Trump siết cạnh tranh thị trường thịt, mở rộng kênh bán cho cơ sở nhỏ

Tổng thống Mỹ Donald Trump (Donald Trump) đã ký sắc lệnh hành pháp siết chặt việc thực thi cạnh tranh trên thị trường gia súc và thịt, đồng thời mở rộng kênh bán hàng liên bang cho các cơ sở chế biến quy mô nhỏ. Động thái diễn ra trong bối cảnh số lượng gia súc nuôi ở mức thấp và giá thịt bò duy trì cao, nhằm chấn chỉnh đồng thời cấu trúc phân phối trong nước và mức độ cạnh tranh ở khâu chế biến.

Nhà Trắng công bố sắc lệnh mang tên "Thúc đẩy cạnh tranh công bằng trên thị trường gia súc và mở rộng khả năng tiếp cận thị trường cho các nhà sản xuất thịt Mỹ" vào ngày 4 (giờ địa phương). Sắc lệnh chỉ đạo Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) mở rộng điều tra khả năng vi phạm Đạo luật Packers and Stockyards, đồng thời phối hợp với Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) siết chặt thực thi chống độc quyền.

Bộ trưởng Nông nghiệp Mỹ phải báo cáo lên Tổng thống trong vòng 60 ngày về tình hình thực thi hiện tại, nguồn lực cần thiết và kế hoạch tăng cường trong một năm tới. Việc siết thực thi cạnh tranh nhắm vào các hành vi bất công, phân biệt đối xử, gian lận và khả năng thao túng giá của các doanh nghiệp chế biến thịt lớn.

Trục thứ hai của sắc lệnh là mở rộng kênh bán hàng cho các cơ sở chế biến quy mô nhỏ. Sắc lệnh mở rộng con đường để các cơ sở kiểm định cấp bang và cơ sở chế biến nhỏ có thể bán sản phẩm qua ranh giới bang, được xem là cách giảm bớt tình trạng nghẽn ở khâu giết mổ, chế biến vốn tập trung vào các doanh nghiệp lớn.

Sắc lệnh nêu rõ sẽ mở rộng sử dụng △chương trình kiểm định thịt và gia cầm cấp bang, △chương trình vận chuyển liên bang hợp tác, △chương trình kiểm định hợp tác Talmadge-Aiken. Đồng thời, sắc lệnh yêu cầu xây dựng chương trình hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo cho các cơ sở chế biến nhỏ và siêu nhỏ, cũng như xây dựng nguồn tài nguyên trực tuyến cung cấp thông tin về các cơ sở có thể giết mổ, chế biến.

Chương trình vận chuyển liên bang hợp tác là cơ chế cho phép các cơ sở kiểm định cấp bang đáp ứng một số điều kiện nhất định được gửi sản phẩm ra khỏi bang để giao dịch thương mại. Sắc lệnh lần này thiên về mở rộng phạm vi tham gia trong khuôn khổ kiểm định, vận chuyển hiện có hơn là tạo ra một cơ chế hoàn toàn mới.

Tiêu chuẩn an toàn thực phẩm vẫn được giữ nguyên, tách biệt khỏi nội dung trên. Nhà Trắng nêu trong sắc lệnh rằng người chăn nuôi Mỹ có thể giết mổ, chế biến, đóng gói thịt để bán qua ranh giới bang, nhưng vẫn phải tuân thủ tiêu chuẩn an toàn thực phẩm. Điều này cho thấy việc mở rộng kênh bán hàng không đồng nghĩa với nới lỏng kiểm định.

Reuters đưa tin ngay trước khi sắc lệnh được ký rằng lệnh này có thể liên quan đến việc ghi nhãn xuất xứ thịt bò. Tuy nhiên, nội dung sắc lệnh được công bố không đề cập trực tiếp đến quy định ghi nhãn xuất xứ bắt buộc, mà tập trung vào việc siết thực thi chống độc quyền, tận dụng các chương trình kiểm định hiện có và hỗ trợ cơ sở chế biến nhỏ.

Động thái lần này khác biệt với việc mở rộng hạn ngạch thuế quan thịt bò được công bố ngày 26 tháng 8 (giờ địa phương). Khi đó, Trump đã ký tuyên bố tăng thêm 300.000 tấn hạn ngạch thịt bò cắt miếng nạc chịu thuế suất thấp, chia làm ba đợt, mỗi đợt 100.000 tấn, áp dụng từ tháng 9 đến tháng 11.

Nếu biện pháp hồi tháng 8 là mở rộng nhập khẩu để giảm áp lực giá, thì sắc lệnh ngày 4 tháng 9 là chính sách xử lý cấu trúc phân phối và cạnh tranh trong nước. Cả hai đều xuất phát từ bối cảnh giá thịt bò cao và nguồn cung thiếu hụt, nhưng công cụ chính sách khác nhau: một bên mở rộng nhập khẩu, một bên siết thực thi cạnh tranh trong nước.

Trong tài liệu công bố ngày 26 tháng 8, Nhà Trắng cho biết số lượng gia súc nuôi tại Mỹ đã giảm xuống mức thấp nhất trong 75 năm, còn Bộ Nông nghiệp Mỹ dự báo sản lượng thịt bò năm nay sẽ giảm khoảng 4% so với năm 2025. Nền tảng chăn nuôi thu hẹp cùng với sự tập trung ở khâu chế biến được cho là nguyên nhân khiến áp lực giá lên người tiêu dùng gia tăng.

Phản ứng từ ngành có sự phân hóa. Hiệp hội các nhà sản xuất thịt bò quốc gia Mỹ (NCBA) ra tuyên bố ngày 28 tháng 8 cho biết đồng tình với việc mở rộng cạnh tranh trên thị trường gia súc và hỗ trợ các cơ sở chế biến nhỏ, địa phương. Tuy nhiên, tổ chức này phản đối cách làm suy yếu tiêu chuẩn kiểm định thịt liên bang và an toàn thực phẩm.

R-CALF USA phản đối việc mở rộng nhập khẩu. Trong tuyên bố ngày 21 tháng 8, tổ chức này cho rằng việc mở rộng nhập khẩu có thể làm suy yếu tín hiệu phục hồi số lượng gia súc nuôi trong nước, đồng thời cho rằng cần khôi phục quy định ghi nhãn xuất xứ bắt buộc để người tiêu dùng phân biệt được thịt sản xuất trong nước và thịt nhập khẩu.

Việc siết chặt cạnh tranh không phải là vấn đề mới. Bộ Tư pháp Mỹ ngày 7 tháng 5 cho biết đã đạt được thỏa thuận liên quan đến vụ việc Agri Stats bị cáo buộc trao đổi thông tin nhạy cảm về giá, sản lượng, chi phí giữa các doanh nghiệp chế biến thịt. Bộ Nông nghiệp Mỹ và Bộ Tư pháp Mỹ cũng đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác giám sát cạnh tranh trong lĩnh vực nông sản vào tháng 9 năm 2025.

Hiệu quả thực tế của sắc lệnh sẽ phụ thuộc vào báo cáo tiếp theo của Bộ Nông nghiệp Mỹ, ngân sách và việc hoàn thiện quy định. Sắc lệnh yêu cầu Bộ Nông nghiệp Mỹ trong vòng 60 ngày phải báo cáo kế hoạch siết thực thi và các rào cản đối với việc mở rộng kênh bán hàng liên bang.