Brazil hoãn tham vấn áp thuế IOF lên giao dịch stablecoin, thị trường tiền mã hóa đứng trước ngã rẽ pháp lý

Tân Bộ trưởng Tài chính Brazil trì hoãn tham vấn công chúng về thuế IOF với giao dịch tiền mã hóa

Theo Reuters đưa tin ngày 20 tháng 3 (giờ địa phương), tân Bộ trưởng Tài chính Brazil Dario Durigan nhiều khả năng sẽ trì hoãn quá trình “tham vấn ý kiến công chúng” liên quan đến kế hoạch áp thuế giao dịch tài chính IOF(Imposto sobre Operações Financeiras) đối với một số **“giao dịch tiền mã hóa”**, đặc biệt là **“giao dịch stablecoin”**. Động thái này được hiểu là nỗ lực tránh va chạm không cần thiết với quốc hội trong năm bầu cử, đồng thời ưu tiên các chính sách vi mô ít nhạy cảm hơn về chính trị và kinh tế.

Durigan vừa nhậm chức Bộ trưởng Tài chính ngày 20 tháng 3 sau khi người tiền nhiệm Fernando Haddad từ chức để tranh cử Thống đốc bang São Paulo. Theo nguồn tin của Reuters, ông Durigan đã “nghiêng về” phương án kéo giãn tiến độ xử lý hồ sơ liên quan đến tiền mã hóa và IOF, thay vì đẩy nhanh quy trình trong bối cảnh thị trường và giới lập pháp đều đang quan sát sát sao.

Trọng tâm của quá trình tham vấn bị hoãn là một “dự thảo sắc lệnh tổng thống” liên quan đến việc phân loại lại một phần **“giao dịch tiền mã hóa”** như **“giao dịch ngoại hối”**. Khi được xếp vào nhóm ngoại hối, các giao dịch này sẽ tự động rơi vào khung chịu thuế IOF thay vì được coi là giao dịch tài sản số thông thường. Theo đánh giá từ giới quan sát, thay đổi về phân loại như vậy có thể kéo theo bước ngoặt về khung pháp lý, nghĩa vụ thuế và chi phí giao dịch trên thị trường **“tiền mã hóa”** Brazil.

Hiện nay, mức thuế IOF đối với giao dịch ngoại hối tại Brazil khá rộng và phụ thuộc vào mục đích sử dụng:

* Một số dòng vốn chảy vào từ nước ngoài có thể chỉ chịu thuế 0,38%.

* Các giao dịch mua sắm ở nước ngoài, chuyển tiền ra nước ngoài hoặc chi tiêu bằng thẻ ở nước ngoài có thể chịu thuế lên tới 3,5%.

* Chuyển tiền ra nước ngoài với mục đích đầu tư đang được nhắc đến với mức 1,1%.

Nếu một số **“giao dịch stablecoin”** hoặc **“giao dịch tiền mã hóa”** khác bị phân loại là giao dịch ngoại hối, gánh nặng thuế sẽ thay đổi tùy “mục đích” và “tính chất” giao dịch. Điều này có thể buộc các sàn giao dịch, công ty fintech và nhà đầu tư phải điều chỉnh lại cấu trúc chi phí, mô hình kinh doanh và chiến lược sử dụng stablecoin trong thanh toán, chuyển tiền hay đầu tư xuyên biên giới.

"bình luận" Việc áp IOF theo khung ngoại hối lên stablecoin không chỉ là câu chuyện tăng chi phí; nó có thể làm giảm đáng kể tính hấp dẫn của stablecoin như một công cụ chuyển tiền nhanh, rẻ trong khu vực Mỹ Latinh.

Sự phản đối từ ngành **tiền mã hóa** Brazil đã sớm bộc lộ. Một loạt hiệp hội lớn gồm ABcripto, ABFintechs, Abracam, ABToken và Zetta đã ra tuyên bố chung, cho rằng việc áp thuế IOF lên **“giao dịch stablecoin”** là trái với Hiến pháp Brazil và Luật tài sản ảo năm 2022 (Virtual Assets Law). Các tổ chức này cho biết họ đại diện cho hơn 850 doanh nghiệp đang hoạt động trong các mảng tài chính số, fintech, thanh toán và tài sản ảo.

Lập luận của các hiệp hội khá rõ ràng: stablecoin không phải là “tiền pháp định”, do đó cơ quan hành pháp không thể chỉ bằng cách diễn giải hành chính hoặc ban hành một sắc lệnh tổng thống mà biến stablecoin thành một dạng “tài sản ngoại hối”. Họ cảnh báo, trong bối cảnh stablecoin ngày càng được dùng cho thanh toán, chuyển tiền, bù trừ giao dịch và các hoạt động tài chính số, việc áp khung thuế và quy định ngoại hối lên **“giao dịch stablecoin”** có thể làm méo mó cả “thực tế thị trường” lẫn “cấu trúc pháp lý” hiện hành.

"bình luận" Điểm mấu chốt ở đây là *tư cách pháp lý* của stablecoin: nếu bị đẩy sang khung ngoại hối, toàn bộ cơ sở xây dựng Luật tài sản ảo 2022 về phân loại, cấp phép và giám sát có nguy cơ bị chồng chéo, thậm chí xung đột.

Cuộc tranh luận quanh IOF và **“giao dịch tiền mã hóa”** thực ra bùng lên từ tháng 2, sau khi Ngân hàng Trung ương Brazil đưa ra phân loại mới cho một phần hoạt động trên thị trường crypto, đặc biệt là stablecoin, theo hướng có thể đưa chúng vào phạm vi điều chỉnh của quy định ngoại hối. Động thái này được xem là bàn đạp pháp lý cho Bộ Tài chính và cơ quan thuế trong việc xem xét liệu có thể mở rộng phạm vi áp dụng IOF sang một số **“giao dịch stablecoin”** hay không.

Song song với câu chuyện crypto, Reuters cũng cho biết Bộ Tài chính Brazil đang cân nhắc hoãn cả kế hoạch cắt giảm ưu đãi thuế cho một số loại chứng khoán đầu tư. Giới phân tích tại Brazil nhận định, ngay từ khi nhậm chức, Bộ trưởng Dario Durigan đã phát tín hiệu sẽ ưu tiên các biện pháp “vi mô” ít tác động trực tiếp đến tăng trưởng, lạm phát và tâm lý nhà đầu tư, thay vì một chương trình “bình thường hóa thuế khóa” mạnh tay trong năm bầu cử.

Tuy nhiên, việc trì hoãn tham vấn không đồng nghĩa với việc tranh luận về IOF và **“giao dịch tiền mã hóa”** sẽ biến mất. Do đây là vấn đề nằm ở giao điểm giữa phân loại của Ngân hàng Trung ương và thẩm quyền đánh thuế của cơ quan thuế, kịch bản hợp lý là hồ sơ sẽ quay lại dưới dạng dự luật, hoặc một phiên bản điều chỉnh, thu hẹp phạm vi áp thuế đối với stablecoin trong tương lai.

"bình luận" Với nhà đầu tư và doanh nghiệp, giai đoạn “treo” quy định hiện nay tạo ra khoảng trống không chắc chắn, nhưng cũng là thời gian để các bên vận động, đề xuất khung thuế và phân loại phù hợp hơn với đặc thù tài sản số.

Về dài hạn, **“thị trường tiền mã hóa Brazil”** đang đứng trước một ngã rẽ quan trọng. Tùy vào việc stablecoin được “định danh” và IOF được “thiết kế” như thế nào, chi phí giao dịch, mức độ cạnh tranh của sàn trong nước, lẫn mô hình kinh doanh xoay quanh chuyển tiền và thanh toán bằng stablecoin có thể thay đổi đáng kể. Nếu Brazil chọn cách áp IOF chặt chẽ theo khung ngoại hối, thị trường có thể chứng kiến sự dịch chuyển khối lượng giao dịch sang các nền tảng nước ngoài ít bị ràng buộc hơn. Ngược lại, nếu xây dựng được cơ chế thuế riêng phù hợp cho **“giao dịch stablecoin”** trong khung Luật tài sản ảo 2022, Brazil có cơ hội duy trì vị thế là một trong những thị trường **tiền mã hóa** phát triển nhanh nhất khu vực, đồng thời vẫn bảo đảm được nguồn thu thuế và an toàn hệ thống tài chính.