Hyperliquid (HYPE) tìm đường tiếp cận Mỹ qua mô hình HIP-3 cấp phép

Hyperliquid (HYPE) đang tìm kiếm mô hình tiếp cận cấp phép phù hợp với khung pháp lý Mỹ, trong khi vẫn duy trì cấu trúc thị trường on-chain phi cấp phép. Giao thức được giữ ở vai trò hạ tầng trung lập, còn nghĩa vụ xác minh danh tính khách hàng (KYC) và giám sát thị trường được giao cho các tổ chức chịu sự quản lý.

Phantom và Trung tâm Chính sách Hyperliquid (Hyperliquid Policy Center), trong ý kiến gửi Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC) hồi tháng 7, cho biết việc chỉ công khai phần mềm giao thức on-chain không nên tự động phát sinh nghĩa vụ đăng ký làm sàn giao dịch hay tổ chức thanh toán bù trừ. Hai bên đề nghị cơ quan này xây dựng quy định để ví không lưu ký (non-custodial wallet) và các tổ chức phái sinh đã đăng ký có thể sử dụng hạ tầng on-chain.

Điểm mấu chốt nằm ở chỗ khung pháp lý phái sinh của Mỹ vốn được thiết kế dựa trên cấu trúc thị trường tài chính truyền thống. Theo hệ thống hiện hành, sàn giao dịch khớp lệnh, tổ chức thanh toán bù trừ quản lý ký quỹ và thanh toán, còn tổ chức trung gian phụ trách tiếp xúc khách hàng. Hyperliquid xử lý phần lớn các chức năng này bằng mã nguồn và hệ thống validator trên HyperCore.

Tài liệu chính thức của Hyperliquid mô tả HIP-3 là cấu trúc hợp đồng tương lai vĩnh cửu do bên triển khai xây dựng (builder-deployed perpetuals). Bên triển khai (deployer) chịu trách nhiệm định nghĩa thị trường, thiết lập oracle, điều kiện hợp đồng, giới hạn đòn bẩy và vận hành thị trường. Theo quy định trên mainnet, bên triển khai phải stake 500.000 HYPE, và mỗi sàn hợp đồng vĩnh cửu (perpetual dex) có ký quỹ, sổ lệnh và cấu hình riêng do bên triển khai thiết lập.

Cấu trúc này khác với sàn giao dịch tập trung truyền thống ở chỗ quyền mở thị trường không tập trung vào một công ty cụ thể nằm ngoài giao thức. Nhưng khi đối chiếu với quy định Mỹ, câu hỏi đặt ra là nghĩa vụ xác minh khách hàng, giám sát thị trường, tách biệt tài sản khách hàng và đảm bảo an toàn thanh toán bù trừ nên giao cho chủ thể nào. Thị trường on-chain mà bất kỳ ai cũng có thể truy cập bằng ví có những điểm không khớp với quy định vốn xây dựng quanh các chủ thể đã đăng ký.

Đề xuất của Trung tâm Chính sách Hyperliquid và Phantom là phân chia vai trò để giải quyết mâu thuẫn này. Nhà phát triển công khai mã nguồn, ví không lưu ký cung cấp phương tiện truy cập để người dùng tự ký giao dịch. Tổ chức đã đăng ký đảm nhận trách nhiệm pháp lý như xác minh khách hàng, định tuyến lệnh, giám sát thị trường và xử lý tình huống khẩn cấp.

Lập luận này cho rằng không nên xem giao thức là sàn giao dịch chịu quản lý ngay lập tức, mà nên coi đó là nền tảng công nghệ để các tổ chức đã đăng ký sử dụng. Theo đó, doanh nghiệp đã đăng ký tại Mỹ sử dụng hạ tầng của Hyperliquid, còn phần tiếp xúc người dùng và trách nhiệm tuân thủ do chủ thể đăng ký đảm nhận.

HIP-3 là công cụ kết nối kỹ thuật cho hướng đi này. Nó vừa cho phép triển khai thị trường phi cấp phép, vừa cho phép một số bên triển khai nhất định thiết lập sổ lệnh và điều kiện truy cập riêng. TokenPost từng đưa tin Hyperliquid đã ra mắt HIP-3*, phiên bản bổ sung tính năng whitelist tùy chọn cho HIP-3.

Một bài phân tích đăng lại trên PANews cũng cho rằng bên triển khai HIP-3 dạng cấp phép, chỉ nhận người dùng trong danh sách whitelist, có thể trở thành lối tiếp cận hợp quy tại Mỹ. Trong trường hợp này, tổ chức đã đăng ký hoặc bên triển khai đảm nhận việc mở thị trường, xác minh khách hàng và sàng lọc người dùng tuân thủ, còn HyperCore đóng vai trò hạ tầng nền.

Tuy nhiên, mô hình này chưa đồng nghĩa với việc dịch vụ dành cho nhà đầu tư Mỹ sẽ khởi động ngay. Phantom nêu trong ý kiến gửi CFTC rằng cần phân định rõ vai trò của ví không lưu ký và tổ chức đã đăng ký, nhưng đây vẫn chỉ là đề nghị xây dựng quy định. CFTC và Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) sẽ tiếp nhận đề xuất này theo cách nào vẫn chưa được quyết định.

Quy định về cấu trúc thị trường Mỹ thường vận hành theo cách các chủ thể đã đăng ký, như thị trường hợp đồng được chỉ định (designated contract market), tổ chức thanh toán bù trừ phái sinh, hay nhà môi giới hợp đồng tương lai (futures commission merchant), mỗi bên gánh một phần nghĩa vụ riêng. Trong khi đó, giao thức on-chain lại phân chia việc khớp lệnh, tính ký quỹ, thanh toán và quyền truy cập giữa mã nguồn và người tham gia, nên khó áp dụng nguyên khung cũ. Vì vậy, trọng tâm thảo luận quản lý không nằm ở việc cấm công nghệ, mà ở cách xác định chủ thể chịu trách nhiệm.

Cách tiếp cận của Hyperliquid không phải là đóng thị trường phi cấp phép hiện có, mà thiên về bổ sung thêm một lối triển khai cấp phép riêng. Bài phân tích gốc cho rằng thị trường native hiện tại có thể giữ nguyên cấu trúc phi cấp phép, còn thị trường cần đáp ứng yêu cầu quản lý có thể có sổ lệnh và whitelist riêng. Tuy vậy, đây là cách diễn giải của bài phân tích, chưa phải kết luận chính thức từ cơ quan quản lý.

Với nhà đầu tư trong nước, câu chuyện này không chỉ dừng ở một nền tảng phái sinh nước ngoài. Nếu HIP-3 được áp dụng rộng rãi hơn, phạm vi thiết kế hợp đồng vĩnh cửu on-chain tham chiếu không chỉ token mà cả cổ phiếu, hàng hóa, tài sản theo chỉ số cũng có thể mở rộng. TokenPost từng đưa tin hợp đồng tương lai vĩnh cửu dạng cổ phiếu dựa trên HIP-3 là cấu trúc thanh toán theo biến động giá, không nắm giữ cổ phiếu thực hay chứng chỉ lưu ký cổ phiếu (ADR).

Tại thị trường Việt Nam, các vấn đề về phái sinh tài sản số, chứng khoán token hóa và việc tiếp cận nền tảng nước ngoài đều thuộc những phạm vi quản lý khác nhau. Trường hợp Hyperliquid là một phép thử cho thấy hạ tầng on-chain có thể phân chia chức năng sàn giao dịch, thanh toán bù trừ và trung gian như thế nào. Nếu mô hình tiếp cận cấp phép được đưa vào khuôn khổ chính thức tại Mỹ, đây có thể trở thành tham chiếu cho các cuộc thảo luận quản lý ở những khu vực pháp lý khác.

Hiện tại, điều được xác nhận là Phantom và Trung tâm Chính sách Hyperliquid đã gửi ý kiến đề nghị xây dựng quy định tới CFTC. Việc dịch vụ có triển khai trên thực tế hay không sẽ phụ thuộc vào việc chủ thể đăng ký, phương thức xác minh khách hàng và quyền giám sát thị trường được cụ thể hóa thành văn bản và quy định.