Trung Quốc tính đưa đoàn doanh nghiệp lớn tới thượng đỉnh Washington ngày 24/9

Tập Cận Bình (Xi Jinping), Chủ tịch Trung Quốc, đang chuẩn bị đưa một đoàn doanh nhân quy mô lớn tháp tùng ông tới cuộc gặp với Tổng thống Trump tại Washington vào ngày 24 tháng 9. Giới quan sát cho rằng động thái này nghiêng nhiều về tín hiệu quản lý quan hệ thương mại Mỹ-Trung hơn là nghi lễ ngoại giao thông thường.

Reuters dẫn lời hai nguồn tin cho biết phía Trung Quốc đang xúc tiến phương án nói trên, nhưng chưa tiết lộ danh sách cụ thể các lãnh đạo doanh nghiệp sẽ tham gia. Tờ South China Morning Post (SCMP) cũng đưa tin chính quyền hai nước đang bàn bạc về việc có để doanh nhân tham dự hay không, và quyết định cuối cùng vẫn chưa được đưa ra.

Kế hoạch lần này khá bất thường so với thói quen công du nước ngoài gần đây của ông Tập. Kể từ khi Trung Quốc siết chặt kiểm soát các lĩnh vực công nghệ, giáo dục và bất động sản từ năm 2020, nhà lãnh đạo Trung Quốc hầu như không đưa doanh nhân đi cùng trong các chuyến công du. Lần gần nhất một đoàn doanh nghiệp lớn tháp tùng ông tới Mỹ phải lùi về tận năm 2015.

Trong chuyến thăm Mỹ năm 2015, đoàn doanh nghiệp Trung Quốc có sự góp mặt của nhà sáng lập Alibaba Jack Ma, nhà sáng lập Tencent Pony Ma, cùng lãnh đạo các ngân hàng và tập đoàn quốc doanh Trung Quốc. Khi đó, Trung Quốc ký hợp đồng mua 300 máy bay Boeing trị giá 38 tỷ USD (khoảng 51,566 nghìn tỷ đồng), còn ông Tập cũng gặp gỡ lãnh đạo Apple, Meta và Amazon.

Động thái lần này diễn ra sau chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Trump hồi tháng 5. Theo Reuters, khi đó ông Trump đã đưa theo 18 lãnh đạo doanh nghiệp Mỹ, trong đó có Jensen Huang, CEO Nvidia(NVDA), và Elon Musk, CEO Tesla(TSLA).

Trong ngoại giao cấp cao, sự hiện diện của giới doanh nhân thường được dùng như biểu tượng cho các thỏa thuận đầu tư và mua sắm. Ngay cả trước khi hai chính phủ công bố thỏa thuận cụ thể, quy mô và thành phần đoàn doanh nghiệp cũng đã hé lộ phần nào không khí đàm phán. Đây cũng là lý do kế hoạch lần này thu hút chú ý, khi Trung Quốc có thể đang tính dùng lại quân bài ngoại giao doanh nghiệp.

Scott Kennedy, chuyên gia về kinh doanh Trung Quốc tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), nói với Reuters rằng phía Trung Quốc dường như đang chủ động khai thác vai trò của giới doanh nhân trong đoàn đại biểu một cách có tính toán hơn trước. Theo ông, sự tham gia của doanh nhân không đơn thuần là góp mặt mà có thể trở thành một phần thông điệp đàm phán.

Điểm cần theo dõi chính là liệu thỏa thuận đình chiến thương mại kéo dài một năm đạt được tại Busan hồi tháng 10 năm ngoái có được gia hạn hay không. Theo tổng hợp của Reuters, thỏa thuận Busan bao gồm việc Trung Quốc tạm hoãn một năm các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đất hiếm, Mỹ tạm hoãn một năm việc mở rộng danh sách đen công nghệ nhắm vào Trung Quốc, và Trung Quốc nối lại mua đậu tương Mỹ.

Đình chiến thương mại là thỏa thuận chính trị nhằm tạm dừng hoặc hạ nhiệt các áp lực thương mại như thuế quan và kiểm soát xuất khẩu trong một khoảng thời gian nhất định. Vì đây không phải thỏa thuận vĩnh viễn về mặt pháp lý mà là cơ chế quản lý có thời hạn, khi gần đến ngày hết hạn, hai nước buộc phải đàm phán lại về việc gia hạn cũng như điều kiện đi kèm. Cuộc gặp tại Washington lần này cũng được nhìn nhận trong mạch đàm phán đó.

Trước thềm thượng đỉnh, phía Mỹ cũng đang xử lý các vấn đề về thuế quan và rào cản phi thuế quan. TokenPost trước đó từng đưa tin Mỹ đang cân nhắc áp thuế 7,5% lên hàng nhập khẩu từ Trung Quốc trước thềm thượng đỉnh Mỹ-Trung. Tuy nhiên, chỉ riêng việc doanh nhân tháp tùng không đồng nghĩa với việc các thay đổi về thuế quan hay kiểm soát xuất khẩu đã được quyết định.

TokenPost cũng từng đưa tin rằng hai nước tiếp tục chuẩn bị cho chuyến thăm Washington của ông Tập Cận Bình. Vào thời điểm đó, khả năng trừng phạt ngân hàng Trung Quốc và áp lực trừng phạt liên quan Iran cũng được nhắc đến song song với lịch trình ngoại giao cấp cao. Việc áp lực trừng phạt và đàm phán thương mại diễn ra đồng thời khiến phạm vi thương lượng của cuộc gặp lần này trở nên rộng hơn.

Bộ Tài chính Mỹ, Cơ quan Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) và Bộ Ngoại giao Mỹ đều không phản hồi yêu cầu bình luận của Reuters. Bộ Ngoại giao và Bộ Thương mại Trung Quốc cũng chưa trả lời ngay, theo Reuters. Trước đó, ngày 23 tháng 7, Tổng thống Trump từng đề cập chuyến thăm Mỹ của ông Tập Cận Bình vào ngày 24 tháng 9 và nói sẽ bàn về trí tuệ nhân tạo (AI).

Hiện chưa xác nhận nghị trình cuộc gặp có liên quan trực tiếp đến tiền mã hóa hay tài sản số. Đây được xem là tin tức chính sách phản ánh mức độ ổn định thương mại Mỹ-Trung, kiểm soát xuất khẩu công nghệ và chuỗi cung ứng, hơn là yếu tố tác động trực tiếp tới các tài sản riêng lẻ như Bitcoin(BTC).

Đầu tháng 9, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer và Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong (He Lifeng) dự kiến bàn về kết quả thượng đỉnh. Trong bản tin ngày 4 tháng 9, Reuters cho biết việc gia hạn đình chiến thương mại Busan cũng như điều chỉnh thuế quan và kiểm soát xuất khẩu được xem là biến số chính của cuộc gặp.