10,2 nghìn tỷ USD thanh toán stablecoin, phí gas Ethereum(ETH) và Solana(SOL) vẫn không biến mất

Thanh toán bằng stablecoin đã đạt quy mô 10,2 nghìn tỷ USD tính theo dữ liệu điều chỉnh trong 12 tháng gần nhất, nhưng phí giao dịch trên mạng Ethereum(ETH) và Solana(SOL) vẫn được thanh toán bằng token gốc của từng mạng. Trải nghiệm người dùng có thể thay đổi khi ví không còn hiển thị số dư ETH hay SOL, nhưng bên phải trả phí gas thì không hề biến mất.

CryptoSlate cho biết các ứng dụng stablecoin có thể ẩn token gốc khỏi màn hình người dùng, nhưng không thể loại bỏ chi phí gas. Theo trang này, vấn đề không nằm ở việc nhu cầu đối với ETH và SOL có biến mất hay không, mà là nhu cầu vốn hiển thị trước người dùng cá nhân đang dịch chuyển sang phía nhà vận hành ứng dụng và bên cung cấp hạ tầng.

Theo bảng phân tích on-chain do Visa và Allium Labs vận hành, khối lượng giao dịch stablecoin toàn cầu tính theo dữ liệu điều chỉnh 12 tháng gần nhất đạt 10,2 nghìn tỷ USD, trong khi tổng khối lượng giao dịch đạt 51 nghìn tỷ USD. Khi phạm vi sử dụng stablecoin như một phương tiện thanh toán bằng USD mở rộng, các ứng dụng có xu hướng mang lại trải nghiệm gần giống thanh toán bằng thẻ cho người dùng.

Trong quá trình này, số dư ETH và SOL có thể biến mất khỏi giao diện người dùng. Tuy nhiên, cách mạng lưới xử lý không gian khối và chi phí xác thực giao dịch thì không hề mất đi. Chỉ là ứng dụng thanh toán sẽ đứng ra trả phí thay, hoặc thu phí bằng một token khác.

Cấu trúc ERC-4337 của Ethereum(ETH) là ví dụ tiêu biểu. Tài liệu ERC-4337 giải thích rằng paymaster có thể trả chi phí giao dịch thay cho người dùng, đồng thời cho phép người dùng trả phí bằng token ERC-20. Dù vậy, paymaster vẫn phải duy trì đủ số dư ETH ký quỹ tại EntryPoint.

Tài liệu CDP Paymaster của Coinbase(COIN) cũng trình bày cấu trúc tương tự. Người dùng có thể trả phí gas bằng USD Coin(USDC) hoặc token khác, nhưng paymaster vẫn phải thanh toán phí gas thực tế trên mạng bằng ETH. Với người dùng, trải nghiệm giống như giao dịch miễn phí gas, nhưng với bên vận hành hạ tầng, đây vẫn là bài toán quản lý số dư ETH.

Solana(SOL) cũng đi theo hướng tương tự. Tài liệu chính thức của Solana(SOL) nêu rõ mọi giao dịch trên mạng đều cần SOL để trả phí. Về nguyên tắc, bên trả phí là người ký tên đầu tiên, nhưng nếu chỉ định một tài khoản riêng làm fee payer, một sponsor có thể đứng ra trả phí thay.

Cùng tài liệu này giới thiệu Kora là dịch vụ trừu tượng hóa phí gas dùng cho môi trường sản xuất, cho phép người dùng giao dịch mà không cần nắm giữ SOL và trả phí bằng USD Coin(USDC) hay token khác. Tuy vậy, đơn vị thanh toán phí ở cấp giao thức vẫn là SOL.

Trừu tượng hóa phí gas không phải công nghệ xóa bỏ phí, mà là cách tái bố trí phí để người dùng không nhìn thấy. Người dùng có thể sử dụng dịch vụ mà không cần mua hay nắm giữ riêng token gốc. Đổi lại, nhà vận hành ứng dụng, sponsor và paymaster phải quản lý số dư token, hạn mức, cùng chi phí phát sinh từ các giao dịch thất bại.

Các cuộc thảo luận trong giới lập trình viên cũng đang hướng tới việc giảm gánh nặng nắm giữ token cho người dùng. Đề xuất sRFC 34 trên diễn đàn lập trình viên Solana(SOL) hướng tới một API relayer chuẩn, giúp người dùng không cần trực tiếp nắm giữ SOL. Trên Ethereum Magicians, giới lập trình viên cũng đang thảo luận về kiến trúc relayer tổng quát ERC-8249.

Điều này cho thấy cấu trúc thị trường thanh toán blockchain đang thay đổi. Trước đây, người dùng buộc phải nạp token gốc vào ví mới thực hiện được giao dịch. Trong thời gian tới, mô hình ứng dụng tự gánh phí hoặc thu phí bằng stablecoin rồi quy đổi ra ETH và SOL ở phía sau có thể được áp dụng rộng rãi hơn.

Dù vậy, khó có thể khẳng định nhu cầu đối với token gốc sẽ biến mất hoàn toàn. Chừng nào mạng lưới còn yêu cầu thanh toán phí bằng ETH và SOL, nhà vận hành ứng dụng cùng bên cung cấp hạ tầng vẫn phải duy trì số dư, quản lý biến động giá và xử lý các yêu cầu giao dịch bất thường. Mức độ nhu cầu ETH và SOL tổng thể sẽ tăng hay giảm ra sao hiện vẫn chưa được đo lường cụ thể.

Vấn đề này cũng liên quan tới yêu cầu trước đó rằng ví và hạ tầng cần cập nhật theo quy tắc phí mới để duy trì trải nghiệm người dùng liền mạch. Giao diện phía người dùng có thể trở nên đơn giản hơn, nhưng lớp vận hành phụ trách tính toán và thanh toán phí lại phức tạp hơn.

Với người dùng tại Việt Nam, đây không chỉ là một cuộc tranh luận kỹ thuật đơn thuần. Khi trải nghiệm sử dụng stablecoin trong chuyển tiền quốc tế, DeFi hay các ứng dụng thanh toán ngày càng thuận tiện hơn, người dùng có thể sử dụng dịch vụ mà không cần trực tiếp nắm giữ ETH hay SOL. Chi phí khi đó sẽ được chuyển vào phí dịch vụ, cơ chế quy đổi và chính sách vận hành của từng ứng dụng.

Tựu trung, khi quy mô thanh toán bằng stablecoin càng mở rộng, vai trò của ETH và SOL càng dịch chuyển ra khỏi ví người dùng. Chúng có thể biến mất khỏi màn hình hiển thị, nhưng chức năng làm đơn vị thanh toán phí mạng vẫn tồn tại bên trong các tài khoản paymaster, sponsor và hạ tầng vận hành.