BTC tăng thêm của El Salvador là quyên góp tư nhân, IMF xác nhận

Lượng bitcoin (BTC) tăng thêm của El Salvador không đến từ việc chính phủ dùng ngân sách công để mua thêm, mà đến từ các khoản quyên góp tư nhân, theo tài liệu của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Trọng tâm tranh luận về thử nghiệm bitcoin làm tiền pháp định của El Salvador vì thế chuyển từ câu hỏi chính phủ có mua thêm hay không sang nguồn gốc và cách hạch toán phần tăng thêm này.

IMF cho biết ngày 3 (giờ địa phương) rằng cơ quan này và El Salvador đã đạt được thỏa thuận cấp chuyên viên cho đợt rà soát gộp lần 2 và lần 3 theo Chương trình Vay vốn mở rộng (EFF). Trong tuyên bố, IMF giải thích phần bitcoin tăng thêm kể từ đợt rà soát lần 1 ngày 27 tháng 6 năm 2025 đã được xác minh bằng tài liệu quyên góp tư nhân, và ngân sách nhà nước không được dùng để tích lũy bitcoin.

Thỏa thuận này chưa phải bước thực thi cuối cùng. IMF cần Ban điều hành phê duyệt và El Salvador phải hoàn tất các hành động tiền đề đã thống nhất. Sau khi hoàn tất thủ tục, El Salvador có thể nhận 140 triệu USD (khoảng 190 tỷ won). Theo tính toán của IMF, số tiền này tương đương 101,96 triệu SDR (quyền rút vốn đặc biệt).

Chương trình Vay vốn mở rộng là công cụ cho vay IMF dùng để hỗ trợ các nước thành viên cải cách cơ cấu trung hạn và ổn định cán cân thanh toán. Chương trình này thường đi kèm điều kiện về quản lý tài khóa, ổn định tài chính và cải cách khu vực công. Với El Salvador, chính sách bitcoin là điểm mấu chốt trong các điều kiện này.

IMF cũng cho biết phần lớn cổ phần và quyền kiểm soát vận hành ví Chivo (Chivo) đã được chuyển sang cho một đơn vị vận hành tư nhân. Theo IMF, chính phủ El Salvador chỉ còn giữ cổ phần thiểu số và trách nhiệm lưu ký tài sản cho khách hàng. Đây là kết quả gắn với điều kiện IMF đưa ra từ khi EFF được phê duyệt vào tháng 2 năm 2025, gồm giới hạn việc khu vực công tích lũy thêm bitcoin và thu hẹp vai trò của nhà nước trong Chivo.

El Salvador công nhận bitcoin là tiền pháp định từ năm 2021. Kể từ đó, ví Chivo do chính phủ vận hành và chính sách nắm giữ bitcoin trở thành ví dụ tiêu biểu cho thử nghiệm tiền mã hóa cấp quốc gia. TokenPost trước đó cũng đã đưa tin về diễn biến công bố lượng bitcoin nắm giữ của El Salvador.

Xu hướng chính sách sau đó nghiêng về thu hẹp. Để đáp ứng điều kiện gói cứu trợ của IMF, El Salvador đã chuyển quy định bắt buộc doanh nghiệp chấp nhận thanh toán bằng bitcoin sang hình thức tự nguyện, và quá trình điều chỉnh chế độ tiền pháp định bitcoin tiếp tục diễn ra sau đó. Tài liệu IMF lần này, xét theo mạch đó, mang tính chất xác nhận lại việc có sử dụng ngân sách công hay không.

Tranh cãi trở nên rõ hơn sau khi El Salvador công bố số liệu nắm giữ tăng thêm vào tháng 11 năm 2025. The Block khi đó đưa tin El Salvador đã mua thêm 1.090 BTC, nâng tổng lượng nắm giữ lên 7.474 BTC. Diario El Salvador, dựa trên thông báo của chính phủ, ghi nhận con số tăng thêm là 1.098,19 BTC và tổng lượng nắm giữ là 7.474,37 BTC.

Cả hai nguồn đều đề cập việc lượng nắm giữ tăng lên, nhưng số liệu không khớp nhau. Vì vậy, mối liên hệ giữa điều kiện của IMF và mức tăng thực tế vẫn là điều thị trường cần xác minh thêm. Trong lần giải thích này, IMF tập trung vào việc phần tăng thêm có thể xem là do khu vực công mua vào hay không, hơn là bản thân con số tăng bao nhiêu.

Điều tài liệu IMF làm rõ là việc có dùng ngân sách công hay không. Theo giải thích của IMF, ngân sách nhà nước không được dùng để tích lũy bitcoin, và phần tăng thêm kể từ ngày 27 tháng 6 năm 2025 đã được xác minh bằng tài liệu quyên góp tư nhân. Tuy nhiên, IMF không công bố danh tính người quyên góp cũng như số lượng bitcoin quyên góp cụ thể.

CryptoCompass đưa tin nhà nghiên cứu Ripple (XRP) có biệt danh BankXRP đặt câu hỏi trọng tâm là kênh chuyển giao khoản quyên góp tư nhân và thông tin người quyên góp vẫn chưa được công bố. Sau công bố của IMF, các thảo luận không chỉ xoay quanh việc El Salvador có vi phạm điều kiện của IMF hay không, mà còn về kênh thực hiện khoản quyên góp tư nhân này.

Khác với chiến lược tài chính của doanh nghiệp tư nhân, lượng bitcoin một quốc gia nắm giữ gắn trực tiếp với tính minh bạch tài khóa, cách hạch toán của ngân hàng trung ương và bộ tài chính, cùng điều kiện của các chương trình tổ chức quốc tế. Thông thường, khi ngân sách công được sử dụng, các vấn đề về thực hiện ngân sách, định giá tài sản và hạch toán lãi lỗ sẽ đi kèm. Trong lần đánh giá này, IMF xác định phần tăng thêm là quyên góp tư nhân, không phải mua vào từ khu vực công.

Đối với nhà đầu tư tại Việt Nam, đây không chỉ là tin chính sách của một quốc gia khác. Khi các cuộc thảo luận về việc xem bitcoin là tài sản dự trữ quốc gia hoặc tài sản khu vực công tiếp diễn, đây là một ví dụ cho thấy nguồn gốc dòng tiền và cách hạch toán cần được xác minh trước cả các đánh giá về triển vọng giá. Đặc biệt, khi trích dẫn số liệu nắm giữ của chính phủ, cần đối chiếu xem số liệu trên trang chính thức, tài liệu tổ chức quốc tế và số liệu truyền thông có khớp nhau hay không.

Những gì đã được xác nhận vẫn còn giới hạn. IMF cho biết ngân sách công không được dùng để tích lũy bitcoin, và phần nắm giữ tăng thêm đã được xác minh bằng tài liệu quyên góp tư nhân. Để nhận khoản 140 triệu USD, El Salvador phải trải qua thủ tục Ban điều hành IMF phê duyệt và hoàn tất các hành động tiền đề đã thống nhất.