Nhà hoạt động Iran: Chính quyền Tehran đặt quyền lực và tôn giáo trên tự do của người dân

Một nhà hoạt động người Iran hiện đang sống lưu vong tại Mỹ đã lên tiếng chỉ trích mạnh mẽ chính quyền Tehran, cáo buộc chế độ Cộng hòa Hồi giáo đặt "quyền lực" và "giáo lý Hồi giáo" cao hơn cuộc sống và tự do của người dân Iran. Theo bài phỏng vấn của nhật báo JoongAng Ilbo công bố ngày 24, nữ tiến sĩ Sana Ebrahimi, hiện học tại khoa kỹ sư máy tính thuộc Đại học Illinois tại Chicago (Mỹ), là một trong những tiếng nói tiêu biểu phản đối chính sách đàn áp của chính quyền tại quê nhà.

Theo Ebrahimi, từ năm 2019 bà đã phải rời Iran vì bị đe dọa sau các phát biểu phê phán chính quyền. Kể từ đó, bà sử dụng mạng xã hội như Twitter để truyền tải tới thế giới hình ảnh và sự thật về các cuộc biểu tình, bạo lực, cũng như vi phạm nhân quyền xảy ra tại Iran.

Chế độ độc tài đội lốt Hồi giáo: Ưu tiên xuất khẩu tư tưởng hơn phục vụ dân sinh

Ebrahimi cho rằng nhà nước Iran hiện nay hoạt động theo kiểu “chế độ toàn trị”, mà trong đó, việc lan truyền giáo lý Hồi giáo và duy trì quyền lực quan trọng hơn nhiều so với nâng cao phúc lợi cho người dân. Theo bà, lực lượng cầm quyền xoay quanh lãnh tụ tối cao Ali Khamenei đang muốn khẳng định vai trò giáo chủ của mình trong thế giới Hồi giáo, dù phần lớn cộng đồng này theo hệ phái Sunni, trong khi Iran là trung tâm của hệ phái Shia — điều tạo ra rào cản lớn về mặt ảnh hưởng.

Hơn nữa, dù ban đầu tuyên ngôn mạnh mẽ về “chống đế quốc” và “tự chủ dân tộc”, Iran hiện đang ngày càng gắn bó sâu sắc với Nga và Trung Quốc. “Chính quyền lấy lý do bảo vệ chủ quyền quốc gia”, Ebrahimi nói, “nhưng thực tế là ngày càng lệ thuộc hai nước này để tồn tại”.

“Kỳ thị giới tính” và phá hoại dân chủ

Đáng chú ý, Ebrahimi đặc biệt nhấn mạnh việc nhà nước Iran thực hành một hình thức gọi là “chủ nghĩa phân biệt giới tính kiểu apartheid”. Bà khẳng định rằng phụ nữ ở đây bị xem là công dân hạng hai — không có quyền quyết định hôn nhân của bản thân, trong nhiều trường hợp thậm chí cần sự cho phép của các giáo sĩ hoặc người cha.

“Chính quyền Iran không thể cung cấp đủ điện, nước cho người dân, nhưng lại tập trung vào việc củng cố quyền lực chính trị của mình”, bà nói thêm. “Ngay cả bầu cử, vốn là nền tảng của dân chủ, cũng bị thao túng bởi một nhóm nhỏ do lãnh đạo tối cao chỉ định sẵn”.

Kiểm soát thông tin và truyền thông thao túng nhận thức

Để ngăn chặn sự lan rộng của phong trào phản kháng, Iran thường xuyên tiến hành kiểm duyệt hoặc cắt internet. Theo Ebrahimi, động thái này nhằm ngăn việc các video hoặc thông tin về hành động đàn áp lan truyền ra bên ngoài. “Họ muốn kiểm soát câu chuyện, để thế giới bên ngoài chỉ nhìn thấy phiên bản họ cho phép”, bà khẳng định.

Song song, chính quyền cũng sử dụng các phương tiện truyền thông nhà nước để gieo rắc hoang mang, làm suy yếu tinh thần đấu tranh của người dân. Theo Ebrahimi, thậm chí tại Mỹ cũng xuất hiện các tổ chức như NIAC (National Iranian American Council) mà bà cho là đã đóng vai trò không nhỏ trong việc xây dựng hình ảnh thuận lợi cho chính quyền Tehran trong mắt phương Tây.

Tuyên truyền quốc tế qua môi trường học thuật

Không chỉ trong nước, theo Ebrahimi, chính quyền Iran còn mở rộng ảnh hưởng ra nước ngoài qua những con đường khó ngờ — chẳng hạn như các chương trình nghiên cứu Hồi giáo tại một số trường đại học ở Trung Đông và phương Tây. “Một phần nguồn tài trợ chảy thông qua Qatar đến các dự án học thuật nhằm mục đích tuyên truyền cho chính quyền”, bà tố cáo, cho biết phương pháp này không khác gì các chiến dịch ảnh hưởng ngoại quốc kiểu KGB từng được Liên Xô sử dụng.

Theo bà, Iran không chỉ là một chính quyền "độc tài", mà thậm chí có thể được phân loại là một tổ chức có hành vi khủng bố. “Họ không chỉ đàn áp trong nước, mà còn xuất khẩu chủ nghĩa cực đoan và khủng bố ra các quốc gia như Mỹ và châu Âu”, bà nói.

Giới trẻ Iran tiếp tục nuôi hi vọng về “một Iran tự do”

Mặc dù tình hình trong nước đầy u ám, Ebrahimi vẫn đặt nhiều hy vọng vào thế hệ trẻ Iran. Bà cho rằng giới trẻ đang ngày càng khao khát tự do, dân chủ và tiếp cận giá trị phương Tây. “Ngay cả khi học đại học trong nước, hơn 90% sinh viên tốt nghiệp đều tìm cách ra nước ngoài sinh sống để tránh bị chế độ kiểm soát”, bà chia sẻ từ kinh nghiệm tại trường của mình.

Ebrahimi tin rằng nếu chế độ hiện tại sụp đổ, nó sẽ không chỉ mang lại tự do cho người Iran mà còn làm suy yếu mạng lưới cực đoan đang lan rộng ở Trung Đông. “Một nước Iran tự do có thể trở thành bước ngoặt phá vỡ hệ tư tưởng Hồi giáo cực đoan vốn đang lan tràn toàn cầu”, bà khẳng định.

Cuối cùng, bà gửi gắm niềm tin vào tương lai: “Người dân chúng tôi sẵn sàng mạnh dạn tranh đấu vì dân chủ và tự do. Tôi tin rằng đến năm 2026, chính quyền hiện nay sẽ suy yếu đáng kể, và khi đó, Iran có thể thực sự phục hồi”.