4,77%: Lợi suất 10 năm Mỹ neo cao, cổ phiếu tiện ích chịu áp lực lãi suất

Lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn dài tiếp tục neo trong vùng 4,7-5,2%, khiến áp lực huy động vốn của ngành tiện ích (utility) ngày càng lớn. Nhóm cổ phiếu phòng thủ này đang phải đối mặt cùng lúc với sức hút cổ tức suy giảm và chi phí vay tăng khi lãi suất đi lên.

Theo bảng lợi suất hằng ngày của Bộ Tài chính Mỹ, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm ngày 3/9 đạt 4,77%, trong khi kỳ hạn 30 năm ở mức 5,25%. Khi lợi suất kỳ hạn 30 năm duy trì trên ngưỡng 5%, các ngành phụ thuộc nhiều vào đầu tư thiết bị dài hạn và vốn vay sẽ cảm nhận áp lực chi phí sớm nhất.

Christopher Waller, Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), phát biểu trong bài diễn văn ngày 3/9 rằng “nếu đà giảm tốc của lạm phát tiếp diễn, điều đó có thể ủng hộ việc giữ nguyên lãi suất điều hành hiện tại”. Ông cũng nói thêm rằng nếu lạm phát tháng 8 nóng trở lại, Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) có thể cân nhắc tăng lãi suất tại cuộc họp ngày 15-16/9.

Phát biểu của ông Waller không phải tín hiệu khẳng định việc tăng lãi suất, mà thiên về một phán đoán chính sách có điều kiện. Vì Fed điều chỉnh lãi suất cơ bản dựa trên cả dữ liệu việc làm lẫn lạm phát, số liệu giá tiêu dùng tháng 8 vẫn là yếu tố đầu vào then chốt cho cuộc họp tháng 9.

Báo cáo việc làm tháng 8 của Mỹ, công bố ngày 4/9, càng làm tăng áp lực lên lãi suất dài hạn. Cục Thống kê Lao động Mỹ cho biết số việc làm phi nông nghiệp tháng 8 tăng thêm 162.000, còn tỷ lệ thất nghiệp giữ nguyên ở mức 4,1%.

Thị trường lao động vững cũng đồng nghĩa Fed có thêm dư địa để ưu tiên kiềm chế lạm phát. Sau khi số liệu việc làm được công bố, lợi suất kỳ hạn 10 năm trên thị trường đã tăng lên 4,802%, còn kỳ hạn 30 năm lên 5,258%.

Các doanh nghiệp tiện ích phải rót lượng vốn lớn vào nhà máy điện, lưới truyền tải và lưới phân phối. Vì dòng tiền tự thân thường không đủ trang trải khối lượng đầu tư này, nhóm doanh nghiệp trên phụ thuộc đáng kể vào phát hành trái phiếu doanh nghiệp và vay vốn dài hạn.

Khi lãi suất tăng, cấu trúc tài chính này nhanh chóng biến thành gánh nặng chi phí. Lợi suất trái phiếu Chính phủ càng cao, nhà đầu tư càng đòi hỏi mức đền bù lớn hơn so với cổ phiếu trả cổ tức, trong khi doanh nghiệp phải trả lãi suất cao hơn cho các khoản vay mới.

Theo dữ liệu của S&P Dow Jones Indices, chỉ số S&P 500 Utilities tính đến ngày 2/9 giảm 0,58% so với đầu năm, còn hiệu suất một tháng gần nhất âm 5,18%. Việc để mất một phần đà tăng đầu năm cho thấy rõ xu hướng điều chỉnh của nhóm ngành nhạy cảm với lãi suất.

Cổ phiếu tiện ích là nhóm cổ phiếu của các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ thiết yếu như điện, khí đốt, nước sạch. Dù mang đậm tính chất phòng thủ trước chu kỳ kinh tế, dòng tiền ổn định của nhóm này vẫn khó gánh hết áp lực lên giá cổ phiếu trong giai đoạn lãi suất dài hạn đi lên.

Tuy nhiên, khó có thể giải thích diễn biến toàn ngành chỉ bằng yếu tố lãi suất. Sự mở rộng của các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) được xem là yếu tố làm tăng nhu cầu điện năng và nhu cầu đầu tư vào lưới điện.

Trong cùng bài phát biểu, ông Waller cũng cho rằng các kế hoạch xây dựng trung tâm dữ liệu phản ánh sự gia tăng nhanh của đầu tư doanh nghiệp liên quan đến AI. Điều này vừa tạo thêm cơ sở nhu cầu cho các doanh nghiệp tiện ích, vừa kéo theo nhu cầu vốn đầu tư lớn hơn để đáp ứng chính nhu cầu đó.

Giới quan sát thị trường cho rằng lợi suất dài hạn hiện phản ánh không chỉ lãi suất điều hành, mà còn cả thâm hụt ngân sách, hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp và nhu cầu vốn cho đầu tư AI. Đây cũng là lý do nhiều ý kiến cho rằng lợi suất dài hạn khó giảm chỉ nhờ kỳ vọng Fed hạ lãi suất điều hành.

Ngành tiện ích hiện đứng giữa hai lực kéo trái chiều: kỳ vọng nhu cầu điện tăng và áp lực chi phí vốn. Áp lực từ phía lãi suất đã được xác nhận qua số liệu, nhưng nếu tính thêm nhu cầu điện từ AI và nhu cầu đầu tư lưới điện, rất khó khẳng định chắc chắn xu hướng chung của toàn ngành sẽ nghiêng về một phía.

Quyết định tiếp theo của Fed sẽ được đưa ra tại cuộc họp FOMC ngày 15-16/9, sau khi cơ quan này xem xét đầy đủ số liệu lạm phát tháng 8. Thị trường đang theo dõi xem thị trường lao động khởi sắc và lợi suất dài hạn tăng sẽ tác động ra sao đến phán đoán có điều kiện của Fed.