SEC bật đèn xanh cho Nasdaq thí điểm chứng khoán token hóa, mở đường đưa thị trường chứng khoán Mỹ lên blockchain

Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ **“SEC”** vừa chấp thuận đề xuất của sàn **“Nasdaq”** về việc cho phép giao dịch **“chứng khoán token hóa”**. Động thái này mở cánh cửa đầu tiên để công nghệ **“blockchain”** được tích hợp sâu vào hạ tầng thị trường chứng khoán Mỹ, qua đó được kỳ vọng sẽ thúc đẩy mạnh mẽ cuộc đua **“token hóa tài sản truyền thống”** như cổ phiếu và trái phiếu.

Theo Reuters đưa tin ngày 18 (giờ địa phương), SEC đã thông qua đề xuất sửa đổi quy định do Nasdaq nộp, cho phép một số loại chứng khoán được giao dịch dưới dạng **“token hóa”**. Về bản chất, token hóa là việc chuyển các quyền sở hữu với tài sản thực như cổ phiếu, trái phiếu sang dạng token trên **“blockchain”**, từ đó giao dịch và thanh toán bằng hạ tầng sổ cái phân tán thay vì chỉ dựa vào hệ thống ghi sổ truyền thống.

Nasdaq đã gửi hồ sơ xin phép lên cơ quan quản lý từ tháng 9 năm ngoái. Với quyết định vừa được chấp thuận, một số thành viên đủ điều kiện của sàn này có thể lựa chọn sử dụng token trên **“blockchain”** để thanh toán giao dịch, thay vì chỉ dùng cơ chế ghi sổ (book-entry) trong hệ thống tập trung như trước. Nói cách khác, với cùng một cổ phiếu, nhà đầu tư sẽ có thêm lựa chọn về cách thức ghi nhận và thanh toán, trong khi bản chất tài sản không thay đổi.

Theo Bloomberg đưa tin ngày 18 (giờ địa phương), cấu trúc token hóa của Nasdaq được thiết kế gắn liền với chương trình thử nghiệm (pilot) do Công ty Lưu ký Ủy thác Lưu ký (Depository Trust Company, DTC) triển khai. DTC hiện là hạ tầng trụ cột cho lưu ký, bù trừ và thanh toán chứng khoán tại Mỹ.

Trong mô hình mới, việc bù trừ và thanh toán cho giao dịch **“chứng khoán token hóa”** vẫn do DTC đảm trách. Điều này đồng nghĩa với việc, từ góc nhìn của các tổ chức tham gia thị trường, token hóa không tạo ra một “thị trường song song” hoàn toàn mới, mà là lớp công nghệ **“blockchain”** được gắn thêm lên trên hệ thống sẵn có.

SEC cho biết cấu trúc này đáp ứng các tiêu chuẩn bảo vệ nhà đầu tư hiện hành. Cơ quan quản lý nhấn mạnh những cơ chế then chốt như giám sát thị trường (market surveillance), báo cáo dữ liệu giao dịch (data reporting) và thời hạn thanh toán (settlement timelines) vẫn được duy trì nguyên vẹn trong khung token hóa. Đây là các yếu tố quan trọng giúp SEC tin rằng mô hình **“chứng khoán token hóa”** trên nền hạ tầng Nasdaq – DTC không làm suy yếu kỷ luật và tính minh bạch của thị trường.

Ở cấp độ giao dịch, **“cổ phiếu token hóa”** sẽ cùng nằm trên chung một sổ lệnh (order book) với cổ phiếu truyền thống, được yết giá và khớp lệnh ở cùng một mức giá. Mã giao dịch (ticker) và mã định danh chứng khoán CUSIP cũng được giữ nguyên, các quyền lợi cổ đông không có gì khác biệt.

Do đó, từ phía nhà đầu tư, đây không phải là một “loại cổ phiếu mới” mà là cùng một cổ phiếu, nhưng có thêm lựa chọn về hạ tầng ghi nhận quyền sở hữu và cơ chế thanh toán. **bình luận**: Cách thiết kế này cho thấy Mỹ đang cố gắng “nâng cấp” hạ tầng thị trường chứng khoán bằng **“blockchain”** theo hướng tiến hóa dần dần, thay vì tạo ra một thị trường tài sản số tách biệt hoàn toàn.

Trong vài năm gần đây, **“token hóa tài sản truyền thống”** được đánh giá là một trong những mảng tăng trưởng nhanh nhất trong lĩnh vực **“tài sản số”**. Do token được gắn với tài sản thực và nằm trong khung pháp lý tài chính hiện hữu, các nhà phát triển kỳ vọng mô hình này có thể kết hợp ưu điểm của thị trường truyền thống (khuôn khổ pháp lý, giám sát, tính ổn định) với các lợi thế của **“blockchain”** như tốc độ thanh toán gần như tức thì và khả năng giao dịch 24/7.

Theo CoinDesk đưa tin ngày 20 tháng 1 năm 2024 (giờ địa phương), Nasdaq gần đây cho biết đang xây dựng một khung hạ tầng cho phép các công ty niêm yết phát hành phiên bản cổ phiếu dựa trên **“blockchain”** của riêng mình. Đồng thời, sàn này cũng đang hợp tác với sàn tiền mã hóa Kraken để nghiên cứu phương án phân phối **“cổ phiếu token hóa”** ra thị trường quốc tế.

Ở phía đối thủ, công ty vận hành Sở Giao dịch Chứng khoán New York, Intercontinental Exchange(ICE), đã rót vốn vào sàn tiền mã hóa OKX và từng công bố kế hoạch ra mắt các sản phẩm mới xoay quanh **“cổ phiếu token hóa”** và hợp đồng tương lai tiền mã hóa. Điều này cho thấy các ông lớn hạ tầng thị trường Mỹ đang bước vào giai đoạn cạnh tranh quyết liệt trong cuộc chơi **“token hóa”**.

Giới phân tích nhận định, với việc SEC bật đèn xanh cho kế hoạch của Nasdaq, thảo luận về việc “đưa thị trường chứng khoán lên **“blockchain”**” đang chuyển từ giai đoạn ý tưởng và thử nghiệm sang giai đoạn chứng minh thực tế ở quy mô lớn hơn.

Tuy vậy, họ cũng cảnh báo rằng câu hỏi then chốt không chỉ là **“token hóa”** giúp giao dịch nhanh, tiện và mở cửa 24/7 đến đâu, mà còn là cơ chế tuân thủ quy định và bảo vệ nhà đầu tư sẽ vận hành như thế nào trong một môi trường mới. Đây được xem là yếu tố quyết định tốc độ và mức độ phổ biến của **“chứng khoán token hóa”** trong hệ thống tài chính Mỹ cũng như toàn cầu.