Vanity Fair ví tiền mã hóa như “tôn giáo đắt nhất thế giới”, cộng đồng Bitcoin(BTC), Ethereum(ETH) phản pháo vì bị bóp méo hình ảnh

Theo Vanity Fair đưa tin ngày 15 tháng 3 (giờ địa phương), tạp chí này đã ví *từ tiền mã hóa* với “tôn giáo đắt đỏ nhất thế giới” và mô tả cộng đồng ủng hộ như một nhóm “cuồng tín”, khiến cộng đồng *từ Bitcoin(BTC)* và *từ Ethereum(ETH)* phản ứng dữ dội. Nhiều ý kiến cho rằng bài viết này hoàn toàn lệch khỏi thực tế thị trường, nhất là khi *từ Bitcoin(BTC)* vẫn đang dao động quanh vùng 73.000 USD.

Trong bài viết có tiêu đề tạm dịch “Những tín đồ đích thực của crypto”, Vanity Fair tập trung khắc họa các nhà đầu tư đời đầu và người tham gia thị trường như những nhân vật khoa trương, sống trong thế giới xa xỉ và phi thực tế. Ngay trên bìa, tạp chí gọi *từ tiền mã hóa* là “tôn giáo đắt nhất thế giới”, đồng thời tạo hình các nhân vật giống một tầng lớp tinh hoa đã suy tàn. Toàn bộ bài báo xoay quanh hình ảnh cộng đồng crypto như một nhóm chỉ biết chạy theo tiêu dùng hào nhoáng, lối sống phô trương và văn hóa “chơi ngông”.

*bình luận*: Cách xây dựng hình tượng này ăn khớp với định kiến lâu năm về crypto trên truyền thông truyền thống: tập trung vào sự dị biệt, gây sốc, thay vì bức tranh kỹ thuật và hạ tầng đang vận hành phía sau.

Nhiều người trong ngành cho rằng bài viết đã tái sản xuất đúng kiểu “hình ảnh méo mó” về *từ tiền mã hóa* mà đồng sáng lập *từ Ethereum(ETH)*, nhà phát triển Vitalik Buterin, từ lâu luôn cảnh báo. Những nhân vật như doanh nhân Michael Novogratz của Galaxy Digital cũng bị dựng thành các “nhân vật kịch tính”, thiên về giải trí, khiến khoảng cách với thực tế hoạt động kinh doanh và phát triển công nghệ ngày càng lớn.

Theo phản ánh từ cộng đồng trên X (trước đây là Twitter), vấn đề không chỉ nằm ở nội dung chế giễu, mà còn ở việc Vanity Fair gần như bỏ qua những người đang trực tiếp xây dựng giao thức, phát triển hạ tầng on-chain và duy trì các nền tảng cốt lõi. Đáng chú ý, Dennison Bertram – nhà sáng lập nền tảng quản trị DAO Tally – cho rằng bài báo đã gom toàn bộ thị trường vào chung một “văn hóa degen”, nhìn *từ tiền mã hóa* chỉ qua lăng kính đầu cơ, meme và hành vi cực đoan.

Bertram nhấn mạnh, truyền thông dòng chính có xu hướng chỉ soi chiếu vào vài gương mặt nổi bật, gây tranh cãi, thay vì giới thiệu các nhà phát triển giao thức, đội ngũ xây dựng layer nền tảng hay những người đang giữ cho các mạng lưới, testnet và hệ thống quản trị vận hành ổn định. Theo ông, phần “chán nhưng quan trọng” như kỹ thuật, quản trị, bảo mật, bảo trì hạ tầng lại chính là lõi giá trị *từ hệ sinh thái tiền mã hóa*, nhưng đã bị bài báo xóa khỏi khung hình.

Xuất thân là nhiếp ảnh gia thời trang, Bertram cũng phê bình phần hình ảnh trong bài viết của Vanity Fair là “một màn dàn dựng để chế giễu”. Ông cho rằng vấn đề không chỉ là câu chữ, mà là cách kết hợp hình ảnh, ánh sáng, tạo dáng và câu chuyện, tạo nên một “khung diễn giải” (framing) cố ý biến cộng đồng crypto thành một đối tượng để cười cợt.

Trong khi đó, thực tế hoạt động của *từ thị trường tiền mã hóa* lại cho thấy một bức tranh khác. Bất chấp những khung mô tả về “sự suy tàn”, các mảng như tài chính phi tập trung (DeFi), DAO, giải pháp mở rộng *từ layer2* trên các blockchain lớn vẫn tiếp tục phát triển. Khối tài sản on-chain đang được khóa trong các giao thức DeFi vẫn duy trì ở quy mô hàng chục đến hàng trăm tỷ USD, tùy từng giai đoạn thị trường. Trên mặt bằng giá, *từ Bitcoin(BTC)* vẫn giữ vùng 70.000 USD, phản ánh nguồn cầu đáng kể từ cả nhà đầu tư cá nhân lẫn tổ chức.

Không chỉ *từ Bitcoin(BTC)*, các hệ sinh thái xoay quanh *từ Ethereum(ETH)*, Solana(SOL) và những mạng lưới hợp đồng thông minh khác tiếp tục thu hút đội ngũ lập trình viên, nhà sáng lập và quỹ đầu tư mạo hiểm. Số lượng ứng dụng phi tập trung (dApp), giao thức thanh khoản, nền tảng cho vay thế chấp tài sản số, cũng như các DAO quản trị cộng đồng vẫn tăng, dù tốc độ có thể biến động theo chu kỳ thị trường.

*bình luận*: Mâu thuẫn giữa hình ảnh “thị trường suy tàn, đầy lừa đảo” và thực tế “hệ thống kỹ thuật vẫn vận hành, mã nguồn vẫn được viết mỗi ngày” cho thấy khoảng cách lớn giữa góc nhìn truyền thông giải trí với góc nhìn kỹ thuật – tài chính của người trong cuộc.

Tranh luận xung quanh bài viết của Vanity Fair vì thế chạm tới câu hỏi rộng hơn: hiện tại chúng ta đang định nghĩa *từ tiền mã hóa* bằng điều gì. Nếu chỉ nhìn lại những chu kỳ bong bóng, các vụ sụp đổ như sàn giao dịch tập trung phá sản, các scandal rug pull hay lừa đảo Ponzi, bức tranh sẽ là một lịch sử của đầu cơ và đổ vỡ. Nhưng nếu đặt cạnh đó quá trình nâng cấp giao thức (như các hard fork, EIP trên *từ Ethereum(ETH)*), sự xuất hiện của những mô hình DAO mới, sản phẩm DeFi phức tạp hơn và việc nhiều tổ chức tài chính truyền thống thử nghiệm giải pháp on-chain, đánh giá về “giá trị thực” của ngành sẽ khác hoàn toàn.

Hiện tại, hệ sinh thái blockchain vẫn thu hút hàng nghìn lập trình viên hoạt động thường xuyên, hàng loạt dự án mở rộng hạ tầng (từ rollup, sidechain tới các giải pháp modular) vẫn được triển khai và cập nhật. Việc các sàn giao dịch lớn, quỹ đầu tư tổ chức và thậm chí một số công ty đại chúng niêm yết nắm giữ *từ Bitcoin(BTC)* trên bảng cân đối cho thấy dòng vốn tổ chức đã bắt đầu xem crypto như một loại tài sản nghiêm túc hơn so với giai đoạn “hoang dã” trước đây.

*bình luận*: Cuộc tranh luận quanh bài báo của Vanity Fair vì thế không chỉ là câu chuyện “truyền thông có công bằng hay không”, mà còn là phép thử cho cách xã hội định hình lại nhận thức về *từ tiền mã hóa* sau hơn một thập kỷ tồn tại. Ranh giới giữa “tôn giáo đầu cơ” và “hạ tầng tài chính – công nghệ mới” có lẽ sẽ còn bị kéo giãn trong nhiều năm nữa.

Khi *từ Bitcoin(BTC)* vẫn giao dịch quanh vùng 70.000 USD, các giao thức DeFi xử lý lượng tài sản khổng lồ và mã nguồn trên các blockchain liên tục được cập nhật, câu hỏi quan trọng đặt ra là: liệu đánh giá về *từ tiền mã hóa* sẽ tiếp tục bị chi phối bởi những hình ảnh cực đoan, hay dần dịch chuyển sang góc nhìn cân bằng hơn, nơi yếu tố công nghệ, hạ tầng và đóng góp thực tế được xem trọng ngang bằng với lịch sử đầu cơ và bong bóng của thị trường.