay trong giai đoạn đầu. Dự án nhấn mạnh lợi thế *“từ on-chain minh bạch”* và *“từ ưu đãi gắn với sử dụng thực tế”* để cạnh tranh trực diện trên thị trường perpetual DEX đang cực kỳ khốc liệt, sau khi ghi nhận khối lượng giao dịch hơn 1 triệu lệnh/ngày ở giai đoạn testnet.

Theo The Defiant đưa tin ngày 26 (giờ địa phương), Decibel – dự án được Aptos Labs ươm tạo – đã công bố ra mắt mainnet cùng mùa 1 của chương trình điểm thưởng Amps. Decibel được xây dựng trên nền tảng layer1 Aptos(APT), trước mắt tập trung vào mảng hợp đồng tương lai vĩnh viễn, sau đó mở rộng sang giao dịch giao ngay (spot) và tài sản thực được mã hóa (RWA). Lộ trình này tương đồng với quãng đường tăng trưởng của các tên tuổi dẫn đầu thị trường như Hyperliquid và Lighter.

Dữ liệu từ nền tảng phân tích DeFiLlama cho thấy, kể từ khi mainnet đi vào hoạt động, Decibel đã xử lý tổng khối lượng giao dịch khoảng 6,4 triệu USD (tương đương khoảng 91,68 tỷ đồng), trong khi tổng giá trị tài sản khóa (TVL) đạt gần 57 triệu USD (khoảng 816,53 tỷ đồng). *bình luận: Với TVL ở ngưỡng vài chục triệu USD ngay giai đoạn khởi động, Decibel đang có điểm xuất phát thanh khoản tương đối tốt so với mặt bằng DEX mới trên các chain non-EVM.*

Trọng tâm công nghệ mà Decibel lựa chọn là mô hình sổ lệnh tập trung *CLOB* thay vì AMM truyền thống. Cấu trúc sổ lệnh với các lệnh giới hạn xếp thành “order book” vốn quen thuộc với giới trader chuyên nghiệp, giúp trải nghiệm giao dịch trên DEX tiệm cận các sàn CEX hơn. Điểm đáng chú ý là *từ engine quản trị rủi ro on-chain* – bao gồm quy trình auto-deleveraging (tự động giảm đòn bẩy) – được Decibel đưa toàn bộ lên blockchain, cho phép người dùng kiểm chứng logic thanh lý trực tiếp qua block explorer. Trong bối cảnh giao dịch perpetual, nơi cơ chế quản lý rủi ro và thanh lý là yếu tố sống còn, việc đẩy *từ minh bạch on-chain* lên thành giá trị cốt lõi là chiến lược nhằm xây dựng niềm tin dài hạn với trader. *bình luận: Đây là hướng đi khác biệt so với nhiều DEX perpetual hiện nay vốn vẫn để phần lớn logic rủi ro ở off-chain matching engine.*

Dù hoạt động trên Aptos(APT), Decibel vẫn nỗ lực giảm rào cản đa chuỗi bằng cách hỗ trợ nạp tài sản từ Ethereum(ETH) và Solana(SOL) thông qua tài khoản X-chain. Cách tiếp cận này nhằm thu hút thanh khoản và người dùng từ các hệ sinh thái lớn sẵn có thay vì chỉ dựa vào dòng vốn nội bộ trên Aptos. Theo tài liệu mà Decibel chia sẻ với The Defiant, giai đoạn testnet của dự án ghi nhận hơn 130.000 người dùng hoạt động hằng ngày (DAU), với “trên 1 triệu lệnh giao dịch mỗi ngày”. *bình luận: Con số testnet thường bị thổi phồng bởi incentive, nhưng vẫn cho thấy mức độ quan tâm đáng kể, nhất là với một DEX trên hệ sinh thái còn khá mới như Aptos.*

Bối cảnh chung cũng đang ủng hộ làn sóng *từ perpetual DEX*. Theo số liệu thị trường, riêng trong tháng 2, khối lượng giao dịch perpetual trên các DEX đạt khoảng 730 tỷ USD, gần tương đương tổng giao dịch của cả năm 2023. Mặc dù từ đỉnh 1.370 tỷ USD vào tháng 10 năm ngoái, hoạt động giao dịch có dấu hiệu “hạ nhiệt”, nhưng mảng perpetual vẫn được xem là động lực lưu lượng cốt lõi trong DeFi. *bình luận: Sự trỗi dậy của perpetual DEX là hệ quả trực tiếp từ tâm lý “không muốn CEX risk” sau các cú sốc như FTX, khiến mô hình giao dịch phái sinh on-chain ngày càng hấp dẫn.*

Brylee Whatley (Brylee Whatley), Giám đốc Quỹ Decibel Foundation, nhấn mạnh với The Defiant rằng dự án đang đầu tư mạnh để căn chỉnh *từ incentive với hành vi sử dụng thực*. Bà cho biết mùa 1 của chương trình điểm Amps được thiết kế để “thưởng trực tiếp cho hoạt động giao dịch thực sự”, thay vì chỉ ưu tiên volume ảo. Tuy vậy, Whatley khẳng định *từ ưu đãi chỉ là cánh cửa ban đầu*: “Điều giữ chân trader lâu dài là *từ niềm tin* vào hệ thống giao dịch. Hạ tầng, cách tiếp cận rủi ro và logic thanh lý của Decibel đều minh bạch, để những trader nghiêm túc có thể tự tin đưa vốn thực vào hoạt động”. *bình luận: Đây là cách định vị quen thuộc với các DEX thế hệ mới – dùng điểm thưởng làm “mồi” nhưng muốn xây dựng lợi thế cạnh tranh dài hạn từ độ tin cậy và trải nghiệm giao dịch.*

Không dừng ở perpetual, Decibel còn hướng đến mảng *từ RWA được mã hóa* – một trong những chiến trường nóng nhất hiện nay giữa DeFi và tài chính truyền thống. Thực tế, nhiều DEX đã tuyên bố hỗ trợ giao dịch cổ phiếu, hàng hóa dạng token, nhưng các mô hình duy trì được thanh khoản và hiệu suất ổn định vẫn khá hiếm, chủ yếu là HyperUnit với TradeXYZ, Lighter với sản phẩm “cổ phiếu Hàn Quốc token hóa” hay Ostium. Whatley cho rằng Aptos(APT) đã chứng minh được năng lực ở mảng RWA và sở hữu lợi thế go-to-market toàn cầu, qua đó tạo nền tảng để Decibel tham gia sâu hơn vào thị trường này.

Bà gợi mở viễn cảnh sử dụng *từ tài sản RWA token hóa làm tài sản thế chấp*: “Hãy hình dung việc dùng trái phiếu chính phủ, cổ phiếu, hàng hóa đã token hóa để ký quỹ cho giao dịch perpetual, hoặc dùng danh mục crypto hiện có làm tài sản thế chấp cho các vị thế cổ phiếu. Mức độ hiệu quả vốn giao cắt giữa nhiều loại tài sản như vậy là điều mà môi giới truyền thống không thể cung cấp, và cũng chưa DEX nào làm được ở quy mô lớn”. *bình luận: Nếu thực sự triển khai được cơ chế cross-collateral đa tài sản như mô tả, Decibel có thể mở ra một lớp sản phẩm phái sinh mới, kết nối sâu giữa thị trường tài chính truyền thống và DeFi.*

Tương lai của Decibel sẽ phụ thuộc vào việc liệu mô hình *từ minh bạch on-chain* kết hợp với trải nghiệm giao dịch CLOB có đủ sức hút để kéo thanh khoản về Aptos(APT) hay không, và liệu chương trình điểm thưởng *từ Amps* có thể chuyển đổi làn sóng người dùng “săn incentive” thành khối lượng giao dịch bền vững. Trong cuộc đua perpetual DEX đang ngày càng đông đúc, khả năng biến *từ minh bạch* thành *từ niềm tin thực tế của trader* sẽ là thước đo then chốt cho vị thế của Decibel trong hệ sinh thái DeFi.