135 USD/cổ phiếu, WestEnd vắng mặt trong IPO SpaceX

WestEnd Capital Management đã không tham gia đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) của SpaceX, được định giá 135 USD/cổ phiếu (khoảng 183.000 won). Ngay cả sau một đợt IPO bùng nổ, tranh cãi xoay quanh định giá công ty và lợi nhuận kỳ vọng vẫn chưa lắng xuống.

Trong báo cáo đánh giá danh mục quý II công bố ngày 27 tháng 7, WestEnd gọi SpaceX là "một công ty tuyệt vời", nhưng giải thích lý do không tham gia IPO nằm ở định giá và lợi nhuận kỳ vọng trong tương lai. Theo quỹ này, phần lớn tiềm năng tăng trưởng dài hạn của SpaceX đã được phản ánh vào giá chào bán.

SpaceX thông báo ngày 11 tháng 6 rằng sẽ chào bán 555.555.555 cổ phiếu phổ thông loại A với giá 135 USD/cổ phiếu. Cổ phiếu bắt đầu giao dịch từ ngày 12 tháng 6 trên sàn Nasdaq Global Select Market và Nasdaq Texas dưới mã "SPCX".

Đợt IPO khép lại với quy mô cực lớn, sau khi quyền chọn mua thêm cổ phiếu (over-allotment) cũng được thực hiện. Theo báo cáo tài chính quý của SpaceX, công ty đã phát hành 638.888.888 cổ phiếu trong đợt IPO tháng 6, thu về 85,675 tỷ USD (khoảng 116.280 tỷ won) sau khi trừ chi phí, tính theo giá chào bán 135 USD.

Quyền chọn mua thêm cổ phiếu là công cụ cho phép các ngân hàng bảo lãnh phát hành mua thêm một lượng cổ phiếu nhất định khi nhu cầu chào bán ở mức cao. Với bên phát hành, đây là cách để tăng quy mô vốn huy động; với thị trường, đây là chỉ báo cho thấy mức độ mạnh yếu của nhu cầu IPO.

Nhu cầu trong đợt IPO này thực sự rất lớn. Reuters đưa tin nhu cầu đầu tư đổ vào IPO SpaceX vượt 250 tỷ USD (khoảng 339.250 tỷ won), tương đương mức đăng ký vượt mức gấp 3,5-4 lần quy mô chào bán dự kiến.

Tuy nhiên, việc đăng ký vượt mức chỉ phản ánh nhu cầu đầu tư mạnh, không đồng nghĩa mức giá chào bán là hợp lý. Vấn đề mà WestEnd đặt ra không nằm ở bản thân hoạt động kinh doanh của SpaceX, mà ở mức lợi nhuận kỳ vọng còn lại cho nhà đầu tư ở mức giá 135 USD/cổ phiếu.

Việc WestEnd đứng ngoài đợt IPO này cũng không đồng nghĩa quỹ né tránh cổ phiếu công nghệ. Trong cùng báo cáo, WestEnd liệt kê các khoản đầu tư mới vào WaterBridge Infrastructure, Janus Living, Robinhood(HOOD), RH(RH) và Target(TGT).

Điều này cho thấy đây không phải là quyết định loại trừ cổ phiếu tăng trưởng, mà là đánh giá xem mức lợi nhuận có tương xứng với rủi ro ở một mức giá cụ thể hay không. Trong tài liệu riêng trình bày triết lý đầu tư, WestEnd cũng nêu rõ rủi ro đầu tư nằm ở sự suy giảm nền tảng cơ bản của các khoản nắm giữ và ở giá mua vào.

Cũng có những quan điểm trái chiều. Morningstar, ngày 11 tháng 6, đưa ra mức định giá hợp lý cho SpaceX là 63 USD/cổ phiếu (khoảng 85.000 won), thấp hơn 53% so với giá IPO 135 USD.

Theo phân tích của Morningstar, chỉ trong kịch bản lạc quan nhất - kịch bản "moonshot" - giá trị công ty mới tiệm cận mức giá chào bán. Nói cách khác, để mức giá 135 USD hợp lý, SpaceX cần duy trì tốc độ tăng trưởng và khả năng sinh lời cao trong thời gian dài.

Baron Capital lại có góc nhìn khác. Tính đến ngày 30 tháng 6, quỹ này vẫn giữ SpaceX là một trong những khoản đầu tư lớn trong danh mục và duy trì quan điểm lạc quan về triển vọng dài hạn của công ty.

TokenPost trước đó cũng đã đưa tin về việc SpaceX chốt giá IPO ở mức 135 USD/cổ phiếu và bắt đầu giao dịch trên Nasdaq. Sau đó, quy mô đợt chào bán của SpaceX còn được nhắc đến như một mốc so sánh trong các cuộc thảo luận về kế hoạch niêm yết của những công ty AI lớn như Anthropic.

Với nhà đầu tư Việt Nam, câu chuyện định giá này không chỉ dừng ở một thương vụ IPO cổ phiếu nước ngoài đơn thuần. Cách định giá các công ty công nghệ tư nhân quy mô lớn ngày càng được đặt cạnh dòng vốn liên quan đến cổ phiếu token hóa, thị trường dự đoán và hạ tầng AI để phân tích.

Suy cho cùng, vấn đề không nằm ở việc SpaceX có phải một công ty tốt hay không, mà nằm ở việc mức giá chào bán 135 USD để lại bao nhiêu dư địa lợi nhuận cho nhà đầu tư. WestEnd cho rằng cần nhìn nhận đồng thời chất lượng hoạt động kinh doanh và mức giá phải trả, và tranh cãi về định giá vẫn tiếp diễn ngay cả sau một đợt IPO thành công rực rỡ của SpaceX.