Lợi suất trái phiếu Nhật Bản 10 năm chạm 3%, cảnh báo lỗ trái phiếu ngân hàng

Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm tăng lên 3%, lần đầu tiên sau khoảng 30 năm, làm dấy lên lo ngại về khoản lỗ định giá trái phiếu và khả năng suy giảm lợi nhuận của các ngân hàng Nhật Bản.

Katsuhiko Kato (Katsuhiko Kato), Chủ tịch Hiệp hội Ngân hàng Nhật Bản kiêm Tổng giám đốc Mizuho Bank, cho biết đà tăng lợi suất trái phiếu chính phủ nếu tiếp diễn có thể dẫn đến việc các ngân hàng phải xóa sổ trái phiếu và ghi nhận lỗ thực tế. Theo ông, các ngân hàng khó tích cực gia tăng nắm giữ trái phiếu chính phủ Nhật Bản cho đến khi triển vọng lãi suất và mức đỉnh của lãi suất chính sách Ngân hàng Trung ương Nhật Bản trở nên rõ ràng.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm đã ghi nhận mức 3% trong phiên 1/9, theo dữ liệu thị trường. Đây là lần đầu lợi suất vượt 3% kể từ tháng 9/1996.

Lo ngại lạm phát gia tăng, bất ổn về tình trạng tài chính công và khả năng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản tiếp tục nâng lãi suất được xem là những yếu tố thúc đẩy lợi suất tăng. Reuters đã đưa tin về bối cảnh này.

Lợi suất trái phiếu chính phủ tăng tác động hai chiều đến các ngân hàng. Lãi suất cho vay cao hơn có thể mở rộng biên lãi ròng, nhưng giá thị trường của trái phiếu chính phủ lãi suất thấp đang nắm giữ sẽ giảm, làm gia tăng khoản lỗ định giá trên sổ sách.

Cơ quan Dịch vụ Tài chính Nhật Bản giải thích rằng nếu các tổ chức tài chính bán trái phiếu để bảo đảm thanh khoản, khoản lỗ định giá có thể chuyển thành lỗ thực tế. Việc khoản lỗ có được phản ánh ngay vào kết quả kinh doanh hay không còn phụ thuộc vào mục đích nắm giữ trái phiếu, phương pháp kế toán và việc có bán thực tế hay không, theo tài liệu của Cơ quan Dịch vụ Tài chính Nhật Bản.

Do đó, khó có thể xem việc lợi suất tăng là yếu tố bất lợi hoàn toàn đối với kết quả kinh doanh ngân hàng. Thu nhập từ cho vay có thể tăng, trong khi danh mục trái phiếu chính phủ có thể phát sinh lỗ định giá, khiến cơ cấu tài sản và quyết định bán trái phiếu trở thành yếu tố quyết định kết quả.

Ông Kato đánh giá lợi suất kỳ hạn 10 năm vượt 3% phản ánh nền kinh tế thoát khỏi giảm phát và tăng trưởng đi kèm với tiền lương cải thiện. Ông cho rằng doanh nghiệp có thể hấp thụ chi phí lãi vay nếu lợi nhuận mở rộng, qua đó cho thấy lợi ích kinh tế từ lãi suất tăng và gánh nặng tài sản đối với các tổ chức tài chính cùng tồn tại.

Mức lãi suất chính sách cần được phân biệt riêng. Trang web chính thức của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đặt mục tiêu lãi suất cho vay qua đêm không có tài sản bảo đảm ở khoảng 1,0%, trong khi lãi suất cho vay cơ bản được ghi là 1,25%, theo tài liệu chính thức của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản.

Vì vậy, nếu ghi lãi suất chính sách của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản là 1,25%, cần phân biệt giữa lãi suất cho vay cơ bản và mục tiêu lãi suất cho vay qua đêm không có tài sản bảo đảm. Hai mức lãi suất này không thể được sử dụng với cùng một ý nghĩa.

Khi lãi suất dài hạn tăng, giá trái phiếu hiện hữu có thể giảm và ảnh hưởng đến lãi, lỗ định giá của các tổ chức tài chính. Đồng thời, chi phí huy động vốn dài hạn của chính phủ và doanh nghiệp, cũng như hoạt động quản lý tài sản và nợ của ngân hàng, có thể chịu thêm áp lực.

Tuy nhiên, không thể khẳng định bản thân việc lợi suất tăng đã gây ra bất ổn tài chính. Cơ quan Dịch vụ Tài chính Nhật Bản đã công bố dữ liệu kết quả tài chính của các ngân hàng lớn tính đến cuối tháng 3/2026, do đó cần đồng thời kiểm tra quy mô tổn thất và tình trạng vốn của toàn hệ thống tài chính.

Những thay đổi trên thị trường lãi suất dài hạn của Nhật Bản cũng có thể tác động đến thị trường tài chính trong nước thông qua diễn biến của đồng yên và thị trường trái phiếu toàn cầu. Dù vậy, chưa thể khẳng định hướng đi của chứng khoán trong nước hay thị trường tài sản ảo chỉ dựa trên mức lợi suất trái phiếu lần này.

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản sẽ tổ chức cuộc họp chính sách tiền tệ vào ngày 17-18. Kết quả cuộc họp, diễn biến lợi suất dài hạn sau đó và chiến lược nắm giữ trái phiếu chính phủ của các ngân hàng Nhật Bản sẽ là những yếu tố cần theo dõi để đánh giá liệu lo ngại về lỗ định giá có chuyển thành lỗ thực tế hay không. Lịch của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản