9,9 triệu cổ phiếu GlobalFoundries(GFS) chuyển giao cho Bộ Thương mại Mỹ

GlobalFoundries(GFS) vừa ký hợp đồng phát hành 9.907.399 cổ phiếu phổ thông cho Bộ Thương mại Mỹ, với giá phát hành 37,85 USD/cổ phiếu, tương đương tổng giá trị khoảng 375 triệu USD (khoảng 503,3 tỷ won).

GlobalFoundries cho biết trong hồ sơ 6-K nộp lên Ủy ban Giao dịch và Chứng khoán Mỹ (SEC) rằng công ty đã ký thỏa thuận phát hành chứng khoán với Bộ Thương mại vào ngày 3/9. Hồ sơ nộp lên SEC nêu rõ nội dung công bố hiện tại chưa phải bản tóm tắt đầy đủ của hợp đồng, toàn văn thỏa thuận sẽ được đính kèm trong báo cáo thường niên mẫu 20-F năm 2026.

Theo thỏa thuận, số cổ phiếu mà Bộ Thương mại nắm giữ sẽ bị ràng buộc bởi giới hạn chuyển nhượng riêng lẻ. Bộ này không được phép chuyển nhượng cổ phiếu cho đối thủ cạnh tranh của GlobalFoundries thông qua hình thức thương lượng trực tiếp.

Quyền biểu quyết của cơ quan chính phủ cũng bị giới hạn. Bộ Thương mại không có quyền biểu quyết đối với các vấn đề kinh doanh thông thường, chỉ được thực hiện quyền này trong trường hợp ngoại lệ liên quan đến thay đổi quyền lợi gắn với loại cổ phiếu hoặc các giao dịch hợp nhất, sáp nhập doanh nghiệp quan trọng.

Cấu trúc này cho thấy dù trở thành cổ đông, chính phủ Mỹ không trực tiếp can thiệp vào việc thành lập hội đồng quản trị hay các quyết định kinh doanh thường nhật của công ty. Tuy nhiên, các quyền lợi và giới hạn chi tiết hơn sẽ được xác nhận thêm khi toàn văn hợp đồng được công bố.

Bộ Thương mại cũng có kênh để bán cổ phiếu nắm giữ ra thị trường mở. GlobalFoundries phải nộp hồ sơ đăng ký dạng kệ (shelf registration) mẫu F-3 trong vòng 6 tháng kể từ khi ký hợp đồng, đồng thời Bộ Thương mại được cấp quyền đăng ký đồng hành (piggyback registration right).

Quyền đăng ký đồng hành cho phép cổ đông hiện hữu đăng ký bán cổ phiếu của mình cùng lúc khi công ty thực hiện tăng vốn hoặc chào bán cổ phiếu ra công chúng trong tương lai. Nhờ quyền này, Bộ Thương mại có thể đưa cổ phiếu đang nắm giữ ra thị trường mở khi cần.

Ngày 8/9, GlobalFoundries thông báo đã ký kết hợp đồng hỗ trợ nghiên cứu và phát triển công nghệ lượng tử với tổ chức nghiên cứu bán dẫn trực thuộc Bộ Thương mại Mỹ, quy mô tối đa 375 triệu USD (khoảng 503,3 tỷ won). Khoản hỗ trợ được giải ngân trong 5 năm, tùy theo mức độ đạt các mục tiêu đề ra.

Tuy nhiên, hồ sơ nộp lên SEC không đề cập việc số tiền thu được từ đợt phát hành cổ phiếu lần này có liên kết trực tiếp với khoản hỗ trợ nghiên cứu công nghệ lượng tử hay không. Hai hợp đồng - phát hành cổ phiếu và hỗ trợ R&D - cần được nhìn nhận là hai thỏa thuận riêng biệt.

Giao dịch lần này nằm trong bối cảnh chính phủ Mỹ đang mua cổ phần tại các doanh nghiệp trong quá trình hỗ trợ ngành bán dẫn. Trước đó, Intel(INTC) từng công bố năm 2025 rằng chính phủ Mỹ sẽ chi 8,9 tỷ USD (khoảng 11.943,8 tỷ won) để mua cổ phiếu phổ thông, qua đó nắm giữ 9,9% cổ phần công ty.

Thỏa thuận với Intel bao gồm khoản hỗ trợ 5,7 tỷ USD (khoảng 7.649,4 tỷ won) từ Đạo luật CHIPS (CHIPS Act) chưa được giải ngân, cùng khoản hỗ trợ riêng 3,2 tỷ USD (khoảng 4.294,4 tỷ won) cho chương trình bán dẫn bảo mật. Cổ phần của chính phủ được quy định là sở hữu thụ động, không đi kèm ghế trong hội đồng quản trị hay các quyền quản trị thông thường.

Thay vào đó, thỏa thuận với Intel có kèm chứng quyền (warrant) kỳ hạn 5 năm, cho phép chính phủ mua thêm cổ phần nếu tỷ lệ chi phối của Intel trong mảng kinh doanh xưởng đúc (foundry) giảm xuống dưới 51%. Hợp đồng của GlobalFoundries có quy mô nhỏ hơn so với trường hợp Intel, nhưng có điểm chung là giới hạn quyền biểu quyết và kênh xử lý cổ phần của chính phủ thông qua hợp đồng.

Việc chính phủ trở thành cổ đông của doanh nghiệp bán dẫn tư nhân vẫn còn gây tranh cãi, vì có thể làm mờ ranh giới giữa nguồn vốn chính sách công nghiệp và hoạt động điều hành doanh nghiệp. Hợp đồng của GlobalFoundries quy định rõ việc cấm chuyển nhượng riêng lẻ cho đối thủ cạnh tranh và giới hạn quyền biểu quyết trong các vấn đề thường nhật, được xem là biện pháp nhằm giảm bớt lo ngại về sự can thiệp của chính phủ.

Việc phát hành cổ phiếu đã hoàn tất hay chưa cùng các quyền lợi chi tiết sẽ tiếp tục được xác nhận qua các công bố tiếp theo. Toàn văn hợp đồng dự kiến được đính kèm trong báo cáo thường niên mẫu 20-F năm 2026.