Fed có thể tăng lãi suất tháng 9, kịch bản chứng khoán 1997 được nhắc lại

Trong bối cảnh khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất cơ bản vào tháng 9 tăng cao, sự chú ý đang đổ dồn vào việc liệu thị trường chứng khoán Mỹ sẽ lặp lại đà lao dốc như năm 2022 hay tiếp tục xu hướng tăng như năm 1997.

Tốc độ tăng của chỉ số giá tiêu dùng lõi (CPI lõi) tháng 8 tại Mỹ tăng trở lại đã khiến kỳ vọng về việc tăng lãi suất trong tháng 9 gia tăng nhanh chóng. Sự quan tâm của thị trường đang chuyển từ việc có tăng lãi suất hay không sang diễn biến của thị trường chứng khoán sau khi tăng lãi suất.

Jeff Buchbinder (Jeff Buchbinder), Chiến lược gia trưởng về cổ phiếu tại LPL Financial, đã so sánh 6 chu kỳ thắt chặt kể từ năm 1994 trong tài liệu phân tích. Kết quả cho thấy chỉ số S&P 500 thường suy yếu trong vài tháng ngay sau lần tăng lãi suất đầu tiên nhưng phục hồi sau đó trong nhiều trường hợp, với tỷ suất sinh lời trung bình trong 12 tháng sau lần tăng lãi suất đầu tiên đạt 6,7% và trung vị đạt 10,7%.

Diễn biến ngắn hạn không hề suôn sẻ. Chỉ số S&P 500 trung bình ghi nhận tỷ suất sinh lời âm trong 4 tháng sau lần tăng lãi suất đầu tiên, nhưng cải thiện sau 5-6 tháng. Phân tích chỉ ra rằng việc tăng lãi suất không trực tiếp dẫn đến xu hướng giảm dài hạn.

Trong số các trường hợp trong quá khứ, năm 2022 và năm 1997 cho thấy hai diễn biến khác nhau. Sau lần tăng lãi suất đầu tiên vào tháng 3/2022, chỉ số S&P 500 giảm trong hai tháng và duy trì ở mức thấp hơn 12 tháng. Thời điểm đó, lạm phát sau đại dịch COVID-19 đã tăng vọt lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ, lãi suất dài hạn cũng tăng mạnh.

Ngược lại, sau lần tăng lãi suất đầu tiên vào tháng 3/1997, chỉ số S&P 500 đã tăng. LPL Financial giải thích rằng sự lạc quan về ngành internet khi đó đã vượt qua áp lực từ việc tăng lãi suất. Tuy nhiên, công ty này không khẳng định chắc chắn rằng xu hướng tăng của năm 1997 sẽ lặp lại ở hiện tại.

Buchbinder nói "môi trường hiện tại có nhiều đặc điểm tương đồng với giai đoạn cuối thập niên 1990 hơn là những khó khăn của năm 2022". Ông nhấn mạnh rằng không có giai đoạn nào trong quá khứ hoàn toàn giống với hiện tại, cho thấy các so sánh lịch sử chỉ mang tính tham khảo.

Cũng có phân tích cho rằng quy mô thắt chặt lần này khó có khả năng đạt mức của năm 2022 và 2023. Khi đó, Fed đã tăng lãi suất cơ bản tổng cộng 5,25 điểm phần trăm, tương đương 21 lần tăng liên tiếp mỗi lần 25 điểm cơ bản (bp). Theo tài liệu của Fed, lãi suất cơ bản đã tăng từ 0-0,25% lên 5-5,25% trong giai đoạn từ tháng 3/2022 đến tháng 6/2023.

Trong bối cảnh biến động về xác suất tăng lãi suất tháng 9 vẫn tiếp diễn, LPL Financial cho biết trong tài liệu phân tích ngày 11 tháng 9 rằng nếu Fed tiếp tục tăng lãi suất, biến động ngắn hạn có thể gia tăng. Diễn biến thực tế của thị trường sẽ phụ thuộc vào tình hình kinh tế, lạm phát và quy mô thắt chặt.