Mua lại trái phiếu tối thiểu 4 tỷ USD: Bộ Tài chính Mỹ gây tranh cãi về đồng USD

Bộ Tài chính Mỹ (US Treasury) nâng quy mô mua lại trái phiếu kho bạc dài hạn để hỗ trợ thanh khoản lên tối thiểu 4 tỷ USD mỗi lần, khiến thị trường xuất hiện hai luồng phản ứng trái chiều: kỳ vọng ổn định ở thị trường trái phiếu và lo ngại về giá trị đồng USD.

Theo thông báo ngày 19 tháng 8 (giờ địa phương), Bộ Tài chính Mỹ cho biết sẽ mở rộng chương trình mua lại thanh khoản đối với trái phiếu kho bạc danh nghĩa kỳ hạn 10-20 năm và 20-30 năm, từ mức tối đa 2 tỷ USD mỗi lần trước đó lên tối thiểu 4 tỷ USD mỗi lần. Tiêu chuẩn mới được áp dụng từ ngày 9 tháng 9 đến ngày 4 tháng 11.

Đây không phải là chính sách cắt giảm nợ mới, mà là biện pháp điều hành thị trường nhằm tăng thanh khoản giao dịch cho các trái phiếu dài hạn đã phát hành. Bộ Tài chính giải thích rằng các đề nghị bán trái phiếu chất lượng cao ở phân khúc kỳ hạn dài tiếp tục xuất hiện, nên cơ quan này quyết định cung cấp thêm hỗ trợ thanh khoản.

Mua lại trái phiếu kho bạc (buyback) là cơ chế chính phủ mua lại trái phiếu đã phát hành trên thị trường thứ cấp. Biện pháp này thường được dùng để tăng thanh khoản cho các trái phiếu ít giao dịch và giảm biến động giá. Vì mang tính điều chỉnh kỳ hạn và hỗ trợ chức năng thị trường, buyback được xem là khác với việc mở rộng chi tiêu tài khóa thông thường.

Phản ứng đầu tiên xuất hiện trên thị trường trái phiếu. Reuters đưa tin lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm tăng lên mức cao nhất kể từ năm 2007, sau đó giảm mạnh ngay sau thông báo của Bộ Tài chính. Trong bối cảnh áp lực bán trái phiếu dài hạn gia tăng, việc chính phủ mở rộng quy mô mua vào đã giúp giá trái phiếu phục hồi.

Thị trường ngoại hối lại đọc diễn biến này theo hướng khác. Reuters cho biết đồng USD suy yếu so với các đồng tiền chủ chốt, và một số bên tham gia thị trường xem động thái này là dấu hiệu lượng USD lưu thông gia tăng. Quan điểm này cho rằng việc chính phủ trực tiếp kìm hãm đà tăng lãi suất dài hạn có thể tạo áp lực lên giá trị đồng USD.

Tranh cãi xoay quanh bản chất thật sự của chương trình mua lại. Một bên xem đây chỉ là biện pháp hỗ trợ thanh khoản tạm thời cho thị trường trái phiếu dài hạn. Bên còn lại cho rằng trong bối cảnh lạm phát, thâm hụt ngân sách và áp lực nguồn cung trái phiếu ròng vẫn còn đó, động thái này là tín hiệu cho thấy chính phủ đang muốn kiểm soát trực tiếp đà tăng lãi suất.

Đây cũng là lý do cùng một biện pháp lại được thị trường trái phiếu đón nhận như tin tốt, trong khi thị trường ngoại hối lại xem là yếu tố khiến USD suy yếu. Lãi suất dài hạn giảm là yếu tố hỗ trợ giá cho nhà đầu tư trái phiếu, nhưng với người nắm giữ USD, đây lại là lý do để cân nhắc lại giá trị thực và mức độ tin cậy của đồng tiền này.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent trả lời phỏng vấn CNBC rằng quy mô mua lại có thể vượt mức 4 tỷ USD. Ông cũng phản bác các lo ngại về bất ổn trên thị trường trái phiếu Mỹ, cho rằng những lo ngại này bị phóng đại, đồng thời khẳng định thị trường trái phiếu Mỹ có diễn biến tốt hơn so với các thị trường cùng loại trong năm nay.

Tuy nhiên, khó có thể quy toàn bộ nguyên nhân khiến USD suy yếu chỉ cho một biện pháp của Bộ Tài chính. Reuters đưa tin về đà suy yếu của USD cùng lúc với cách diễn giải chương trình mua lại trái phiếu trong bài viết ngày 19 tháng 8, nhưng hướng đi của đồng USD còn chịu ảnh hưởng từ lộ trình lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cũng như các số liệu giá cả và việc làm tại Mỹ.

Trên thị trường tiền mã hóa, sự việc này cũng được kết nối với tranh luận về thanh khoản USD. Dù vậy, chưa có cơ sở nào cho thấy chương trình mua lại trái phiếu sẽ trực tiếp kéo theo đà tăng của các tài sản rủi ro như Bitcoin(BTC).

Với nhà đầu tư, đây cũng là vấn đề cần theo dõi đồng thời cả lãi suất dài hạn của Mỹ lẫn diễn biến tỷ giá. Lãi suất dài hạn ảnh hưởng đến mức chiết khấu của các tài sản định giá bằng USD, trong khi biến động của USD lại tác động đến tỷ suất sinh lời khi quy đổi sang nội tệ. Cùng một tài sản ở nước ngoài, nhưng mức lời lỗ thực nhận của nhà đầu tư có thể khác nhau tùy vào tổ hợp lãi suất và tỷ giá tại từng thời điểm.

Diễn biến USD suy yếu và phản ứng của tài sản rủi ro khó có thể giải thích chỉ bằng việc Bộ Tài chính Mỹ mở rộng chương trình mua lại trái phiếu. Thị trường hiện đang theo dõi đồng thời lãi suất dài hạn, thâm hụt ngân sách và lộ trình lãi suất của Fed để đánh giá ý nghĩa thực sự của động thái lần này.

Vấn đề còn lại là liệu phản ứng của thị trường có duy trì sau khi chương trình mua lại mở rộng chính thức được triển khai hay không. Việc chương trình này chỉ dừng ở mức hỗ trợ thanh khoản như giải thích chính thức của Bộ Tài chính, hay tiếp tục bị thị trường xem là tín hiệu kiểm soát lãi suất dài hạn, sẽ được xác nhận qua diễn biến lãi suất và tỷ giá USD sau khi áp dụng.

Tiêu chuẩn mua lại mở rộng chính thức có hiệu lực từ ngày 9 tháng 9. Bộ Tài chính Mỹ cho biết sẽ công bố lại lịch mua lại trái phiếu định kỳ theo quý cùng quy mô chương trình trong thời gian tới vào ngày 4 tháng 11.